Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, “xanh hóa” sản xuất đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp bứt phá và khẳng định vị thế tại các thị trường khó tính. Tại TP Cần Thơ, Chương trình thỏa thuận tự nguyện thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng trọng điểm (Chương trình VAS) trở thành “bà đỡ” tiếp sức cho các doanh nghiệp tối ưu hóa sản xuất theo hướng xanh và bền vững.

Các chuyên gia của Chương trình VAS tham quan thực tế và trao đổi với đại diện Công ty TNHH Thép Tây Đô về giải pháp tiết kiệm năng lượng đang được triển khai tại công ty.

Chương trình VAS nằm trong khuôn khổ Hợp tác đối tác năng lượng Việt Nam - Đan Mạch giai đoạn 2020-2025 (DEPP3), do Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) chủ trì triển khai, với sự tài trợ của Chính phủ Đan Mạch. Chương trình hỗ trợ trực tiếp cho 21 doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm trong các ngành công nghiệp như chế biến thủy sản, thép, xi măng, dệt may… Thông qua hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, kiểm toán năng lượng và tư vấn cải tiến công nghệ, chương trình VAS giúp doanh nghiệp nhận diện rõ các khâu tiêu hao năng lượng lớn, từ đó đề xuất giải pháp tối ưu và kết quả, tổng tiềm năng tiết kiệm chi phí năng lượng lên đến 6 triệu USD, cắt giảm được hơn 134.000 tấn CO₂ mỗi năm.

Tại TP Cần Thơ, hai doanh nghiệp tiêu biểu tham gia chương trình VAS là Công ty TNHH Thép Tây Đô và Công ty CP Thủy sản NTSF đã cho thấy những chuyển biến rõ nét trong quá trình “xanh hóa” sản xuất, không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế; đồng thời, tạo hiệu ứng lan tỏa, góp phần nâng cao nhận thức về sử dụng năng lượng hiệu quả trong cộng đồng doanh nghiệp.

Công ty TNHH Thép Tây Đô tại Khu công nghiệp Trà Nóc 1 là một trong những doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng trọng điểm, với công suất tiêu thụ điện trên 15.000 MWh/tháng (tương đương hơn 30 tỉ đồng tiền điện) nên việc tiết kiệm năng lượng là bài toán sống còn của doanh nghiệp. Ông Đào Duy Tuấn Hùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thép Tây Đô, cho biết: Công ty triển khai 4 nhóm giải pháp chiến lược, một là hợp lý hóa sản xuất và cải tiến công nghệ để giảm 2% tiêu hao năng lượng mỗi năm; hai là chuyển đổi xe sử dụng dầu DO sang xe điện (hiện công ty đã chuyển 3 xe và dự kiến sẽ tăng thêm 10 xe); ba là lắp đặt điện mặt trời áp mái hơn 1,8MWp; cuối cùng là nghiên cứu ứng dụng công nghệ thu hồi nhiệt thải và nâng cấp thiết bị xử lý phế liệu. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, mỗi năm doanh nghiệp tiết kiệm được 7-8 tỉ đồng chi phí năng lượng. Bên cạnh đó, công ty còn tận dụng xỉ luyện thép làm vật liệu xây dựng, góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong giai đoạn 2026-2030, doanh nghiệp đặt mục tiêu giảm khoảng 40.000 tấn CO₂, từng bước hiện thực hóa chiến lược “xanh hóa” sản xuất và phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực chế biến thủy sản xuất khẩu, Công ty CP Thủy sản NTSF tại Khu công nghiệp Thốt Nốt cũng cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ. Sản lượng chế biến mỗi ngày trên 400 tấn cá và 40 tấn tôm, tiêu thụ trên 2 triệu kWh điện/tháng nên áp lực tiết giảm năng lượng rất lớn. Ông Phạm Bảo Quốc, Phó Giám đốc Công ty CP Thủy sản NTSF, cho biết: Sau khi tham gia VAS, đơn vị đầu tư 17 tỉ đồng để thay thế hệ thống 12 máy nén piston cũ bằng 3 máy nén trục vít hiệu suất cao vào quy trình sản xuất; cải tạo một nửa hệ thống cấp đông, giúp giảm mức tiêu thụ điện từ 10-12% so với trước đây; đồng thời tiết giảm định mức điện năng trên mỗi đơn vị sản phẩm, giúp tiết kiệm chi phí vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi cao về tiêu chuẩn “xanh”.

Dù đạt được kết quả tích cực, nhưng quá trình “xanh hóa” sản xuất của doanh nghiệp Cần Thơ vẫn đối mặt nhiều thách thức. Khó khăn lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ mới và hệ thống năng lượng tái tạo, trong khi khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh còn hạn chế. Điển hình như Công ty TNHH thép Tây Đô đang gặp vướng mắc, chưa thể ứng dụng giải pháp kỹ thuật thu hồi nhiệt thải trong sản xuất thép, vì chi phí đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn dài và cần có mặt bằng với điều kiện phù hợp… Trước thực tế này, doanh nghiệp kiến nghị các cấp, các ngành cần hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, nhất là các gói tín dụng ưu đãi cho dự án “xanh”, cơ chế chia sẻ rủi ro trong đầu tư công nghệ mới, cũng như hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật đối với các dự án năng lượng tái tạo. Đồng thời, xây dựng khung pháp lý đồng bộ về kinh tế tuần hoàn, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp đẩy mạnh tái chế, tận dụng phụ phẩm trong sản xuất.

Ông Hoàng Văn Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp và Hợp tác quốc tế, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương, nhận định: Chương trình VAS là minh chứng cho hiệu quả hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Hướng tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị năng lượng và triển khai các giải pháp chuyển đổi xanh.

Với sự chủ động của doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ chương trình VAS cùng với quyết tâm của ngành chức năng các cấp, quá trình “xanh hóa” sản xuất tại TP Cần Thơ được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới cho cộng đồng doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh và bền vững.

Bài, ảnh: MỸ HOA