Trong bối cảnh tiêu dùng bền vững trở thành tiêu chuẩn mới, các nhà bán lẻ đang tăng tốc “xanh hóa” từ quy trình vận hành đến danh mục sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường.  

Từ 9-4, hệ thống siêu thị GO! trên toàn quốc chuyển đổi việc sử dụng túi phân hủy sinh học (túi môi trường) tại quầy thu ngân. Trong ảnh: Hoạt động kinh doanh tại siêu thị GO! Cần Thơ.

Định hướng tiêu dùng xanh

Hơn 1 năm nay, món đồ mang theo mỗi khi đi mua sắm ở siêu thị của chị Nguyễn Phan Ngọc Thy, phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ là chiếc túi tái sử dụng. Chị Thy chia sẻ: “Không chỉ mua hàng tại siêu thị mà ngay cả đi chợ truyền thống tôi cũng mang theo túi đựng. Việc làm này không chỉ chung tay bảo vệ môi trường mà tôi còn có nhiều lợi ích khi mua sắm, nhất là tại các siêu thị thông qua các chương trình khuyến mãi. Tôi tin ngày càng nhiều người hưởng ứng lối sống xanh”.

Nhiều năm qua, Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) đã ngừng kinh doanh túi nylon khó phân hủy, chuyển sang 100% túi tự hủy sinh học và túi tái sử dụng nhiều lần; thay thế ống hút/dao, muỗng nhựa bằng vật liệu bã mía, giấy, gạo và nguyên liệu thân thiện môi trường. Hệ thống siêu thị của Saigon Co.op còn ưu tiên trưng bày sản phẩm thân thiện môi trường, cùng đó là những chính sách khuyến mãi xanh, quảng bá thương hiệu xanh. Bên cạnh đó, vận động nhà cung cấp/đối tác chuyển đổi xanh, thể hiện thông qua chính sách ưu tiên trưng bày, truyền thông, kết hợp khuyến mãi theo chủ đề xanh, đặc biệt hằng năm có chương trình “Gia đình Việt - Đại sứ xanh”. Chương trình vừa giúp người tiêu dùng nhận diện và ưu tiên sản phẩm an toàn, thân thiện môi trường, vừa tạo áp lực tích cực để doanh nghiệp thay đổi, đầu tư vào sản phẩm sạch, quy trình sản xuất tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu rác thải nhựa.

Từ ngày 9-4, hệ thống siêu thị bán lẻ thuộc Central Retail Việt Nam trên toàn quốc (GO!, Tops Market, mini go!) chính thức hoàn tất chuyển đổi việc sử dụng túi phân hủy sinh học (túi môi trường) tại quầy thu ngân và quầy cân thực phẩm. Theo đó, túi phân hủy sinh học (túi môi trường) tại quầy thu ngân của siêu thị GO!, Tops Market, mini go! có phí từ 500 đồng/túi. Thông qua việc thu phí này, Central Retail Việt Nam khuyến khích người tiêu dùng chung tay bảo vệ môi trường bằng cách mang theo túi riêng hoặc dùng thùng giấy (được siêu thị cung cấp miễn phí) để đựng hàng hóa nhằm tránh phát sinh phí túi đựng hàng khi đi mua sắm.

Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông tập đoàn Central Retail Việt Nam, cho biết  đợt chuyển đổi này, bên cạnh thay thế hoàn toàn túi nylon tại quầy thu ngân trên toàn hệ thống, các giải pháp bao bì thay thế cũng được áp dụng đồng bộ cho từng mô hình bán lẻ. Riêng với mô hình siêu thị mini go!, việc đồng bộ bao bì thân thiện môi trường tại các quầy thịt, rau củ và bánh mì cũng đã hoàn tất, đảm bảo quy chuẩn xanh trên mọi quy mô cửa hàng.

Năm 2026, LOTTE Mart triển khai chương trình Đồng hành vì một Việt Nam Xanh kéo dài suốt năm. Theo đó, khách hàng Thành viên mua sắm hóa đơn từ 300.000 đồng trở lên và mang theo túi Eco Bag Re-Earth (hoặc túi tái sử dụng khách hàng từ mang theo) sẽ nhận được 3.000 điểm cộng vào tài khoản tích điểm; khách hàng Thành viên mua hàng hóa đơn 1 triệu đồng trong ngày “9th L-Day” hằng tháng sẽ được tặng 1 túi Eco Bag Re-Earth size L…

Hệ thống trung tâm MM Mega Market ngừng cung cấp túi nylon tại quầy thanh toán từ năm 2022, giúp giảm thải ra môi trường trung bình 10 triệu túi nylon/năm.

Xanh hóa vận hành

Ngoài định hướng tiêu dùng xanh, Saigon Co.op cũng thực hiện xanh hóa vận hành như sử dụng năng lượng tái tạo tại siêu thị bằng lắp đặt điện mặt trời áp mái, tối ưu kho lạnh, tủ mát bằng giải pháp chiếu sáng đèn Led thay cho đèn huỳnh quang, giảm nhựa dùng một lần. Song song đó, đầu tư kho hiện đại theo tiêu chuẩn xanh tại kho Saigon Co.op hướng Tây đặt tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân (TP Hồ Chí Minh). Đây là hệ thống kho đầu tiên của Việt Nam được xây dựng theo chuẩn xanh với trang thiết bị hiện đại, áp dụng công nghệ tiên tiến của thế giới, được xây dựng với mô hình logistics theo chuẩn “xanh” có hệ thống mảng xanh bao quanh, hệ thống lấy sáng tự nhiên ban ngày, hệ thống phòng cháy, chữa cháy tự động...

Bên cạnh việc chuyển đổi sang 100% túi phân hủy sinh học, Central Retail Việt Nam cũng đã tiến hành lắp đặt các máy thu hồi lon nhôm chai nhựa cho tái chế (RVM) tại các trung tâm thương mại GO! để khuyến khích khách hàng tham gia phân loại rác tại nguồn. Hiện nay, tại 32 siêu thị và đại siêu thị trên toàn quốc, Central Retail đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ.

Cuối năm 2025, LOTTE Mart hoàn tất lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời áp mái tại 8 trung tâm thương mại trên toàn quốc, giúp tiết kiệm khoảng 13,7 tỉ đồng mỗi năm và giảm phát thải 3.041 tấn CO₂. Đặc biệt, quý I năm 2026, LOTTE Mart cùng các đối tác hoàn tất triển khai giải pháp mới là hệ thống BESS (Battery Energy Storage System - Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin) tại các siêu thị LOTTE Mart Nam Sài Gòn, Đồng Nai, Bình Dương, Cần Thơ, Nha Trang và Vinh. Đây là giải pháp tối ưu giúp tiết kiệm năng lượng và chi phí trong các khung giờ cao điểm, nhờ cơ chế tích trữ phần điện mặt trời dư thừa vào giờ thấp điểm và xả điện vào các khung giờ có giá điện cao. Khi vận hành, ước tính giải pháp này giúp đơn vị tiết kiệm khoảng 4,3 tỉ đồng/năm.

Là doanh nghiệp tiên phong phát triển hệ thống phân loại rác thải tại nguồn, MM Mega Market đã phát triển hệ thống thùng thu gom vỏ hộp sữa, lon nhôm, máy thu nhận vỏ chai nhựa tự động và thùng thu gom rác thải điện tử. MM còn hợp tác với những doanh nghiệp sản xuất các đồ dùng xanh đưa vào phân phối trong hệ thống, cùng các giải pháp thay thế đồ nhựa dùng một lần. MM còn đưa ra nhiều giải pháp quản lý năng lượng sạch và hiệu quả tại 21 trung tâm trên toàn quốc với hệ thống khuếch đại ánh sáng từ mái bằng các ống dẫn sáng và hệ thống đèn LED tiết kiệm năng lượng. Cùng với đó, hệ thống năng lương mặt trời áp mái cũng đã giúp đơn vị tiết kiệm điện và giảm phát thải hơn 5.000 tấn CO2 tương đương ra môi trường mỗi năm… Với những chiến lược trên, MM Mega Market cam kết phát thải ròng của doanh nghiệp bằng 0 trước năm 2040.

Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng thân thiện môi trường tăng trung bình khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2023. Riêng tại hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh số nhóm hàng được dán nhãn “xanh”, “tiêu dùng bền vững” đã tăng từ 40-60% trong thời gian diễn ra các chiến dịch truyền thông lớn.

Từ các kết quả khảo sát tiêu dùng cũng cho thấy, tiêu dùng xanh đang chuyển từ lựa chọn bổ sung sang tiêu chuẩn ngày càng rõ nét trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm chất lượng sản phẩm, mà còn chú trọng đến độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động sức khỏe dài hạn và môi trường. Ngày càng có nhiều người tiêu dùng Việt sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm “xanh”. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ với người tiêu dùng mà còn với doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa sản xuất, minh bạch tiêu chí môi trường và tối ưu chi phí.

Bài, ảnh: KHÁNH NAM