Vừa qua, tại hội thảo "Trao đổi kinh nghiệm phát triển sản xuất và thị trường" do Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao (HVNCLC) tổ chức, các chuyên gia kinh tế cho rằng, phần lớn các cơ sở đặc sản làng nghề tại các tỉnh ĐBSCL sản xuất còn nhỏ lẻ, trình độ và năng lực quản lý chưa cao, mẫu mã sản phẩm thiếu tính đặc trưng, chưa có sự liên kết để tạo nguồn hàng dồi dào nên gặp nhiều khó khăn trở ngại trong việc tìm kiếm thị trường phân phối. Để các cơ sở làng nghề phát triển bền vững và vươn xa hơn nữa, đòi hỏi các cơ sở thay đổi nhận thức kinh doanh để tiếp cận được với các nhà phối lớn...

Các đặc sản làng nghề luôn hút khách tại Hội chợ Hàng Việt Nam chất lượng cao năm 2013.

Ông Trần Quốc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Trà Vinh, cho biết: Hiện nay, tại tỉnh Trà Vinh đã xây dựng và thành lập Câu lạc bộ đặc sản tỉnh Trà Vinh liên kết cùng chia sẻ thông tin, kinh nghiệm thị trường, học hỏi về cách phân phối hàng, tiếp thị và đưa hàng ra khỏi phạm vi chợ huyện và có mặt khắp các tỉnh, thành trong và ngoài khu vực ĐBSCL. Trong đó, xây dựng những điển hình thành công tạo động lực, thu hút thêm cơ sở tham gia. Theo ông Trần Quốc Tuấn, để các cơ sở làng nghề phát triển bền vững và vươn xa hơn, các cơ sở phải giải quyết được các vấn đề như: tạo nên mẫu mã sản phẩm đẹp, bắt mắt để thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng; nâng cao trình độ quản lý, nhất là quản lý giá thành sản xuất; liên kết lại để tạo ra nguồn hàng dồi dào, đủ cung cấp cho các nhà phân phối lớn. Thêm vào đó, nâng cấp và thay đổi máy móc thiết bị đáp ứng được nhu cầu sản xuất. Mặt khác, các cơ sở làng nghề cần chủ động khai thác bí quyết sản xuất, đẩy mạnh tiếp thị và quảng bá hình ảnh sản phẩm để thu hút người tiêu dùng. Song song đó, các tổ chức, lãnh đạo địa phương cần định hướng để các cơ sở làng nghề đưa hàng đặc sản vươn xa ra khỏi địa phương, tiếp cận các kênh phân phối mới.

Tiến sĩ Nguyễn Phú Son, Khoa Quản trị Kinh doanh Trường Đại học Cần Thơ, cho rằng: Năm nay, tham gia hội chợ HVNCLC năm 2013, các cơ sở như đã thay được "chiếc áo mới" từ việc trưng bày sản phẩm đến cách tiếp cận thị trường và quảng bá sản phẩm. Tuy nhiên, với góc nhìn mới trong việc tiếp cận thị trường, nhiều cơ sở làng nghề đang đối mặt với nhiều thách thức của thị trường hiện đại. Đó là, phần lớn các cơ sở làng nghề đều có xuất phát điểm thấp, năng lực tiếp cận thị trường chưa cao, nhất là các cơ sở sản xuất nhỏ. Ngoài ra, nhận thức kinh doanh còn gói gọn trong phạm vi gia đình. Đây chính là bài toán khó trong việc mở rộng và phát triển cơ sở sản xuất cho các làng nghề. Điều đáng quan tâm, các cơ sở sản xuất nhỏ luôn muốn giữ gìn bí quyết riêng nên không thể liên kết được với nhau. Chính vì vậy, khó tìm được thị trường tiêu thụ hay tiếp cận được kênh phân phối hiện đại. Vì thế, để tiếp cận với kênh phân phối hiện đại, cơ sở làng nghề phải tạo nên nguồn sản phẩm mẫu mã đẹp và ấn tượng thu hút người tiêu dùng. Đồng thời, tiếp thị sản phẩm bằng nhiều hình thức, tận dụng cơ hội tiếp cận thị trường, kết hợp với các điểm du lịch địa phương… góp phần đưa sản phẩm làng nghề, công nghiệp nông thôn vươn xa khỏi địa phương trong điều kiện cho phép, thành lập câu lạc bộ để hỗ trợ nhau trong việc phân phối hàng hóa trên thị trường.

Theo đại diện các cơ sở làng nghề Du lịch Nông nghiệp An Giang, hiện có khoảng 25 cơ sở làng nghề đang hoạt động và nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Điểm thành công của làng nghề Du lịch Nông nghiệp An Giang là sự gắn kết du lịch làng nghề với các hoạt động tổ chức sản xuất, đảm bảo chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh quảng bá với nhiều hình thức… Đến với từng địa phương, du khách có thể thưởng thức đặc sản riêng gắn với địa danh. Ông Hoàng, chủ cơ sở Mắm bà giáo Khỏe, cho biết: Mắm bà giáo Khỏe được hình thành và phát triển từ lâu trên thị trường. Hiện nay, sản phẩm Mắm bà giáo Khỏe được phân phối đến các siêu thị, chợ tại các tỉnh ĐBSCL, TP Hồ Chí Minh và xuất khẩu. Để đạt thành công phát triển ổn định và khẳng định thương hiệu, bản thân làng nghề phải khai thác thế mạnh, tạo nên nguồn hàng đảm bảo chất lượng, tạo nên bao bì sản phẩm bắt mắt… Chính những yếu tố này, sản phẩm chinh phục thị trường trong nước và tiếp cận thị trường nước ngoài. Theo ông Hoàng, làm hàng xuất khẩu đòi hỏi cơ sở phải giữ vững uy tín, ngoài số lượng, cách bảo quản, chất lượng chính là yếu tố quan trọng đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu. Anh Chinh, chủ cơ sở chả hoa Năm Thụy, chia sẻ một số kinh nghiệm tiếp cận thị trường tiếp thị: Đến các điểm nhà hàng, khách sạn… mời người tiêu dùng ăn miễn phí, với chất lượng và hương vị đặc trưng, dần dần chả hoa Năm Thụy được người tiêu dùng chấp nhận. Hằng năm, chả hoa Năm Thụy đều tham gia các hội chợ hàng Việt. Theo anh Chinh, hội chợ hàng Việt chính là một trong những kênh tiếp thị sản phẩm hiệu quả ra thị trường của cơ sở làng nghề. Anh Hùng, chủ cơ sở Tiến Anh, chia sẻ: Hiện bánh hạnh nhân Tiến Anh được thị trường ưa chuộng với thiết kế bao bì bắt mắt, có in logo và thông tin sản phẩm đầy đủ. Đây chính là quá trình phấn đấu và chinh phục người tiêu dùng trong 15 năm qua của Tiến Anh. Để thành công và được người tiêu dùng chấp nhận, chất lượng chính là yếu tố hàng đầu. Bởi bao bì không đẹp, cơ sở có thể cải thiện thay đổi được nhưng chất lượng kém sẽ khó thuyết phục và chinh phục người tiêu dùng. Cô Tư Cúc, chủ cơ sở Thủy Tiên (chuyên làm bột lẩu trái bần, bột mứt bần và nước chấm bần) chia sẻ: Xuất phát từ nhu cầu dân dã của người tiêu dùng, cần nguyên liệu nấu các món lẩu cá với trái bần. Nhưng bần không thể cho trái quanh năm nên cô Tư Cúc đã tìm tòi cách tạo ra bột bần để phục vụ tốt nhu cầu của người tiêu dùng. Nhờ sự nỗ lực của cơ sở và sự hỗ trợ nhiệt tình của nhiều đơn vị cô Tư Cúc đã xây dựng thành công thương hiệu bột lẩu bần và được thị trường ưa chuộng. Hiện tại, sản phẩm của cô Tư Cúc được phân phối rộng rãi tại các tỉnh ĐBSCL và xuất khẩu sang thị trường: Úc, Canada...

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp HVNCLC, cho rằng: Hiện nay, cuộc canh tranh của các cơ sở làng nghề với các doanh nghiệp lớn trên thị trường ngày càng khốc liệt. Do đó, để tồn tại và phát triển bền vững, bản thân các cơ sở làng nghề cần thay đổi nhận thức kinh doanh mở ra hướng phát triển mới, nâng cao giá trị chất lượng sản phẩm. Cơ sở làng nghề tại mỗi địa phương cần thành lập các câu lạc bộ làng nghề liên kết sản xuất để tạo nguồn hàng ổn định với số lượng lớn, đáp ứng đủ nguồn cung cho các nhà phấn phối lớn. Quan trọng, phải biết chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, quảng bá thương hiệu, nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng kế hoạch phát triển làng nghề, chú trọng đến việc phát triển sản phẩm mới… Các ngành hữu quan, nhất là Trung tâm Khuyến công các địa phương cần khuyến khích, hỗ trợ đầu tư phát triển cho các làng nghề thông qua nhiều hình thức như: hỗ trợ chuyển giao công nghệ, kỹ thuật mới… để cho các làng nghề hoạt động ổn định và phát triển ngày càng bền vững trên thị trường.

Bài, ảnh: M.Hoa