Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong 6 tháng đầu năm 2016, cả nước thu hút thêm 11,284 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tăng 105,4% so với cùng kỳ năm 2015. Trong đó, vốn FDI đầu tư mới đăng ký cả nước là 7,497 tỉ USD, với 1.145 dự án; có 535 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng thêm là 3,787 tỉ USD. Nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 19 ngành lĩnh vực, trong đó lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài với 488 dự án đầu tư đăng ký mới và 405 lượt dự án điều chỉnh vốn, tổng số vốn cấp mới và tăng thêm là 8,06 tỉ USD, chiếm 71,4% tổng vốn đầu tư đăng ký trong 6 tháng… Điều này chứng tỏ, Việt Nam là điểm đến hấp dẫn và đầy tiềm năng đối với nhà đầu tư ngoại. Song, đây cũng là áp lực cạnh tranh lớn cho các doanh nghiệp (DN) nội. Theo ý kiến của một số chuyên gia, nếu DN nội không có chiến lược tiếp cận thị trường tốt, không vào được chuỗi giá trị của nhà đầu tư ngoại sẽ dễ bị tụt hậu và khó cạnh tranh.

Các nhà đầu tư ngoại đang chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu. Trong 6 tháng, xuất khẩu của khu vực đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt gần 58,6 tỉ USD, tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2015 và chiếm 71,2% kim ngạch xuất khẩu; khu vực kinh tế trong nước đạt kim ngạch 23,7 tỉ USD, tăng 3,3% so cùng kỳ. Các nhà đầu tư ngoại đang đẩy mạnh đầu tư tại Việt Nam để đón đầu các FTA (Hiệp định thương mại tự do) thế hệ mới mà Việt Nam đã ký kết trong thời gian gần đây. Dòng chảy vốn của các DN ngoại đang lấn át DN nội, vốn yếu hơn về tiềm lực tài chính, năng lực quản trị và chiến lược thị trường. Nhiều lo ngại nếu DN ngoại thôn tính thị trường Việt Nam sẽ phát sinh rất nhiều hệ lụy. Do đó, chính sách hỗ trợ và phát triển cho DN nội địa từ Chính phủ cần sát với thực tiễn và thiết thực hơn để DN có thể nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã công bố Dự thảo Luật DN vừa và nhỏ (DNVVN), các nội dung trong dự thảo được quy định cụ thể từ cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ DN tiếp cận vốn, thuế thu nhập, đầu tư công nghệ, hỗ trợ mặt bằng sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường… Dự kiến, dự thảo sẽ hoàn thành việc lấy ý kiến trong tháng 7-2016 để trình Chính phủ xem xét, quyết định; sau đó trình Quốc hội phê chuẩn. Theo ước tính của các chuyên gia, nếu Dự thảo Luật DNVVN được thông qua, có khoảng 500 ngàn DN được hưởng lợi; đặc biệt là các vấn đề liên quan đến lãi suất vay vốn ngân hàng, thuế thu nhập DN, chi phí đào tạo lao động… Đây là Bộ luật hoàn toàn mới, nên cũng còn không ít băn khoăn của các chuyên gia kinh tế. Bởi hơn một thập niên qua, Chính phủ có rất nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ DNVVN được triển khai, nhưng hiệu quả mang lại không cao do việc tiếp cận chính sách của DN còn thấp, sự vào cuộc thiếu quyết liệt từ các cơ quan công quyền. Theo đề xuất của một số chuyên gia, dự thảo Luật cần tập trung vào hỗ trợ về tín dụng, công nghệ, đào tạo nguồn lực và tiếp cận thị trường. Chú trọng đến nội dung bảo lãnh tín dụng cho DN, làm sao để cùng với Quỹ hỗ trợ DNVVN vận hành đúng với mục đích là hỗ trợ, bảo lãnh tín dụng chứ không bắt buộc DN phải thế chấp tài sản khi đi vay. Đồng thời "cởi" bỏ bớt các quy định về thủ tục hành chính làm vướng víu DN… để giúp DN cải thiện tỷ suất lợi nhuận, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Gia Bảo