Đến nay, nước ta đã ký kết và tham gia hơn 10 hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác khu vực và song phương. Các FTA được kỳ vọng sẽ thúc đẩy xuất khẩu, nâng cao hiệu quả nhập khẩu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ trong nước.

Cảng Tân Cảng - Thốt Nốt (TP Cần Thơ) có vai trò kết nối hoàn chỉnh hệ thống dịch vụ logistics vận tải đường thủy tại vùng ĐBSCL. Ảnh: MỸ HOA

Thực tế cho thấy, cùng với sự quan tâm đầu tư của Trung ương, TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL đã từng bước quan tâm đầu tư và kêu gọi đầu tư phát triển các cơ sở hạ tầng giao thông, cảng, kho… nâng cao chất lượng dịch vụ logistics tại địa phương. Đến nay, đã có nhiều doanh nghiệp dịch vụ logistics lớn, có uy tín tham gia đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh tại TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL, như: Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, Công ty cổ phần Thương mại cơ khí Tân Thanh… Qua đó, tạo thuận lợi cho nhiều loại hàng hóa xuất khẩu của vùng ĐBSCL có thể xuất khẩu trực tiếp, giúp doanh nghiệp có thể giảm được chi phí ít nhất từ 10-20% so với trước đây. Nằm trong chiến lược mở rộng thị trường, tăng thị phần và tạo thế phát triển bền vững, từ năm 2010, Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn đã phát triển dịch vụ logistics vận tải đường thủy kết nối các cảng khu vực ĐBSCL với hệ thống cảng biển của công ty. Đến nay, đơn vị đã đầu tư khai thác 4 cảng có khả năng tiếp nhận container gồm: cảng Tân Cảng Mỹ Tho (Tiền Giang), cảng Tân Cảng Sa Đéc và Tân Cảng Cao Lãnh (Đồng Tháp), cảng Tân Cảng Thốt Nốt (Cần Thơ) và 2 cảng liên kết hợp tác lâu dài là Tân Cảng Mỹ Thới (An Giang), Tân Cảng Trà Nóc (TP Cần Thơ) kết nối dịch vụ logistics vận tải container bằng sà lan với hệ thống cảng của Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn. Đến quý I-2016, Công ty dự kiến khai thác thêm 2 cảng nữa tại ĐBSCL là Tân Cảng Cái Cui (TP Cần Thơ) và Tân Cảng Giao Long (Bến Tre). Ngoài ra, công ty sẽ nghiên cứu tìm thêm những địa điểm phù hợp để phát triển thêm nhiều cơ sở cảng xếp dỡ container trong vùng nhằm cung cấp dịch vụ vận tải container kết hợp phương thức thủy bộ đến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư cho các địa phương và phát triển kinh tế vùng. Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn hiện là nhà khai thác cảng container chuyên nghiệp, hiện đại và lớn nhất Việt Nam với 13 cảng, 3 cảng cạn (ICD) trên khắp các vùng kinh tế trọng điểm của cả nước. Sản lượng container thông qua năm 2014 đạt 4.784 triệu teus (tương đương 66.976 triệu tấn), chiếm 50% thị phần cả nước. Năm 2015, sản lượng container thông qua các cảng của công ty dự kiến đạt 5.219 triệu teus (tương đương 73.070 triệu tấn).

Nhiều chuyên gia cho rằng, muốn tăng năng lực cạnh tranh của khu vực ĐBSCL, nhất thiết phải có sản phẩm cạnh tranh và một hệ thống logistics cạnh tranh theo chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng trên nền tảng đẩy mạnh liên kết vùng. Trong đó, cần liên kết vùng sản xuất theo chuỗi giá trị trên cơ sở liên kết "4 nhà" để có sản phẩm có thương hiệu cạnh tranh. Do hạn chế về cơ sở hạ tầng, dịch vụ và khả năng ứng dụng các công nghệ mới mà chi phí logistics quốc gia của Việt Nam đang rất cao, bình quân của thế giới chỉ 14% GDP nhưng ở nước ta chiếm bình quân hơn 20% của GDP. Trong khi đó, tại ĐBSCL chi phí logistics có thể cao hơn do hệ thống hạ tầng và giao thông chưa đồng bộ, phải trung chuyển hàng qua nhiều trung gian. Với mạng lưới sông ngòi chằng chịt, hiện chuỗi cung ứng vận tải nhẹ chi phí nhất tại vùng ĐBSCL vẫn là đường thủy. Xây dựng hệ thống đường bộ chi phí cao, còn đường sắt hầu như chưa thực hiện được do nhiều nguyên nhân, nhất là địa chất yếu. ĐBSCL hiện có nhiều đơn vị vận tải đường bộ, các công ty vận tải xà lan, ghe chở hàng, chủ kho, chủ bến bãi… tham gia làm dịch vụ logistics. Nhưng vùng vẫn còn ít các công ty logistics tổng hợp, có giải pháp kinh doanh tốt và nguồn nhân lực chất lượng. Đây là vấn đề mà các cấp các ngành chức năng và địa phương vùng ĐBSCL cần quan tâm để có giải pháp thu hút doanh nghiệp, nguồn nhân lực và quy hoạch, phát triển phù hợp hệ thống logistics gắn với việc thiết lập mạng lưới giao thông liên vùng hữu hiệu.

Khánh Trung