Đó là yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 1617/CT-TTg (ngày 19-9-2011) về việc thực hiện và chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong thời gian tới. Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành quán triệt và tập trung xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư phù hợp với định hướng thu hút FDI giai đoạn 2011- 2020; nâng cao chất lượng, hiệu quả từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt đến qui hoạch; nâng cao hiệu quả quản lý dòng vốn FDI; tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài... Chỉ thị một mặt chấn chỉnh những yếu kém trong hoạt động thu hút, quản lý vốn FDI thời gian qua, mặt khác là tìm giải pháp thiết thực để thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao trên lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, nông nghiệp thân thiện với môi trường...

Thời gian qua, nhiều địa phương đã tăng cường hoạt động mời gọi đầu tư FDI và đạt nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, hoạt động thu hút, cấp phép ở nhiều địa phương không còn phù hợp với qui hoạch, việc quản lý đầu tư lỏng lẻo, công tác thẩm định dự án chưa chặt chẽ... Trong khi đa phần dự án FDI đầu tư vào Việt Nam chủ yếu sử dụng nhiều lao động, công nghệ trung bình, thiếu những dự án hàm lượng công nghệ cao và công tác chuyển giao công nghệ không đạt như kỳ vọng của nhiều địa phương khi mời gọi đầu tư. Thêm vào đó, công tác giải ngân vốn FDI còn gặp nhiều khó khăn, như tại thành phố Cần Thơ đến nay, vốn thực hiện của các dự án FDI chưa đạt đến 30% trên tổng vốn đăng ký. Căn nguyên do thiếu quỹ “đất sạch” bàn giao mặt bằng cho doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu, nhà đầu tư thiếu năng lực, sản phẩm của doanh nghiệp FDI chưa phù hợp với thị trường địa phương. Ngoài ra, môi trường đầu tư chưa hấp dẫn, chất lượng nguồn nhân lực hạn chế, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển cũng là trở lực lớn trong mời gọi dự án công nghệ cao...

Một thực tế khác là những dự án FDI đã đầu tư và đi vào hoạt động dù trên 3 năm, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn báo cáo lỗ để hưởng chính sách miễn, giảm thuế của địa phương. Và doanh nghiệp FDI xuất khẩu sản phẩm với giá thấp cho công ty mẹ ở nước ngoài, trong khi nhập nguyên liệu đầu vào giá cao ngất ngưỡng! Song song đó, nhiều doanh nghiệp FDI có hoạt động thôn tính, chi phối thị trường nội địa, chẳng hạn trên lĩnh vực chế biến thức ăn chăn nuôi, doanh nghiệp FDI đang nắm giữ thị trường lớn và quyết định giá bán. Ở thời điểm giá nguyên liệu chế biến thức ăn chăn nuôi thế giới giảm thì giá thức ăn thành phẩm trong nước lại tăng, doanh nghiệp nại lý do là chi phí sản xuất cao, không thể hạ giá bán! Có thể nói, đây là bài học đắt giá cho công tác quản lý, qui hoạch trong thu hút vốn FDI cho các địa phương. Do vậy, việc chấn chỉnh hoạt động quản lý dòng vốn, thu hút vốn FDI thời gian tới là cần thiết. Đây cũng là bài học cạnh tranh đắt giá mà các doanh nghiệp nội địa cần rút kinh nghiệm trong hội nhập kinh tế quốc tế.

GIA BẢO