Tại cuộc họp ngày 25-5 ở New Delhi, các ngoại trưởng của nhóm Bộ Tứ gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc đã công bố các sáng kiến ​​khu vực về an ninh năng lượng và khoáng sản thiết yếu, đồng thời khởi động thành lập Tập đoàn Giám sát Hàng hải Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, mở rộng nhận thức về lĩnh vực hàng hải và tăng cường cơ sở hạ tầng cảng ở Fiji.

Các ngoại trưởng nhóm Bộ Tứ tại cuộc gặp hôm 25-5. Ảnh: Kyodonews

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố sáng kiến ​​của Bộ Tứ về an ninh năng lượng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ giúp tăng cường khả năng phục hồi năng lượng khu vực. Về việc thành lập Tập đoàn Giám sát Hàng hải Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ông Rubio cho biết sáng kiến ​​này sẽ “tận dụng năng lực giám sát hàng hải của mỗi quốc gia trong khu vực để tăng cường chia sẻ thông tin”.

Về việc mở rộng Sáng kiến ​​Nhận thức về lĩnh vực hàng hải, ông Rubio cho rằng sáng kiến ​​này có thể cung cấp dữ liệu nhận thức về lĩnh vực hàng hải thương mại gần như thời gian thực cho các quốc gia trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Giải thích về lý do Bộ Tứ tập trung vào các vấn đề an ninh năng lượng và hàng hải ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Ngoại trưởng Ấn Độ S Jaishankar nêu rõ: “Chúng tôi đương nhiên tập trung vào các vấn đề đặc biệt quan trọng đối với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bởi vì chúng tôi là 4 nền dân chủ hàng hải nằm ở các vị trí khác nhau của khu vực này”. Ngoại trưởng Rubio thì nhấn mạnh 60% thương mại hàng hải toàn cầu đều phải đi qua Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Về sáng kiến khoáng sản thiết yếu của Bộ Tứ, Ngoại trưởng Mỹ cho biết đây là khuôn khổ định hướng sự phối hợp trong các công cụ chính sách kinh tế và đầu tư nhằm tăng cường chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu, bao gồm khai thác, chế biến và tái chế. Trong đó đáng chú ý là nhóm Bộ Tứ lần đầu tiên sẽ hợp tác trong dự án kết cấu hạ tầng, đó là nâng cấp cảng Fiji cho mục đích trên.

Hiện tại, các đảo Thái Bình Dương đang là “điểm mù” quan trọng về cơ sở hạ tầng. Nằm rải rác trên hàng triệu km vuông đại dương, các quốc đảo này nằm trên các tuyến đường vận chuyển hàng hóa chiếm một phần khổng lồ trong thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng cảng biển vẫn luôn trong tình trạng kém phát triển so với khối lượng và giá trị chiến lược của hàng hóa vận chuyển qua vùng biển xung quanh. Trong nhiều thập kỷ, điểm yếu này chỉ nhận được sự quan tâm hạn chế từ các nền kinh tế phương Tây lớn.

Điều đó đã thay đổi mạnh mẽ. Nhận thức rằng năng lực cảng không đủ ở các quốc đảo Thái Bình Dương tạo ra những khiếm khuyết thực sự trong các chuỗi cung ứng. Khi hàng hóa không thể được vận chuyển hiệu quả qua khu vực, xuất khẩu khoáng sản từ các địa điểm khai thác ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phải đối mặt với những “nút thắt cổ chai” làm tăng chi phí, kéo dài thời gian và cuối cùng làm giảm sự quan tâm đầu tư.

Trong khi đó, Fiji được ví như “trái tim” của Thái Bình Dương, đóng vai trò là trung tâm địa chính trị, kinh tế và an ninh thiết yếu tại Nam Thái Bình Dương. Vị trí án ngữ các tuyến đường biển trọng điểm ở Nam Thái Bình Dương khiến Fiji trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.

ĐỨC TRUNG