Sau chuyến thăm, làm việc tại các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn trao đổi với báo chí về thực trạng hệ thống y tế biển đảo hiện nay và những chính sách cần triển khai để phát triển y tế biển đảo để đáp ứng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho quân và dân nơi đảo xa.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn và em bé trên đảo. Ảnh: BYT

Ông đánh giá như thế nào về công tác y tế biển đảo hiện nay, nhất là công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, công tác y tế dự phòng, vấn đề dinh dưỡng cho người người dân?

Trong chuyến công tác vừa qua, chúng tôi vui mừng và rất ấn tượng khi nhìn thấy tại các đảo, nhiều em bé khoẻ mạnh, nhanh nhẹn và vui tươi; điều đó cho thấy công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân, nhất là phụ nữ và trẻ em đã được các cán bộ y tế trên đảo thực hiện rất tốt.

Phụ nữ và trẻ em là những đối tượng rất cần sự chăm sóc đặc biệt, nhất là giai đoạn trước, trong và sau sinh của phụ nữ; còn trẻ em cũng cần được quan tâm hơn về dinh dưỡng, phòng bệnh, tiêm chủng, vệ sinh môi trường… Chúng tôi luôn mong muốn mọi trẻ em lớn lên trên đảo đều được hưởng những quyền lợi chăm sóc y tế dự phòng và dinh dưỡng như ở đất liền. Sức khỏe cộng đồng dân cư trên các đảo cũng đã được thực hiện rất tốt, nguồn nước sinh hoạt, bữa ăn hàng ngày của cán bộ, chiến sĩ, nhân dân trên đảo ngày càng được quan tâm.

Bên cạnh việc điều trị bệnh, y tế dự phòng rất quan trọng, luôn phải đi trước một bước, đặc biệt là ở môi trường đảo khép kín. Bộ Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trên đảo để mỗi điểm dân cư luôn sạch về môi trường, vững về sức khỏe, không để xảy ra dịch bệnh truyền nhiễm và từ đó ngày càng nâng cao thể lực, tầm vóc của người dân vùng biển đảo.

Ông đánh giá như thế nào về sự phối hợp giữa quân dân y trong việc chăm sóc sức khoẻ cán bộ, chiến sĩ, nhân dân vùng biển đảo? Việc phối hợp quân dân y sẽ được triển khai như thế nào trong thời gian tới để đảm bảo tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe tại khu vực biển đảo, thưa ông?

Hiện tại, y tế biển đảo đang được thực hiện tốt với sự phối hợp giữa dân y và quân y, đặc biệt sự tham gia của lực lượng dân y hỗ trợ cho quân y trong công tác chăm sóc sức khoẻ vùng biển đảo ngày càng nhiều. Hàng năm, các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế vẫn tổ chức các chuyến khám sức khoẻ cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân tại các khu vực biển đảo trên cả nước.

Để nâng cao hơn nữa hiệu quả của y tế biển đảo, Bộ Y tế đã giao cho các đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu và phối hợp chặt chẽ với lực lượng quân y nhằm giúp cho cán bộ chiến sĩ, cán bộ và nhân dân trên đảo được tiếp cận kịp thời, nhanh nhất và có hướng xử lý chuẩn mực nhất trong các tình huống ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục phối hợp tích cực với các Bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Quốc phòng và các cơ sở y tế của Bộ Quốc phòng để chuyển từ việc phối hợp mang tính "vụ việc, hỗ trợ" sang cơ chế chỉ huy hiệp đồng thống nhất trong cấp cứu thảm họa, dịch bệnh trên biển. Đồng thời thể chế hóa quy trình cấp cứu đường không bằng hành lang pháp lý rõ ràng về chi phí, nhân lực và quy trình khởi động hệ thống.

Bộ Y tế tặng trang thiết bị y tế để phục vụ y tế biển đảo. Ảnh: BYT

Để hiện thực hóa Chương trình phát triển y tế biển, đảo đến năm 2030 (Đề án 2348), theo Thứ trưởng, đâu là những ưu tiên chính sách cần được chú trọng trong giai đoạn hiện nay?

Có thể khẳng định y tế biển đảo không chỉ là an sinh xã hội mà là một cấu phần trọng yếu của an ninh quốc phòng. Bảo vệ sức khỏe quân dân tuyến đảo chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa.

Bộ Y tế xác định, việc đầu tư cho hệ thống y tế biển đảo là đầu tư cho phát triển bền vững và khẳng định chủ quyền lãnh hải. Trong thời gian qua, Bộ Y tế và các ban, ngành liên quan đã xây dựng các chương trình, dự án để phát triển y tế biển đảo và các chương trình này đang được từng bước hiện thực hoá góp phần nâng cao năng lực y tế biển đảo để cán bộ, chiến sĩ, nhân dân có thể tiếp cận nhanh nhất với sự hỗ trợ y tế khi có các sự cố sức khoẻ xảy ra.

Với y tế biển đảo, không thể áp dụng cơ sở định mức, đơn giá hay tiêu chuẩn của đất liền. Cần xây dựng một cơ chế đặc thù trong phân bổ ngân sách, đầu tư công và mua sắm vật tư y tế dành riêng cho tuyến tiền tiêu. Đối với y tế biển đảo cần có những quy định riêng, trong đó định mức về trang thiết bị, thuốc men, con người phải có những tiêu chuẩn khác rất nhiều so với đất liền.

Thời gian qua, vai trò của cấp cứu ngoại viện khu vực biển đảo rất quan trọng. Chúng ta đã làm rất tốt cấp cứu hàng không, khi đã thực hiện hàng trăm chuyến bay đưa người bệnh về đất liền cứu chữa kịp thời bằng trực thăng. Đây là nỗ lực rất lớn của Nhà nước trong chính sách hỗ trợ y tế biển đảo.

Trong thời gian tới, chúng ta cần phát triển hơn nữa cả cấp cứu đường biển và đường không để người dân nơi các hải đảo xa xôi đều được cấp cứu kịp thời khi có sự cố liên quan đến sức khoẻ, tính mạng. Đồng thời, chúng ta cũng cần tăng cường hơn nữa giữa kết hợp quân y và dân y trong việc chăm sóc sức khoẻ người dân, đặc biệt là hội chẩn từ xa, qua đó giúp can thiệp những ca bệnh phức tạp ngay tại biển đảo với sự hỗ trợ của đất liền.

Để phát triển y tế biển đảo, rất cần đội ngũ y bác sĩ bám đảo, có chuyên môn tốt. Theo ông, cần có những chính sách gì để đãi ngộ xứng đáng cho các y bác sĩ sẵn sàng đến với đảo xa?

Đội ngũ y bác sĩ đã và đang làm việc tại các đảo, điểm đảo là những “người hùng”. Chúng tôi vô cùng cảm phục tinh thần tình nguyện của các y bác sĩ nơi đây. Họ vừa là người thầy thuốc, cũng vừa là những chiến sĩ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng. Tôi đã rất xúc động khi gặp các bác sĩ, điều dưỡng, dù còn rất trẻ nhưng đã xung phong tình nguyện ra Trường Sa để cống hiến; trong đó không ít người tốt nghiệp bác sĩ nội trú. Sự cống hiến của các cán bộ y tế, nhất là trên khu vực quần đảo Trường Sa là nguồn nội lực mạnh mẽ để hệ thống y tế biển đảo phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tham mưu Chính phủ hoàn thiện khung pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù cho lực lượng y tế tham gia công tác ở hải đảo. Chúng tôi mong muốn không một người thầy thuốc nào cống hiến cho biển đảo mà bị thiệt thòi về lộ trình phát triển nghề nghiệp. Đất liền sẽ luôn là hậu phương vững chắc nhất, công bằng nhất cho các thầy thuốc ngoài đảo tiền tiêu.

Xin cảm ơn ông!

Tạ Nguyên (Báo Tin tức và Dân tộc)