Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) cho biết xuất khẩu tiêu của Việt Nam tháng 4 đạt khoảng 16.000 tấn, kim ngạch 80 triệu USD, nâng khối lượng tiêu xuất khẩu 4 tháng đầu năm nay đạt 42.000 tấn (giảm 4,9% so cùng kỳ), với kim ngạch xuất khẩu 208 triệu USD (tăng tới 53,5%). Nguyên nhân giúp kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này tăng (dù lượng giảm) là do giá tiêu trên thị trường thế giới liên tục leo thang trong thời gian qua. Theo thông tin từ Hiệp hội Hạt tiêu Quốc tế (IPC), giá tiêu thế giới đang dao động ở mức 7.100-7.200 USD/tấn. Còn tiêu Việt Nam đang được rao bán với giá thấp hơn, khoảng 5.600 USD/tấn.

Nông dân thu hoạch tiêu. Ảnh: Congthuong

Theo kế hoạch của Bộ Công Thương, năm 2011 Việt Nam sẽ xuất khẩu 120.000 tấn tiêu các loại, trị giá 470 triệu USD. So với năm 2010, chỉ tiêu này chỉ tăng 3% về lượng nhưng tăng tới 12,1% về giá trị. Kế hoạch này hoàn toàn có thể thực hiện được bởi theo số liệu của IPC, dự báo sản lượng hạt tiêu của Việt Nam năm 2011 sẽ đạt 110.000 tấn, tăng khoảng 5,3% so với năm 2010. Bên cạnh đó, cũng theo IPC, sản lượng tiêu toàn thế giới năm 2011 sẽ giảm khoảng 2% so với năm 2010, xuống còn 309.952 tấn. Do đó, sản lượng tiêu Việt Nam năm 2011 tăng nhưng cũng không đủ bù đắp cho sự sụt giảm mạnh tại Indonesia (dự báo giảm 15.000 tấn do thời tiết khắc nghiệt) và Ấn Độ (giảm 2.000 tấn còn 48.000 tấn) cùng với sự sụt giảm nhẹ tại Trung Quốc. Các thương gia còn bi quan hơn khi cho rằng sản lượng sẽ giảm mạnh hơn nữa, trong khi dự trữ tiêu toàn cầu giảm từ 95.442 tấn xuống còn 94.582 tấn. Trong khi đó, tiêu thụ nội địa của Ấn Độ ước vào khoảng 45.000 tấn năm 2011, so với 44.000 tấn năm 2010. Nhu cầu ở các nước vùng Vịnh, Trung Quốc và Tây Á cũng tăng mạnh. Theo các chuyên gia, tình trạng nguồn cung năm nay sẽ thiếu khoảng 33.000-35.000 tấn, dựa trên dự báo sản lượng toàn cầu.

Các thương gia tin rằng giá tiêu chắc chắn sẽ theo hướng tăng trong cả năm 2011, nhưng mức tăng không mạnh. Bởi thực tế giá tiêu tăng cao trong thời gian qua là do tình trạng đầu cơ trục lợi. Về trung và dài hạn, xu hướng giá tiêu sẽ phụ thuộc vào tình hình sản xuất ở Indonesia và Brazil, cũng như nhu cầu từ Ấn Độ và các nước khác.

Tuy nhiên, một thực tế tồn tại lâu nay là dù Việt Nam đứng đầu về xuất khẩu tiêu, nhưng giá tiêu xuất khẩu của ta luôn thấp hơn các nước. Nhìn vào sự biến động của giá tiêu Việt Nam để thấy rằng có sự bất cập trong sản xuất và xuất khẩu tiêu. Sau thời gian giá tiêu đen xuất khẩu của Việt Nam loại 500 Gr/l FAQ được chào giá 5.950 USD/tấn và loại 550 Gr/l FAQ rao bán 6.350 USD/tấn, thì đến giữa tuần rồi, giá loại 500 Gr/l FAQ giảm xuống còn 5.750 USD/tấn và loại 550 Gr/l FAQ giảm xuống 6.100 USD/tấn. Trong khi đó, giá tiêu Ấn Độ hay Indonesia đã vượt ngưỡng 7.000 USD/tấn. Điều đó cho thấy dù là nước chiếm tới 1/3 sản lượng tiêu toàn cầu và gần 50% tổng lượng tiêu xuất khẩu của thế giới, nhưng Việt Nam luôn rơi vào tình trạng xuất khẩu ồ ạt khi giá thấp và không còn hàng để bán khi giá tăng cao. Nguyên nhân là do cả nông dân và doanh nghiệp Việt Nam đều thiếu vốn và kho trữ, nên thường ký hợp đồng bán khi vừa kết thúc mùa thu hoạch chính. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu xuất khẩu tiêu chỉ qua sơ chế, không tăng giá trị cao như các nước khác. Đây là vấn đề đòi hỏi các ngành chức năng cần quan tâm giải quyết.

N.KIỆT