Theo Cơ sở II Đại học Thủy lợi (phía Nam), việc khai thác nước ngầm ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) lâu nay gần như không thể kiểm soát được, hiện tầng nước ngầm đã tụt giảm từ 12 đến 15m. Nếu không có các biện pháp cấp bách thì dự báo mực nước ngầm tại Cần Thơ và nhiều tỉnh ĐBSCL sẽ xuống tới mực nước chết vào năm 2014.

Để sử dụng tầng nước ngầm hiệu quả, bền vững, các nhà khoa học đã kiến nghị các tỉnh ĐBSCL khảo sát, đánh giá có hệ thống hiện trạng nước ngầm toàn vùng và đưa ra chính sách quản lý hợp lý. Trong đó, phải tính toán giữa nạp vào và sử dụng để có đáp án cho bài toán cân bằng sử dụng nước ngầm. Các tỉnh cần ngăn chặn ngay tình trạng khai thác quá mức làm sụt giảm tầng nước ngầm, lún mặt đất và tình trạng ô nhiễm tại các giếng nước ngầm. Việc chia sẻ thông tin cần thực hiện tốt hơn vì hiện nay số liệu và thông tin về nước ngầm được các Bộ, ngành Trung ương quản lý nhưng các địa phương thì thiếu thông tin trầm trọng. Trung ương cần tổ chức nâng cao năng lực của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để quản lý tài nguyên nước ngầm và bảo vệ tầng nước ngầm hiệu quả.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, toàn vùng ĐBSCL có khoảng 100.000 giếng nước ngầm sâu từ 10 - 300m, nhiều nhất là các tỉnh: Cà Mau 178.000 giếng, Bạc Liêu 98.000 giếng cùng hàng trăm trạm cấp nước tập trung khai thác nước ngầm có qui mô vài trăm m3/ngày. Các đô thị ở Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh gần như sử dụng 100% nước ngầm. Người dân ĐBSCL còn sử dụng nước ngầm tưới lúa, hoa màu và nuôi thủy sản. Ước tính tổng lượng nước ngầm hiện đang khai thác sử dụng toàn vùng khoảng 1 triệu m3/ngày nhưng hầu hết các địa phương trong vùng đều chưa có quy hoạch khai thác, sử dụng, bảo vệ nước ngầm.

Sự phân bố của các khối nước mặn (ngầm) ở ĐBSCL phức tạp cả về diện và theo chiều sâu. Nhiều nơi, các tầng chứa nước ngọt và nước mặn nằm đan xen nhau. Trong khi đó, việc khai thác, sử dụng nước ngầm tại ĐBSCL chưa khoa học, còn rất lãng phí. Do đó nguy cơ nhiễm mặn và ô nhiễm nguồn nước do khoan rất cao. Hiện có hàng ngàn giếng nước bỏ không chưa được trám, lấp dẫn đến nguy cơ sụt, lún ở tầng khai thác sâu từ 75 - 110m. Chỉ tại tỉnh Cà Mau có đến 3.125 giếng nước ngầm không còn sử dụng. Hiện nước mặn đã xâm nhập tại hàng ngàn giếng nước ngầm, nhiều nhất là ở tầng nông (50m). Cũng do khai thác bừa bãi nên hàng ngàn giếng nước ngầm tại ĐBSCL đã bị ô nhiễm. Theo kết quả khảo sát của Viện Vệ sinh - Y tế công cộng (Bộ Y tế) tại các tỉnh ĐBSCL cho thấy mức độ nhiễm thạch tín trong giếng nước ngầm cao đến mức báo động.

THẾ ĐẠT (TTXVN)