Chiều 11/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

Nguy cơ phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế rất lớn

Đóng góp ý kiến cho Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật Bộ tư lệnh (BTL) Cảnh sát biển, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, cho biết, ông nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết .

Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật BTL Cảnh sát biển, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An phát biểu.

Theo đại biểu Lương Đình Hưng, Nghị quyết xây dựng nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đồng bộ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh mới và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nâng cao hiệu quả phòng ngừa, giải quyết tranh chấp quốc tế.

Dự thảo nghị quyết đã bám sát các định hướng lớn của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 50 về hoàn thiện thể chế đầu tư nước ngoài; Nghị quyết số 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Thông báo số 08 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế pháp luật cũng như các chỉ đạo trực tiếp của Ban Bí thư, của Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế pháp luật đối với công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng, trong bối cảnh hội nhập quốc tế kinh tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đã ký kết và tham gia nhiều hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các cam kết về bảo hộ nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với quá trình thu hút đầu tư nước ngoài thì nguy cơ phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước Việt Nam ngày càng gia tăng cả về số lượng, quy mô và mức độ phức tạp.

Thời gian qua, công tác giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ; sự phối hợp tương đối hiệu quả của các bộ, ngành, địa phương và bước đầu đã đạt được những kết quả rất tích cực. Tuy nhiên, các tranh chấp đầu tư quốc tế phát sinh tiếp tục gia tăng với giá trị tranh chấp ngày càng lớn, tiềm ẩn nguy cơ thiệt hại lớn về kinh tế, uy tín và môi trường đầu tư nếu thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan, cũng như yêu cầu phải đầu tư nhiều nguồn lực để giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Do đó, việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Cần có cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế

Góp ý vào cơ chế phối hợp xây dựng chính sách đặc thù để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết các tranh chấp đầu tư quốc tế, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng – Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, cho rằng: Khi chúng ta đã hội nhập sâu và môi trường đầu tư đang có sức hút rất lớn các nhà đầu tư nước ngoài, việc phát sinh các tranh chấp quốc tế là tất yếu; diễn biến của nó hết sức phức tạp, có những tranh chấp vô cùng lớn, có thể ảnh hưởng đặc biệt đến uy tín quốc gia và môi trường đầu tư của chúng ta.

Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng – Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại tổ.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Quảng, việc giải quyết những tranh chấp đó có những hạn chế, lý do là: Thứ nhất, đến thời điểm này chưa có một quy định pháp luật nào mang tính pháp quy về cơ chế để giải quyết các tranh chấp này. Hiện nay mới có Quyết định của Thủ tướng về phân công phối hợp chứ chưa có một văn bản quy phạm nào giải quyết. Thứ hai, các trình tự thủ tục và nguồn lực phục vụ cho việc này rất hạn chế. 

Cũng theo Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, đến thời điểm này, chúng ta vẫn chưa có các luật sư đủ uy tín và năng lực quốc tế để đứng ra đại diện cho quốc gia giải quyết các vụ tranh chấp. Cơ chế về việc huy động nguồn lực đều đang theo luật hiện hành, không có cơ chế gì đặc thù. Vì vậy,  rất cần thiết phải ban hành Nghị quyết đặc thù để giải quyết vấn đề này.

Đại biểu Nguyễn Văn Quảng cho rằng, cần phải có nguồn lực và cơ chế thuê luật sư để bảo vệ lợi ích quốc gia và doanh nghiệp trong quá trình nhà đầu tư nước ngoài đầu tư tại Việt Nam Theo thống kê, từ năm 2023 đến nay, chúng ta có 32 cái vụ kiện; trong đó có những vụ kiện giá trị tranh chấp rất lớn và đặc biệt phức tạp. Đến nay mới tạm thời giải quyết xong được 19 vụ kiện, còn 13 vụ kiện vẫn đang phải theo đuổi. 

''Cần có cơ chế thu hút nhân lực để tham gia làm chuyên gia để giải quyết 3 ba việc: Thứ nhất là làm việc toàn thời gian, tức là người làm việc trực tiếp tại Việt Nam để thay mặt cho nhà nước khi giải quyết những vấn đề. Thứ hai là cơ chế hợp đồng để họ làm bán thời gian, việc này hiện nhiều quốc gia đang áp dụng cơ chế này. Thứ ba là cần nhóm chuyên tư vấn, bởi hiện nay chúng ta đang rất yếu về hiểu pháp luật quốc tế", Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao cho biết.

Theo V.Tôn/Báo Tin tức và Dân tộc