(CT)- Hôm qua (21-4), Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ, Bộ NN&PTNT, UBND tỉnh Kiên Giang chủ trì hội thảo “thực trạng và giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững vùng ĐBSCL” tại TP Hồ Chí Minh, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành trung ương, nhà khoa học, các địa phương vùng ĐBSCL. Đây là hoạt động đầu tiên trong chuỗi sự kiện tại Diễn đàn hợp tác kinh tế ĐBSCL (MDEC 2010) do tỉnh Kiên Giang đăng cai.

ĐBSCL có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp dựa vào lợi thế sông, biển mang lại, đóng góp 36% giá trị sản xuất nông nghiệp, hơn 50% sản lượng lúa, 90% lượng gạo xuất khẩu, 65% sản lượng thủy sản và 70% sản lượng trái cây cả nước. Tuy nhiên, tình trạng phát triển thiếu quy hoạch, “được mùa rớt giá”, dịch bệnh, biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng đến năng suất, nông dân luôn thiếu thông tin về thị trường, hạ tầng giao thông chậm phát triển, dân trí thấp...là vấn đề nóng, tác động trực tiếp đến sản xuất, đời sống của người dân. Đến nay, sản xuất nông nghiệp vùng ĐBSCL vẫn dựa vào tiềm năng sẵn có, sản phẩm chủ yếu xuất khẩu ở dạng thô, làm hạn chế tính cạnh tranh và giá trị gia tăng trong sản phẩm thấp. Nguy cơ phát triển thiếu bền vững trong sản xuất nông nghiệp của vùng ĐBSCL đang đặt ra cho nhà quản lý, nhà khoa học, nông dân những thách thức cần giải quyết rốt ráo, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững, giữ vững vai trò an ninh lương thực quốc gia.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, trải qua 2 cuộc khủng hoảng tài chính gần đây, nông dân ĐBSCL vẫn đứng vững và hội nhập kinh tế nhanh, nhưng họ vẫn nghèo. Sản lượng lúa, cá, trái cây tăng đều qua từng năm, đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu của vùng và cả nước, nhưng nông dân được hưởng lợi rất ít từ sản phẩm mình làm ra, do phải qua nhiều trung gian. Quy hoạch phát triển không theo kịp sự phát triển thực tế của vùng, rất nhiều quy hoạch đưa ra không thực thi được và trách nhiệm của các bên cũng không được tính đến, nông dân luôn thiệt thòi khi thị trường biến động, mối liên kết “4 nhà” chưa được vận dụng hiệu quả. Rõ ràng chưa tính lợi nhuận sòng phẳng với nông dân trong chuỗi giá trị sản phẩm mà đáng ra họ phải được thụ hưởng.

Các nhà khoa học nhận định, nếu không giải quyết những bất cập trên và không có giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu ngay từ bây giờ, thì 10- 20 năm nữa, ĐBSCL khó mà đảm nhận vai trò chiến lược của mình trong việc đảm bảo an ninh lương thực cho vùng, quốc gia. Do vậy, việc phát triển nông nghiệp nông thôn ĐBSCL trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải tính đến sự phối hợp hài hòa với phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng mô hình mẫu, chọn sản phẩm nông nghiệp mũi nhọn... Cần có quy hoạch tổng thể và có cơ sở khoa học để đảm bảo tính bền vững trong phát triển. Mặt khác, phải có cơ chế đặc thù cho vùng để phát triển đồng bộ, trong đó, quan tâm đầu tư giáo dục cho vùng để nâng cao trình độ dân trí, đáp ứng nhu cầu mới.

THU HÀ