Giá cá kèo đang ở mức 70.000 đồng/kg trong tháng 10-2010 đã đột ngột giảm không phanh, xuống còn 40.000 đồng/kg. Giá cá giảm một phần do sản lượng năm nay tăng, nhưng nguyên nhân chính là tin đồn thất thiệt “ăn cá kèo bị bệnh ung thư” lan ra từ tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau. Khi các ngành chức năng khẳng định là chưa có tài liệu nghiên cứu khoa học nào khẳng định “ăn cá kèo bị bệnh ung thư”, tin đồn lắng dịu, từ giữa tháng 12-2010 đến nay, giá cá kèo mới tăng trở lại, lên mức khoảng 50.000 đồng/kg. Đây là bài học đắt giá cho công tác quản lý, quy hoạch và nghiên cứu khoa học. Nếu không có những giải pháp thiết thực để bảo vệ các loại thủy sản khác, những tin đồn vô căn cứ sẽ gây tác hại không đáng có đến người nuôi…

Đầu tháng 12- 2010, tỉnh Cà Mau còn gần 1.000 tấn cá kèo nuôi công nghiệp đã quá lứa thu hoạch, nhưng không có thương lái thu mua. Theo những người nuôi cá, không có thương lái đến mua chỉ vì tin đồn thất thiệt của những kẻ ác miệng “ăn cá kèo bị ung thư”. Ông Lâm Thành Kính, ấp Hòa Trung, xã Lương Thế Trân, huyện Cái Nước, có 3 đầm nuôi cá kèo công nghiệp, diện tích mặt nước khoảng 1,2ha, ước thu hoạch trên dưới 10 tấn cá thương phẩm. Lứa cá nuôi đã được 6 tháng, đầu tháng 12, ông Kính vẫn chưa thu hoạch, vì không biết bán cá cho ai. “Cách nay gần 1 tháng, cá nuôi thu hoạch được rồi nhưng tôi thấy giá thấp, định cho ăn cầm chừng chờ giá tăng sẽ bán. Ai dè giá không tăng mà còn giảm hơn, tôi phải tốn thêm chục triệu tiền mua thức ăn cho cá. Định kêu thương lái bán, gỡ gạc được đồng nào hay đồng đó, ai dè khi điện thoại kêu họ không bắt máy, có người còn nói ăn cá kèo bị bệnh nên nghỉ mua rồi!”- ông Kính nói.

Người nuôi và người bán cá kèo có lúc lao đao vì giá cá giảm, không có người mua. Ảnh: hữu tùng

Theo nhiều người nuôi cá, năm nay thuận mùa và đầu vụ giá cao, nên diện tích, năng suất nuôi cá kèo tại các tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau đều tăng đáng kể. Thạc sĩ Võ Văn Bé, Phó giám đốc Trung tâm khuyến nông- khuyến ngư tỉnh Sóc Trăng, cho biết: “Vào thời điểm tháng 5 đến tháng 7 năm nay, lượng cá kèo giống tự nhiên xuất hiện khá nhiều. Giai đoạn này, chất lượng con giống rất tốt và ít lẫn tạp. Mặt khác, năm nay mưa muộn nên độ mặn khá cao thích hợp cho sự phát triển của cá kèo. Vì vậy, những diện tích thả nuôi cá kèo vào thời điểm này đều đạt năng suất khá cao, từ 12-15 tấn/ha”. Tại Sóc Trăng, những hộ thả nuôi cá kèo sớm đã bội thu về giá khi giá cá kèo đầu vụ (loại 40 con/kg) lên đến 170.000 đồng/kg. Việc trúng mùa, trúng giá vụ cá kèo sớm đã tạo điều kiện cho diện tích nuôi cá kèo trong tỉnh tăng lên mức 351ha, tập trung chủ yếu tại huyện Vĩnh Châu 329ha.

Tại huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng, dù diện tích đến thời điểm thu hoạch không nhiều, nhưng người nuôi muốn bán cá cũng rất khó. Có thông tin cho rằng, chính sản lượng cá kèo năm nay dồi dào nên đã có người tung tin đồn, nhằm ép giá thu mua cá kèo. Tuy nhiên, một số tiểu thương chuyên kinh doanh cá kèo thương phẩm cũng đang là nạn nhân của tin đồn trên vì theo mọi năm đây là thời điểm kinh doanh cá kèo phục vụ cho việc làm khô tiêu thụ dịp Tết Nguyên đán, nhưng việc mua bán đang ế ẩm. Giá cá 70.000 đồng/kg vì tin đồn giảm chỉ còn 40.000- 50.000 đồng/kg. “Giá rẻ bèo đã đành, mà kiếm đỏ con mắt cũng không thấy người mua. Tôi chỉ mang chừng 20kg ra chợ bán 2 ngày trời vẫn còn nguyên”- chị Tô Thanh Đẹp, tiểu thương bán cá kèo tại chợ phường 8, TP Cà Mau, tỉnh Cà Mau, bức xúc. Anh Trần Minh Trí, Trưởng trạm Khuyến nông- Khuyến ngư huyện Vĩnh Châu, cho biết thêm: “Tin đồn làm giá cá kèo giảm mạnh, không có ai mua cá. Khi các ngành chức năng vào cuộc, từ giữa tháng 12-2010 đến nay, việc tiêu thụ cá kèo mới ổn định trở lại và giá đã tăng lên mức 49.000 đồng/kg. Từ nay đến Tết Nguyên đán, là thời điểm tiêu thụ cá kèo tăng cao, hy vọng giá cá kèo sẽ nhích lên”. Hiện nay, tỉnh Sóc Trăng còn trên 200ha cá kèo sẽ được thu hoạch từ nay đến sau Tết Nguyên đán, ước sản lượng trên 2.000 tấn, Bạc Liêu còn khoảng 3.000 tấn.

Ông Nguyễn Công Quốc, Trưởng phòng Quản lý nuôi Chi cục Nuôi trồng thủy sản tỉnh Cà Mau, cho rằng, rất có thể do biết lượng cá kèo quá lứa còn tồn đọng nhiều, do người nuôi chờ tăng giá trong suốt một thời gian dài sụt giảm, nên đối tượng tung tin đồn nhằm mục đích ép giá người nuôi. Đặc biệt là thời điểm Tết Nguyên đán cận kề, nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Hiện nay, cá kèo loại 40- 50 con/kg tại các chợ đầu mối ở Cà Mau có giá trung bình 50.000- 60.000 đồng/kg, người tiêu dùng Cà Mau đã tin dùng mặt hàng cá kèo như trước đây, nhiều người bán cá cũng nhẹ nhõm.

Tin đồn thất thiệt hiện đã lắng dịu, chuyện tiêu thụ cá kèo đã thuận lợi trở lại, giới nuôi cá kèo vẫn còn tiếc rẻ, nếu như không có tin đồn thất thiệt trên thì vụ nuôi cá kèo năm nay sẽ bội thu cả về năng suất lẫn giá. Bởi với mức giá 70.000 đồng/kg, người nuôi cá kèo thu lợi nhuận khá. Theo thạc sĩ Võ Văn Bé, Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư tỉnh Sóc Trăng, rút kinh nghiệm từ năm trước, năm nay hầu hết người nuôi cá kèo đều mua con giống đã qua ương dưỡng ít lẫn tạp, con giống đồng đều nên tỷ lệ sống đạt 50-70%, năng suất bình quân 12 - 15 tấn/ha. Với năng suất trên, giá thành nuôi cá kèo thương phẩm (loại 40 con/kg) chỉ vào khoảng 40.000 đồng/kg, tính ra hiệu quả nuôi cá kèo cũng không thua gì con tôm sú. Điều kiện phát triển nuôi cá kèo thương phẩm ở Sóc Trăng là rất lớn, nhất là mô hình nuôi luân canh sau vụ tôm sú hiệu quả rất cao và góp phần hạn chế thả nuôi tôm sú vụ 2, đảm bảo tính bền vững cho nghề nuôi.

Qua vụ việc này cho thấy trước những tin đồn thất thiệt, người tiêu dùng cần bình tĩnh, tìm hiểu thông tin khuyến cáo từ những đơn vị chức năng, nhà khoa học về các sản phẩm trên thị trường... nếu không sẽ mắc lừa kẻ xấu. Mặt khác, các ngành chức năng cũng cần ứng phó nhanh hơn trước tin đồn nhảm để kịp thời bảo vệ người sản xuất, tránh biến động thị trường và có biện pháp xử lý, nghiêm trị những kẻ cố tình tung tin đồn thất thiệt.

Xuân Trường - Hữu Tùng