Việc Armenia gia nhập Tòa án hình sự quốc tế (ICC) có thể làm căng thẳng hơn nữa mối quan hệ với đồng minh truyền thống Nga, vốn bị tổn hại nghiêm trọng kể từ khi Mát-xcơ-va tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine và sự kiện Azerbaijan tái kiểm soát khu vực ly khai Nagorno - Karabakh gần đây.

Các nghị sĩ Armenia bỏ phiếu phê chuẩn hiệp ước thành lập ICC.

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 3-10, Quốc hội Armenia đã phê chuẩn Quy chế Rome của ICC và quyết định này có hiệu lực sau 60 ngày. Về mặt lý thuyết, những quốc gia ký và phê chuẩn quy chế thành lập tòa án có trụ sở tại The Hague (Hà Lan) có nghĩa vụ bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin nếu nhà lãnh đạo này đặt chân lên lãnh thổ của họ. Bởi hồi tháng 3, ICC từng phát lệnh bắt ông Putin và Ủy viên về quyền trẻ em Liên bang Nga Maria Lvova-Belova, với cáo buộc liên quan “tội ác chiến tranh” khi đưa trẻ em từ các khu vực bị chiếm đóng của Ukraine sang Nga một cách “bất hợp pháp”.

Trong một tuyên bố, phát ngôn viên Ðiện Kremlin Dmitry Peskov đặt nghi vấn đối với dàn lãnh đạo hiện tại của Armenia khi họ ủng hộ cơ chế của phương Tây thay vì hướng tới các đồng minh truyền thống như Nga. Ðiện Kremlin tuần rồi còn cảnh báo Armenia, rằng gia nhập ICC là quyết định “cực kỳ thù địch” xét trên quan điểm quan hệ song phương. Trái lại, Ngoại trưởng Pháp Catherine Colonna có mặt tại Yerevan trong ngày Quốc hội Armenia bỏ phiếu đã cam kết về những hỗ trợ của chính quyền Paris trong tương lai. Trên mạng xã hội X (trước đó là Twitter), Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ca ngợi lá phiếu ủng hộ gia nhập ICC của Armenia và đề cập đến lệnh bắt giữ quốc tế đối với Tổng thống Putin.

Tuần rồi, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan cho biết Yerevan từng thảo luận vấn đề trên với Nga và nói rõ mục tiêu gia nhập ICC không nhằm chống lại Mát-xcơ-va. Thay vào đó là giúp giải quyết những gì Armenia cho là tội ác chiến tranh do Azerbaijan gây ra trong cuộc xung đột kéo dài 3 thập niên. Cũng theo nhà lãnh đạo này, các công cụ mà Yerevan dựa vào trong quan hệ đối tác chiến lược với Nga nhiều năm qua, bao gồm điều khoản phòng vệ tập thể của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) do Nga lãnh đạo đã “không còn hiệu quả” và không đủ để đảm bảo an ninh của Armenia.

Ðánh giá diễn biến mới nhất, nhà nghiên cứu Richard Giragosian cho rằng quyết định phê chuẩn hiệp ước thành lập ICC của Armenia là dấu hiệu mới nhất cho thấy Thủ tướng Pashinyan đang nỗ lực giảm bớt ảnh hưởng của Nga và đa dạng hóa các lựa chọn về an ninh. Tháng rồi, sau khi Azerbaijan đưa quân bao vây và tái kiểm soát khu vực tranh chấp Nagorno - Karabakh, Thủ tướng Pashinyan đã chỉ trích Mát-xcơ-va và đặt câu hỏi về tính hiệu quả của 2.000 binh sĩ Nga được triển khai kể từ năm 2020 để giữ hòa bình trong khu vực. 

MAI QUYÊN (Theo DW, Guardian)