Cuộc chiến tại Trung Đông một lần nữa cho thấy dự trữ chiến lược đóng vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, hầu như chỉ có các nước lớn hoặc giàu có mới đạt mức dự trữ ổn định trong thời gian dài.

Khu dự trữ dầu thô tại Trung Quốc. Ảnh: Getty Images

Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ ngày 20-4 cho biết các kho dự trữ dầu mỏ chiến lược toàn cầu đạt tổng cộng khoảng 2,5 tỉ thùng tính đến cuối năm 2025. Từ khi liên minh Mỹ - Israel bắt đầu chiến dịch tấn công Iran hôm 28-2, chính quyền tổng Thống Donald Trump đã xuất 172 triệu thùng trong kho dự trữ dầu chiến lược của mình nhằm giảm căng thẳng nguồn cung và kiềm giá xăng dầu tăng mạnh. 

Nỗ lực này của Washington là một phần trong thỏa thuận bơm 400 triệu thùng dầu mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế  (IEA) gồm 32 quốc gia thành viên đạt được hồi tháng 3-2026. Theo quy định của IEA, các quốc gia thành viên phải dự trữ nguồn dầu đủ cho ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Các nước thành viên IEA dự trữ 1,2 tỉ thùng dầu, cùng hơn 600 triệu thùng dầu của các tổ chức, doanh nghiệp tư nhân.

Dự trữ vượt xa mức tối thiểu

Mỹ và các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã thiết lập các kho dự trữ dầu mỏ chiến lược hồi những năm 1970 do những đứt gãy nguồn cung từ Trung Đông. Khả năng dự trữ của Mỹ có thể lên tới 714 triệu thùng dầu thô, nhưng đến cuối năm ngoái, SPR chỉ duy trì 413 triệu thùng. Ngoài ra, tại Mỹ còn có hơn 400 triệu thùng dự trữ thương mại. Theo hãng tin Reuters, chỉ tính riêng SPR đang đáp ứng nhu cầu nhập khẩu dầu thô ròng 200 ngày của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Các cường quốc châu Âu như Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Ý, đạt mức dự trữ đáp ứng yêu cầu của IEA. Trong đó, Đức dự trữ 110 triệu thùng dầu thô và 67 triệu thùng dầu thành phẩm. Pháp và Tây Ban Nha lần lượt có tổng cộng khoảng 169 triệu thùng và 150 triệu thùng dầu dự trữ. Anh và Ý dự trữ lần lượt 76,6 và 76 triệu thùng.

Cũng là thành viên IEA và thiết lập hệ thống dầu dự trữ từ năm 1978, Nhật Bản có mức dự trữ dầu mỏ chỉ đứng sau Mỹ. Dù phải phụ thuộc khoảng 80% nhu cầu năng lượng từ bên ngoài (trong đó 95% dầu thô từ Trung Đông), kho dự trữ dầu mỏ của Nhật Bản có thể đáp ứng 254 ngày tiêu thụ nội địa. Cụ thể, Chính phủ Nhật Bản dự trữ 263 thùng dầu tính đến cuối năm 2025. Khối doanh nghiệp dự trữ 220 triệu thùng.

Hàn Quốc có nguồn dự trữ dầu mỏ quốc gia lớn thứ năm trong IEA với 79 triệu thùng. 

Trung Quốc đứng đầu thế giới

Không là thành viên IEA và cũng không công bố số liệu dự trữ, Trung Quốc được đánh giá là nước có lượng dự trữ dầu mỏ lớn nhất thế giới nhờ vào giới doanh nghiệp nhà nước. Chính phủ Trung Quốc dự trữ khoảng 360 triệu thùng trong khi khối doanh nghiệp dự trữ 1 tỉ thùng tính đến cuối năm ngoái. Lượng dự trữ này được cho đủ để duy trì hoạt động của nền kinh tế Trung Quốc trong vòng 3-4 tháng. Cuộc chiến tại Trung Đông chắc chắn đã thúc đẩy Bắc Kinh tăng cường dự trữ dầu mỏ. Dù chỉ nhập khẩu 15% nhu cầu năng lượng, nhưng nền kinh tế thứ hai thế giới vẫn là nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, trong đó dầu mỏ chiếm 70% và khí đốt thiên nhiên 40%. Trung Quốc nhập khẩu phân nửa dầu thô từ Trung Đông, đặc biệt là từ Iran, nên cuộc chiến của Mỹ chống Iran khiến Bắc Kinh bị ảnh hưởng lớn.

Trong khi đó, Ấn Độ - nền kinh tế lớn thứ năm và quốc gia đông dân nhất thế giới, lại chỉ có mức dự trữ 21,4 triệu thùng tính đến tháng 3-2026, tức đáp ứng chỉ khoảng 9,5 ngày tiêu thụ.

ĐỨC TRUNG