Mỹ và 4 nước đồng minh trong liên minh chia sẻ thông tin tình báo “Ngũ nhãn”, cùng với Ðức và Pháp, vừa công bố kế hoạch hoạt động không gian chung trong thập kỷ tới để đối phó với những quốc gia khác.

Trong thông cáo báo chí hôm 22-2, Bộ Quốc phòng Mỹ nêu rõ: “Mỹ cùng với Úc, Canada, Pháp, Ðức, New Zealand và Anh tham gia kế hoạch mang tên Tầm nhìn Hoạt động phối hợp trong không gian 2031 (CSpO)”. Bộ này mô tả Tầm nhìn CSpO 2031 như một sáng kiến giải quyết nhu cầu bao trùm về nâng cao ý thức trách nhiệm trong sử dụng không gian, nhận biết những thách thức đối với tính bền vững của không gian, những mối đe dọa do sự tiến bộ công nghệ gây ra và những chương trình chống không gian toàn diện và mang tính gây hấn của các quốc gia khác. Các nước “Ngũ nhãn + 2” đã nhất trí tuân thủ các quy tắc chỉ đạo, bao gồm tự do sử dụng không gian, sử dụng không gian một cách có trách nhiệm và bền vững, hợp tác đi đôi với công nhận chủ quyền và bảo vệ luật pháp quốc tế.

Phó Tổng thống Mỹ Harris phát biểu tại Hội đồng Không gian quốc gia. Ảnh: EPA

Tài liệu trên được công bố trong bối cảnh những lo ngại tăng cao về các hành động vô trách nhiệm trong không gian và 3 tháng sau vụ Nga thử vũ khí diệt vệ tinh (ASAT) gây tranh cãi.

Tên lửa mà Nga bắn là ASAT phóng từ mặt đất với khả năng kết liễu vệ tinh mục tiêu trên quỹ đạo. Mục tiêu bắn phá là vệ tinh tình báo Cosmos 1408 được Liên Xô đưa lên quỹ đạo năm 1982 nhưng đã ngừng hoạt động từ lâu. Ðáng nói, vụ phóng thử lại tạo ra hơn 1.500 mảnh vỡ lớn có thể theo dõi trên quỹ đạo và hàng trăm ngàn mảnh vỡ nhỏ hơn, khiến Mỹ lên án là “hành động nguy hiểm, vô trách nhiệm”. Khi đó, phi hành đoàn gồm 7 người trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã phải vào trú ẩn trong các phi thuyền dùng cho chuyến bay trở về.

Hồi tháng rồi, phía Trung Quốc cho rằng mảnh vỡ tạo ra bởi thử nghiệm phá hủy vệ tinh của Nga đã đến quá gần vệ tinh của nước này. Tuy nhiên, chính Trung Quốc năm 2007 cũng từng thử nghiệm ASAT để bắn hạ vệ tinh dự báo thời tiết cũ, tạo ra 2.300 mảnh vỡ. Một trong những mảnh vỡ này cuối năm ngoái đã tiếp cận ISS ở khoảng cách nguy hiểm, buộc trạm vũ trụ phải né tránh. Các vật thể trên quỹ đạo di chuyển cực nhanh, chẳng hạn như vận tốc ở độ cao của ISS lên tới 27.600km/h. Do vậy, những mảnh vụn nhỏ cũng có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho vệ tinh.

Washington tung ra chiến lược mới

Sau vụ thử vũ khí “vô trách nhiệm” của Nga, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã vạch ra một chiến lược mới về việc sử dụng không gian liên quan an ninh quốc gia, thương mại và trách nhiệm dân sự có tên “Khung ưu tiên về không gian của Mỹ”.

Ðầu tháng 12-2021, Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris đã tổ chức cuộc họp Hội đồng Không gian quốc gia đầu tiên của chính quyền ông Biden. Tại đây, bà Harris yêu cầu các thành viên của cơ quan này thúc đẩy, mở rộng và phát triển các quy tắc và quy chuẩn cho hành vi có trách nhiệm trong không gian - nơi đang chứng kiến những lợi ích thương mại ngày càng tăng và những quan ngại về sự cạnh tranh của Nga, Trung Quốc.

Giới chức Mỹ lo ngại về hoạt động an ninh đang gia tăng của các đối thủ lớn trong không gian. Việc Trung Quốc phóng thử tên lửa siêu vượt âm hồi năm ngoái đã làm dấy lên viễn cảnh về cuộc chạy đua vũ trang, phát triển những hệ thống trên quỹ đạo có thể né tránh các lá chắn tên lửa hiện hành.

Mối đe dọa từ Trung Quốc và bước tiến của Nga trong lĩnh vực công nghệ vũ khí không gian chính là yếu tố dẫn đến việc Mỹ thành lập quân chủng thứ 6 là quân chủng không gian vào năm 2019. Các nước như Anh, Pháp và Ðức cũng đã lập bộ chỉ huy không gian để đối phó với mối đe dọa trên chiến trường này.

HẠNH NGUYÊN Theo Defense News, Eurasian Times)