MAI QUYÊN (Theo Business Insider)

Cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine đang kích hoạt làn sóng bài trừ “hộ chiếu vàng” khi có nhiều lo ngại chương trình này trở thành “ngõ sau” giúp giới tài phiệt Nga né các lệnh trừng phạt của phương Tây; hoặc tạo ra những rủi ro an ninh nghiêm trọng.

Một dãy căn hộ sang trọng ở Quảng trường Eaton, Anh. Ảnh: Getty Images

"Hộ chiếu vàng” là chương trình cấp quốc tịch theo diện đầu tư (CBI) được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Như tên gọi, người nước ngoài chỉ cần bỏ ra một khoản tiền nhất định để mua bất động sản giá trị hoặc những tài sản đắt đỏ khác là có thể được quốc gia sở tại cấp quyền cư trú hoặc quốc tịch. Chẳng hạn như ở Mỹ, Chương trình EB-5 cấp thẻ xanh cho người nước ngoài đầu tư tối thiểu 1,8 triệu USD và tạo ra ít nhất 10 công việc toàn thời gian lâu dài cho lao động bản địa. Còn ở Anh, các cá nhân nước ngoài có thể nhận thị thực thường trú khi đầu tư ít nhất 2,6 triệu USD vào nước này.

Ðối với những người rất giàu, đặc biệt là công dân quốc gia có chiến tranh hoặc bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt, giới quan sát cho rằng tài sản quyền lực nhất có thể mua bằng tiền không phải siêu du thuyền hay máy bay riêng mà là hộ chiếu. Thậm chí đây có thể được coi như một loại hình “bảo hiểm”, chuyên gia hàng đầu về hai quốc tịch Peter Spiro tại Ðại học Temple (Mỹ) cho biết.

 Mối đe dọa kinh tế

Tính riêng khu vực Liên minh châu Âu (EU), một nghiên cứu của Nghị viện châu Âu (EP) cho thấy các cá nhân từ Trung Quốc và Nga chiếm 75% tổng số lượng cư trú theo phê duyệt của chương trình đầu tư định cư châu Âu (RBI). Xu hướng này được phản ánh qua cách gọi ví von Quảng trường Eaton tại thủ đô Luân Ðôn của Anh là “Quảng trường Ðỏ” vì rất nhiều chủ những dinh thự xa hoa thuộc khu phố sang trọng này là tỉ phú người Nga.

Một trong những lợi ích lớn nhất của các hộ chiếu liên kết với EU là khả năng đi lại tự do và định cư trong toàn khối. Theo các quan chức, điều này dẫn tới nguy cơ rửa tiền và tham nhũng ở những nước thành viên. Ngoài ra, một số chuyên gia kinh tế cảnh báo việc có nhiều nước “bán” hộ chiếu và coi đây là nguồn tiền “miễn phí” cũng giống như đổi tài nguyên lấy nguồn lực phát triển, không phải lúc nào cũng bền vững và có thể tạo ra mối đe dọa dài hạn về kinh tế.

Ðơn cử như ở Thổ Nhĩ Kỳ, công ty bất động sản Golden Sign có trụ sở tại Istanbul cho biết công dân Nga chiếm 70% doanh số bán hàng vào tháng trước khi họ tìm cách mua tầm 4 căn hộ cùng lúc để đủ điều kiện nhập quốc tịch. Nhưng việc người nước ngoài chỉ mua các căn hộ đắt tiền mà không có ý định sống ở đó có thể thổi phồng thị trường bất động sản, cũng như làm tăng chi phí sinh hoạt địa phương. Theo Viện Thống kê Thổ Nhĩ Kỳ, lạm phát ở nước này đã tăng lên mức cao nhất trong 20 năm là 61,14% vào tháng 4.

 “Ðiểm yếu” của EU?

Ngoài vấn đề kinh tế, giới chức EU lo ngại các chương trình như hộ chiếu vàng mở ra cơ hội để giới tài phiệt Nga “lách” các lệnh trừng phạt. Phát biểu hồi tháng 3, báo cáo viên EU Sophia in ‘t Veld cho biết đã đến lúc liên minh đóng lại cánh cửa nhập tịch đối với các nhà tài phiệt Nga và những kẻ giàu nhờ tiền bẩn khác. Trước đây, chính phủ các nước thành viên đều khẳng định đây không phải là việc của EU. Với những gì đang diễn ra hiện nay, họ không thể tiếp tục từ chối giải quyết vấn đề.

Ðược biết, nhiều quốc gia như Anh, Malta, Bulgaria, Bồ Ðào Nha, Hy Lạp và Cộng hòa Séc đã cấm hoặc đình chỉ công dân Nga nhận thị thực vàng kể từ khi Mát-xcơ-va phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine hồi cuối tháng 2. Ðể ngăn chặn các mối đe dọa về an ninh trong bối cảnh xung đột vẫn chưa chấm dứt, EP tháng rồi đã thông qua dự luật không ràng buộc yêu cầu chấm dứt chương trình “hộ chiếu vàng” cho các nhà đầu tư lớn nước ngoài. Các nghị sĩ EP cũng yêu cầu áp dụng lệnh cấm trên toàn EU đối với chương trình cấp “thị thực vàng” - loại thị thực cho phép định cư dựa theo cùng quy tắc đối với việc cấp hộ chiếu vàng.

Nga hy vọng đàm phán với Ukraine đạt kết quả tích cực

Mở đầu cuộc gặp với Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres tại Mát-xcơ-va ngày 26-4, Tổng thống Nga Vladimir Putin bày tỏ hy vọng đàm phán sẽ mang lại kết quả tích cực và chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine. Ông nêu rõ dù chiến dịch quân sự  đang tiếp diễn, Nga vẫn hy vọng có thể đạt được các thỏa thuận về lộ trình ngoại giao, đồng thời khẳng định Nga đang tiếp tục đàm phán.