MAI QUYÊN (Theo Guardian, AP)

Nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội Trung Quốc đang đối mặt làn sóng “cấm cửa” lan rộng, khi tiếp tục có thêm các nước đồng minh Mỹ chặn ứng dụng này trên thiết bị của chính phủ.

TikTok không cho rằng việc Mỹ yêu cầu các chủ sở hữu Trung Quốc bán cổ phần giúp bảo vệ an ninh quốc gia.

Phát biểu trước quốc hội ngày 16-3, Bộ trưởng Văn phòng Nội các Anh Oliver Dowden cho biết để ngăn chặn rủi ro về an ninh, chính phủ sẽ cấm sử dụng TikTok trên thiết bị điện tử do nhà nước cấp. Lệnh cấm có hiệu lực ngay lập tức đối với điện thoại di động và những thiết bị khác mà các bộ trưởng và nhân viên chính phủ đang dùng. Những giới hạn trên không bao gồm điện thoại và thiết bị cá nhân của các quan chức.

Sau đó một ngày, Quốc hội New Zealand có bước đi tương tự khi cấm TikTok trên tất cả thiết bị điện tử cấp cho các nghị sĩ. Lệnh cấm bắt đầu từ ngày 31-3 và không áp dụng cho điện thoại cá nhân, nhưng những thiết bị đó phải được gỡ cài đặt TikTok nếu muốn truy cập bất kỳ ứng dụng nào của quốc hội. Trong email gửi tới Hãng tin Reuters, người đứng đầu một ủy ban tại Nghị viện New Zealand Rafael Gonzalez-Montero cho biết họ đã kiểm tra việc sử dụng TikTok trên các thiết bị chính phủ sau thông tin có nhiều nước cấm ứng dụng trên. Dựa vào lời khuyên của chuyên gia an ninh mạng, kết quả thảo luận trong chính phủ cũng như tham vấn những quốc gia khác, ông Gonzalez-Montero cho biết cơ quan này đã xác định các rủi ro là “không thể chấp nhận được” trong Nghị viện New Zealand hiện tại.

Những lo ngại về TikTok

Theo một luật được Trung Quốc thông qua vào năm 2017, các công ty được yêu cầu cung cấp cho chính phủ bất kỳ dữ liệu cá nhân nào liên quan an ninh quốc gia. Với lượng người dùng khổng lồ của TikTok như hiện nay, Cục Ðiều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Ủy ban Truyền thông Liên bang cảnh báo công ty mẹ ByteDance có thể chia sẻ dữ liệu người dùng như lịch sử duyệt web, vị trí và đặc điểm nhận dạng sinh trắc học cho Bắc Kinh; hoặc nhân danh công ty thao túng thuật toán tuyên truyền thông tin sai lệch.

Mối lo ngại xung quanh TikTok càng được quan tâm sau vụ ByteDance sa thải 4 nhân viên vào năm ngoái, lý do là họ truy cập dữ liệu của 2 nhà báo khi cố gắng truy tìm nguồn gốc một báo cáo bị rò rỉ về công ty. Trong những tháng gần đây, tình hình trở nên căng thẳng sau vụ một số khinh khí cầu giám sát của Trung Quốc lần lượt bị bắn hạ. Phối hợp với Mỹ, một số quốc gia phương Tây đã ra lệnh cấm TikTok trên thiết bị của giới lập pháp.

Trong bước tiến xa hơn, Nhà Trắng đầu tháng này cho biết họ ủng hộ luật cho phép chính quyền cấm hoàn toàn TikTok và công nghệ có nguồn gốc nước ngoài khác nếu chúng gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia. Trước đó, Chính phủ Mỹ trong tháng 2 đã gia hạn cho nhân viên các cơ quan liên bang trong 30 ngày phải xóa TikTok khỏi tất cả các thiết bị di động do chính phủ cấp. Hơn một nửa số tiểu bang ở Mỹ đã cấm ứng dụng này trên các thiết bị chính thức. Cách đây vài ngày, Ủy ban Ðầu tư nước ngoài của Bộ Tài chính Mỹ còn yêu cầu các chủ sở hữu người Trung Quốc của TikTok bán cổ phần của họ, nếu không sẽ đối mặt với lệnh cấm. Nối gót Mỹ, một số cơ quan thuộc Liên minh châu Âu và chính phủ các nước Bỉ, Ðan Mạch, Canada cũng tạm thời chặn TikTok trên điện thoại cấp cho viên chức.

TikTok nói gì?

Ngày 15-3, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cáo buộc Mỹ mới là bên lan truyền thông tin sai lệch về các rủi ro bảo mật và “đàn áp” TikTok. Về phần mình, TikTok chưa bình luận về các diễn biến mới nhưng trước đó, công ty cho biết đã chi hơn 1,5 tỉ USD cho các nỗ lực bảo mật dữ liệu nghiêm ngặt. Họ cũng bác bỏ cáo buộc gián điệp khi nói rằng các lệnh cấm gần đây dựa trên “những quan niệm sai lầm cơ bản và được thúc đẩy bởi địa chính trị”. Trong thời gian tới, công ty cam kết tiếp tục hợp tác với chính phủ các nước giải quyết bất kỳ mối lo ngại nào, với điều kiện những tình huống phải được đánh giá dựa trên sự thật và nguyên tắc đối xử bình đẳng so với các đối thủ cạnh tranh.

Theo các nhà chuyên môn, chi tiêu của người trẻ bị ảnh hưởng bởi những gì họ nhìn thấy trên mạng xã hội và các mô hình tiếp thị như của TikTok có thể đang đẩy Gen Z (nhóm người sinh ra từ năm 1997 đến 2012) vào cảnh nợ nần. Cuộc khảo sát của Adweek năm 2021 tại Mỹ từng chỉ ra rằng, người dùng TikTok có khả năng là nhóm người mua “tận tâm nhất” trên mạng xã hội. Theo thống kê, doanh thu quảng cáo toàn cầu của TikTok tăng từ 4 tỉ USD năm 2021 lên hơn 11,6 tỉ USD vào năm ngoái và công ty kiếm được từ mua hàng trong ứng dụng nhiều hơn 205 triệu USD so với mạng xã hội Facebook, Twitter và Instagram cộng lại.