Trong khuôn khổ Hội thảo Tầm nhìn và đề xuất lộ trình phát triển cơ sở hạ tầng dữ liệu không gian (SDI) cho TP Cần Thơ, SDI sẽ được phát triển dưới dạng một phần của dự án "Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị". Việc phân tích tốt các thông tin SDI nhằm hướng dẫn phát triển đô thị và xây dựng Cần Thơ trở thành một thành phố thông minh – hiện đại nhất vùng ĐBSCL và điển hình của cả nước…

Cùng với SDI, hệ thống thông tin địa lý (GIS) – TP Cần Thơ đã xây dựng xong, là một công cụ hữu ích trong việc tích hợp hệ thống cơ sở dữ liệu bản đồ gắn kết với các thông tin cơ sở dữ liệu không gian phục vụ phân tích và truy cập theo yêu cầu. GIS vốn là một công nghệ kết hợp nhiều loại hình công nghệ như đồ họa trên máy tính, bản đồ trợ giúp bằng máy tính, viễn thám… Đặc biệt, với khả năng phân tích, GIS được xem là một công cụ trợ giúp đắc lực khi được áp dụng vào lĩnh vực quy hoạch xây dựng. Từ đó sẽ giúp công việc nghiên cứu thiết kế một cách hiệu quả, hỗ trợ cho các ban, ngành, địa phương trong việc quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch. Theo bà Phạm Thị Nhâm, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia, hiện nay, TP Cần Thơ có thể xem xét áp dụng một số ứng dụng cụ thể của hệ thống GIS đã có như xây dựng hệ thống dữ liệu về thành phố thông minh. Đây là tầng phát triển cao nhất hệ thống GIS nhằm mang lại cho đô thị một mô hình đô thị mới với công nghệ hiện đại cho phép người dân có thể tiếp cận và sử dụng tại mọi thời điểm, mọi không gian và từ bất kỳ thiết bị nào. Thành phố thông minh còn góp phần thỏa mãn nhiều mục đích khác nhau như quản lý đô thị hiệu quả, hạ tầng tiên tiến, môi trường sống thuận lợi. Đặc biệt, đối với TP Cần Thơ, hệ thống thành phố thông minh dựa trên cơ sở nền tảng SDI, giúp cho việc giám sát thường xuyên các nguy cơ thiên tai, nổi bật là tình trạng ngập lụt, xâm nhập mặn được dự báo sớm, từ đó có giải pháp nhanh chóng và phù hợp nhằm ứng phó kịp thời.

Theo các chuyên gia của WB, công nghệ đã trở nên tinh vi hơn nhiều trong 10 năm qua và hiện là cơ hội đáng kể để cải thiện cải cách thông tin không gian được thu thập và cung cấp ở TP Cần Thơ. Với việc tăng cường truy cập tới dữ liệu không gian của Chính phủ và tiếp thu những công nghệ internet mới, nền quy hoạch không gian cho Cần Thơ có tiềm năng trở thành một phần của tổ hợp công cụ thông tin kết nối liền mạch cần thiết để quản trị tốt và xây dựng những cộng đồng an toàn hơn. Thông tin không gian kết hợp với dữ liệu kinh tế-xã hội và môi trường sẽ cho phép quy hoạch vì tương lai cho sự cải thiện cộng đồng, các phương pháp bảo vệ môi trường và đẩy mạnh thiết kế đô thị thông qua việc hiểu biết tốt hơn về tình hình sử dụng đất và rủi ro gắn liền với đất hiện tại liên quan đến các hiểm họa thiên nhiên. Từ đó mở ra các cơ hội như: Mô hình hóa rủi ro từ lũ và giám sát sụt lún đất; quy hoạch và thiết kế cảnh quan thích nghi và cộng đồng bền vững; phân tích kinh tế và quản lý sử dụng đất để sử dụng tối ưu những nguồn tài nguyên khan hiếm; sự hợp tác của "cộng đồng thu thập thông tin" để hỗ trợ ứng phó khẩn cấp và phục hồi sau thảm họa; thiết kế và quản lý mạng lưới giao thông; giám sát chất lượng nước sông, cửa sông và các hệ thống cảnh báo tự động.

Thành phố thông minh đòi hỏi phải cung cấp cho cộng đồng dân cư các dịch vụ thông minh như hạ tầng thông minh, giao thông thông minh, môi trường thông minh, cảnh báo thông minh, giáo dục thông minh... Do đó, để xây dựng thành phố thông minh cần phải có Tổ chuyên gia nghiên cứu vạch ra tầm nhìn chiến lược và thời gian thực hiện. Song song đó, TP Cần Thơ cũng cần nghiên cứu học hỏi kinh nghiệm từ các thành phố khác trên thế giới, thu thập phân tích các thách thức cần đối mặt để tiến tới phác thảo bản dự án để đi vào triển khai thực hiện.

Dữ liệu không gian được xem là một loại hạ tầng, là công cụ để quản lý thông tin. Theo Tiến sĩ Lưu Đình Hiệp, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin địa lý Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh, GIS nói riêng và SDI nói chung là công cụ hiệu quả để quản lý đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc vận hành hệ thống càng sớm càng thuận lợi cho công tác quản lý tại TP Cần Thơ. Con người là thành phần quan trọng nhất nên cần có các kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ tiếp cận với công nghệ mới trong lĩnh vực GIS để triển khai có hiệu quả GIS/SDI phục vụ công tác quản lý đô thị của TP Cần Thơ.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN