* Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh
(Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản TP Cần Thơ)
Phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh sẽ gặp một số vấn đề về tâm lý, sức khỏe nói chung và sức khỏe tình dục nói riêng. Những thay đổi này, ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống, hạnh phúc gia đình của họ. Hiểu rõ về giai đoạn tiền mãn kinh để có bước chuẩn bị tốt cho sức khỏe, tinh thần sẽ giúp chị em vượt qua giai đoạn này nhẹ nhàng, vui vẻ hơn.
Bước vào độ tuổi trên 40, nhiều phụ nữ cảm thấy bất an với những thay đổi về tâm sinh lý như: hành kinh thất thường, nóng bốc trong người, khó ngủ, dễ nóng nảy... Đó là những biểu hiện của giai đoạn tiền mãn kinh. Trong giai đoạn này, phụ nữ thường gặp những vấn đề về sức khỏe:
- Rối loạn kinh nguyệt: Phóng noãn không đều là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây hành kinh bất thường và có thể gây rong kinh cho phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh. Nhưng, cần phải phân biệt ra máu từ tử cung do ít phóng noãn với chảy máu do một bất thường ở tử cung, như: u xơ dưới niêm mạc, polyp tử cung, hoặc ung thư nội mạc tử cung. Điều cần lưu ý là ở giai đoạn này, phụ nữ vẫn có khả năng mang thai, dù tỷ lệ thấp. Vì vậy, chị em cần đến gặp cán bộ y tế để được tư vấn, lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp. Ngoài ra, phụ nữ có tuổi còn có nguy cơ mắc các bệnh ung thư đường sinh sản, ung thư vú, ung thư buồng trứng, viêm nhiễm đường tiết niệu... Điều đáng mừng là hầu hết các loại thuốc tránh thai có hoóc môn đều làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư buồng trứng và nội mạc tử cung.
- Loãng xương: Do quá trình mang thai, nuôi con, kinh nguyệt, chị em bị mất dần canxi và chất khoáng. Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, xương của phụ nữ trở nên xốp, giòn và dễ gãy hơn. Vì vậy, nhiều người bị gãy xương chỉ vì một cái trượt ngã nhẹ. Các khớp xương cũng trở nên đau nhức nhiều hơn.
- Rối loạn vận mạch: Giai đoạn này, phụ nữ bị thiếu hụt estrogen (hoóc môn sinh dục nữ) nên thỉnh thoảng có cơn bốc nóng thình lình (thường gọi là cơn bốc hỏa) trong cơ thể, khiến da chị em đỏ bừng, vã mồ hôi, hồi hộp, rất khó chịu. Nhiều người còn có những cơn nhức đầu, mệt mỏi, mất ngủ... ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và tâm lý, dễ gắt gỏng.
- Xơ cứng động mạch, cao huyết áp: Đây là những yếu tố nguy cơ quan trọng gây ra chứng đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Việc tăng cân và thói quen ít hoạt động thường đến khi tuổi ngày càng cao, làm tăng nguy cơ dẫn đến các bệnh lý tim mạch. Với những phụ nữ cao tuổi và tăng cân, tỷ lệ mắc tiểu đường tuýp II cũng tăng.
- Hoóc môn estrogen giảm: ảnh hưởng đến đời sống tình dục của phụ nữ. Thời kỳ này, âm đạo của phụ nữ trở nên khô, mỏng nên thường bị đau khi giao hợp. Vì vậy, nhiều phụ nữ bớt ham muốn tình dục. Nếu gặp phải vấn đề này, có thể dùng các chất bôi trơn cho giao hợp.
Sau mãn kinh, nữ giới vẫn có thể đáp ứng tình dục như trước, nhưng sự đáp ứng không mạnh mẽ. Cần biết rằng nếu tiếp tục quan hệ tình dục sẽ duy trì sức hoạt động của các cơ quan sinh dục. Sinh hoạt tình dục càng nhiều thì càng có khả năng tự tiết dịch nhầy giúp âm đạo trơn tự nhiên hơn. Phụ nữ tuổi trung niên vẫn có ham muốn tình dục và khả năng đạt độ khoái cảm của họ cao hơn so với phụ nữ trẻ.
Để giảm bớt những khó chịu, rắc rối có thể gặp ở giai đoạn tiền mãn kinh, phụ nữ nên thực hiện theo những lời khuyên sau:
- Khám sức khỏe, khám phụ khoa định kỳ khi bước vào tuổi 40 sẽ giúp phụ nữ kiểm soát được tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm các bệnh, đồng thời, nắm bắt được diễn tiến của các dấu hiệu tiền mãn kinh, mãn kinh. Thầy thuốc sẽ có biện pháp giải quyết để giúp chị em giảm nhẹ các triệu chứng bốc hỏa, loãng xương, rối loạn thần kinh...
- Phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh cần chọn chế độ ăn uống ít chất béo, giàu can xi, chứa nhiều chất chống oxy hóa như: rau, trái cây, sữa, đậu nành, chế phẩm từ đậu nành, tôm, cua, tép, trứng, giá, trà xanh... Uống đủ nước (1-2 lít nước/ngày) cũng làm hạn chế những rối loạn do mãn kinh mang lại. Nên hạn chế các gia vị cay, nóng để giảm cơn bốc hỏa.
Ngoài ra, nên tập thể dục mỗi ngày để duy trì sự dẻo dai của hệ xương, giúp tuần hoàn máu tốt. Nên dành tối thiểu 60 phút/ngày cho việc rèn luyện thân thể qua các bài tập thể dục phù hợp cho người có tuổi. Tập thể dục không chỉ tốt cho sức khỏe, duy trì vóc dáng gọn gàng mà còn giúp tinh thần sảng khoái hơn.
S. KIM (ghi)
