Gạo vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang châu Phi. Ảnh: TTXVN

Hàng loạt các biến động chính trị và an ninh ở Bắc Phi và Tây Phi trong những tháng đầu năm nay làm dấy lên mối lo ngại hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường châu Phi nhiều tiềm năng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy điều ngược lại…

Theo Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong 3 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta sang các thị trường châu Phi đạt 400 triệu USD, tăng 37,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Những thị trường có kim ngạch xuất khẩu tăng gồm Sénégal, Ghana, Algérie và Nam Phi. Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam ở một số thị trường cũng bị tác động nhỏ và tạm thời như Angola, Ai Cập, Nigeria, Tunisie và Libye.

Năm 2010, tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta sang châu Phi đạt 1,8 tỉ USD, tăng 15% so với năm 2009, trong đó riêng thị trường Nam Phi chiếm gần 488 triệu USD. Quốc gia có nền kinh tế lớn nhất lục địa đen này là thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam với các mặt hàng đá và kim loại quý, giày da, dệt may, cà phê, gạo. Nếu tính chung cả 54 quốc gia châu lục này, hàng hóa xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn của nước ta là gạo (30%), dệt may (14%) và thủy sản. Dự báo trong 5 năm tới, gạo vẫn là mặt hàng xuất khẩu số một của ta do nhu cầu của châu Phi đối với loại thực phẩm thiết yếu này rất lớn trong khi nguồn cung trên thị trường thế giới hạn chế. Còn giày da, cà phê, hạt tiêu, cao su của Việt Nam là những mặt hàng nhập khẩu truyền thống rất được người tiêu dùng châu Phi ưa chuộng nên sẽ có mức tăng trưởng theo hướng ổn định. Thủy sản thì có cơ hội “tăng tốc” do cơ cấu hàng hóa của ta ngày càng đa dạng trong khi nhu cầu ngày càng lớn, các yêu cầu về chất lượng và mẫu mã không quá khắt khe. Ngoài ra, nước ta có thể mở rộng nhiều mặt hàng khác như các sản phẩm điện-điện tử, cơ khí, đồ nhựa, sản phẩm gỗ, xe máy và linh kiện, thuốc lá, rau quả, bột gia vị, đồ chơi trẻ em, mì ăn liền, sữa, xe đạp...

Châu Phi là thị trường có hơn 1 tỉ người tiêu dùng, có kim ngạch nhập khẩu hàng năm khoảng 620 tỉ USD với nhu cầu gồm hầu hết các mặt hàng tiêu dùng, đặc biệt là nông sản, máy móc thiết bị và dược phẩm. Châu lục này là thị trường xuất siêu hàng tiêu dùng của thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu của nước ta sang châu Phi dù tăng bình quân 30-35%/năm trong những năm gần đây vẫn chưa tương xứng với tiềm năng mà người dân châu lục này có thể “dành” cho hàng hóa Việt Nam. Ngay như mới đây, dù Ai Cập vừa thay đổi chế độ chính trị và đang đối mặt với nhiều khó khăn trước mắt, quyền Thứ trưởng Ngoại giao nước này đã sang thăm Việt Nam và tuyên bố Ai Cập vẫn là đối tác đầy rộng mở cho các loại hàng hóa chủ lực của ta như nông sản, dệt may và dược phẩm... Trong bối cảnh này, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần chủ động nắm lấy thời cơ.

PHÚC NGUYÊN (Tổng hợp)