Từ cuối năm 2011 đến nay, nhiều tổ chức tín dụng (TCTD) công bố giảm lãi suất cho vay, cùng với giải pháp tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) như: hạ trần lãi suất huy động, áp trần lãi suất cho vay với 4 lĩnh vực theo Thông tư 14/2012/TT-NHNN (ngày 4-5-2012) cho vay vốn ngắn hạn bằng VND lãi suất ưu đãi 15%/năm đối với nông nghiệp nông thôn, sản xuất-kinh doanh hàng xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ... nhưng DN vẫn khó “chạm” được ngưỡng lãi suất này. Bởi quyền thẩm định và phủ quyết cho DN vay vốn đều nằm trong tay ngân hàng. Doanh nghiệp (DN) vẫn khó tiếp cận vốn với mức lãi suất 15-16%/năm, tình trạng sản xuất trì trệ, ngừng hoạt động của DN đang tăng, con số DN giải thể và “chết lâm sàng” cũng tăng lên từng ngày. Mới đây, con số mà Cục thuế TP Cần Thơ đưa ra chỉ trong 4 tháng đầu năm, thành phố có đến 162 DN tạm nghỉ kinh doanh, 219 DN ngừng hoạt động, giải thể, 368 DN âm trên 3 tháng liên tiếp số thuế GTGT, số DN không phát sinh số thuế phải nộp trong 4 tháng là 238 đơn vị... đã chứng minh phần nào tình trạng sức khỏe của DN.

Không thể đổ hết tình trạng DN phá sản, ngừng hoạt động tăng là do lãi suất cho vay ở mức cao, DN không tiếp cận được vốn, nên thiếu vốn sản xuất. Bởi DN chết còn do nhiều nguyên nhân khác như: quản trị rủi ro kém, thiếu chiến lược kinh doanh, kinh doanh mặt hàng không hợp thị hiếu tiêu dùng, sức mua của thị trường... Nhưng suy cho cùng, lãi suất vẫn là yếu tố tác động mạnh nhất, bởi đa phần DN đang hoạt động là DN nhỏ và vừa, vốn hạn chế, nên khi kinh doanh gặp khó là DN khó trở tay kịp. Tình trạng khó này sẽ kéo dài và con số DN phá sản cũng không dừng lại ở mức đó. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, các giải pháp tiền tệ và tài chính đều cần có độ trễ nhất định mới phát huy hiệu quả. Song, chính sách sẽ không thực thi hữu hiệu nếu không có sự tán đồng của ngân hàng. Trên địa bàn TP Cần Thơ, thống kê của NHNN chi nhánh Cần Thơ, trong tổng dư nợ cho vay của các TCTD đến cuối tháng 4-2012 là 40.950 tỉ đồng, tăng 0,57% so với cuối năm 2011 và đến 51,77% trên tổng dư nợ có lãi suất cho vay từ 19%/năm trở lên. Điều này có thể thấy rằng, DN vẫn đang chịu mức lãi suất cao, dù nhiều ngân hàng đã công bố hạ lãi suất cho vay.

Theo phân tích của các chuyên gia, các giải pháp tiền tệ mà NHNN đưa ra thời điểm này mới chỉ giải quyết được phần “ngọn” của vấn đề; bởi dù trần lãi suất huy động được hạ về mức 11%/năm sẽ không có tác động gì lớn nếu các ngân hàng không chịu hạ lãi suất đầu ra. Hiện nay, một số lĩnh vực, DN đã giảm bớt tình trạng hàng tồn kho và đang cần ngân hàng cơ cấu lại nợ, cho vay với mức lãi suất đã công bố để DN có thể gượng dậy, góp phần tăng trưởng kinh tế, giải quyết an sinh.

SONG NGUYÊN