Trong tháng 9 -2014, Bệnh viện Mắt – Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ tiếp nhận khám và điều trị gần 1.000 bệnh nhân đau mắt đỏ. Bác sĩ CKII Mai Hoàng Trí, Trưởng khoa Khám bệnh, BV Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ, cho biết đây là thời gian cao điểm bệnh viêm kết mạc (dân gian thường gọi là bệnh đau mắt đỏ hay nhặm mắt), đang có chiều hướng gia tăng và lây lan thành dịch. Mọi người cần lưu ý phòng bệnh, tránh tự ý điều trị không đúng cách, nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe mắt, có thể gây mù lòa.

Trong những trường hợp thông thường, bệnh viêm kết mạc chủ yếu do các loại vi khuẩn gây nên. Đối với những trường hợp đã thành dịch, nguyên nhân chủ yếu là do virus, phổ biến là loại adeno. Tại Khoa Khám bệnh, BV Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ, bệnh nhân bị viêm kết mạc chiếm khoảng 20% tổng số bệnh nhân. Tuy nhiên, khi có dịch, tỷ lệ bệnh nhân bị viêm kết mạc gia tăng đột biến, chiếm khoảng 50% tổng số bệnh nhân. Đặc biệt là viêm kết mạc do virus chiếm tỷ lệ rất cao, 70 – 80% tổng số bệnh nhân viêm kết mạc. Trong đó, khoảng 10% bệnh nhân chuyển sang viêm loét giác mạc phải nhập viện điều trị nội trú.

Khi có vấn đề về mắt, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Bệnh đau mắt đỏ có thể xuất hiện quanh năm. Bệnh do các yếu tố thời tiết như: nắng nóng chuyển qua mưa, độ ẩm không khí tăng cao; môi trường nhiều khói bụi; điều kiện vệ sinh kém; sử dụng nguồn nước ô nhiễm... là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển và bùng phát thành dịch. Bên cạnh đó, khi thời tiết giao mùa, cơ thể con người, nhất là những người nhạy cảm với thời tiết, dễ mệt mỏi, hệ thống miễn dịch hoạt động yếu nên virus tấn công dễ dàng hơn. Trong đợt dịch, bệnh nhân có thể mắc bệnh lần thứ hai vì có nhiều chủng virus gây bệnh khác nhau. Đặc điểm của dịch bệnh là bùng phát và lây lan nhanh trong gia đình và cộng đồng. Các thành viên trong gia đình đều có thể bị mắc bệnh. Bệnh thường bắt đầu từ một mắt, sau đó có thể nhanh chóng lây sang mắt thứ hai và sớm chuyển sang biến chứng. Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc tay, mắt. Nếu người bệnh lấy tay dụi mắt rồi vô tình chạm vào và truyền vi khuẩn cho các vật dụng như: khăn mặt, điện thoại, máy tính, ly, chén... sẽ làm những người xung quanh có nguy cơ bị lây nhiễm cao. Ngoài ra, trong môi trường hẹp, thông khí kém, virus cũng phát tán ra không khí rồi lây cho người khác.

Biểu hiện thường gặp của của bệnh mắt đỏ gồm: ngứa, cộm xốn, cảm giác như có bụi trong mắt, nóng rát mắt, đau, chảy nước mắt và có nhiều ghèn. Đôi khi sáng ngủ dậy, ghèn làm cho hai mi dính chặt lại nên bệnh nhân rất khó mở mắt. Bệnh thường bắt đầu từ một mắt, sau đó vài ba ngày đến mắt thứ hai... Bệnh nhân có thể có sốt nhẹ, có sưng hạch góc hàm hoặc hạch sau tai, họng đỏ, amidan sưng to... Nếu được điều trị kịp thời, đúng cách sẽ không để lại biến chứng cho mắt. Ngược lại, bệnh sẽ gây biến chứng viêm giác mạc hoặc loét giác mạc, rất nguy hiểm vì có thể làm bệnh nhân giảm thị lực; trường hợp nặng có thể bị mù mắt. Do vậy, bác sĩ CKII Mai Hoàng Trí khuyến cáo: Trong giai đoạn cao điểm dịch đau mắt đỏ, mọi người phải có ý thức phòng ngừa tốt, giữ vệ sinh cá nhân tốt, dùng riêng khăn mặt, vật dụng cá nhân, bảo vệ mắt bằng cách đeo kính khi đi ra đường. Sau khi tiếp xúc với môi trường bụi bặm, hóa chất, nước hồ bơi, nên dùng nước muối sinh lý 0,9% để rửa mắt... Việc dùng Vitamin C và ăn uống đủ chất với người chưa mắc bệnh là cách tốt nhất giúp cơ thể kháng bệnh. Trong gia đình có người bị bệnh, các thành viên khác nên thường xuyên rửa mắt bằng nước muối sinh lý nhưng không được dùng chung lọ người bệnh đã sử dụng. Bệnh nhân viêm kết mạc cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời; thực hiện chế độ nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế giao tiếp; tránh đi vào chỗ công cộng, nơi đông người như: công sở, trường học và nên đeo kính khi tiếp xúc với đám đông. Bệnh nhân cần tránh dụi tay vào mắt vì virus có nhiều trong nước mắt; không nên dùng khăn tay vì đây là vật trung gian làm bệnh lâu khỏi và dễ lây sang người khác. Bệnh nhân nên dùng bông gòn thấm mắt, khi thấm xong, tránh vứt bông gòn ra môi trường xung quanh mà nên vứt vào thùng rác; nhỏ thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa (có thể nhỏ thêm nước muối sinh lý trước khi nhỏ thuốc). Ngoài ra, nên cho học sinh mắc bệnh đau mắt đỏ nghỉ học từ 1-2 ngày, không nên cho ngủ chung với học sinh khác (đối với các lớp bán trú). Ở nhà, trẻ cần được chăm sóc chu đáo hơn, hạn chế bụi bẩn, vi khuẩn vào mắt để hiệu quả điều trị cao hơn.

Điều đặc biệt lưu ý đối với bệnh nhân đau mắt đỏ là không tự ý dùng những loại thuốc nhỏ mắt bán ngoài thị trường, nhất là các thuốc có chứa corticoide như dexa khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Bởi việc sử dụng thuốc nhỏ mắt bừa bãi có thể gây ra các biến chứng: cườm đá, cườm nước, mù,... Hơn nữa, việc sử dụng dexa rất nguy hiểm khi bệnh chuyển sang biến chứng loét giác mạc bởi thuốc làm bệnh nặng thêm, dẫn tới thủng mắt và phải bỏ mắt. Bệnh nhân không nên xông mắt bằng lá trầu không, tinh dầu bạc hà vì sức nóng sẽ làm mắt bị đau, đỏ hơn. Ngoài ra, người bệnh không tự tiện dùng kháng sinh vì nếu dùng không đúng sẽ làm vi khuẩn kháng thuốc và gây tác dụng phụ.

THU SƯƠNG (lược ghi)