Tại sự kiện thường niên uy tín của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO), diễn ra từ ngày 29-5 đến 2-6 tại Chicago, bang Illinois (Mỹ), các nhà khoa học đã công bố hàng loạt kết quả thử nghiệm lâm sàng đột phá về các loại thuốc và liệu pháp mới chống ung thư. 

Các chuyên gia ca ngợi daraxonrasib là “bước ngoặt” đối với bệnh nhân ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối. Ảnh: Guardian

Ngày 1-6, các nhà khoa học Anh cho biết đã phát triển một loại thuốc thông minh được thiết kế để ngăn chặn các tế bào ung thư ẩn mình khỏi hệ miễn dịch, cho phép liệu pháp miễn dịch nhận diện và tiêu diệt chúng. Kết quả được trình bày bởi nhà nghiên cứu chính, Giáo sư-Bác sĩ Fiona Thistlethwaite - Giám đốc y khoa Christie, bệnh viện chuyên khoa ung thư của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) - tại hội nghị thường niên uy tín nhất thế giới của ASCO.

Trong cuộc thử nghiệm tiến hành ở Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Úc, 83 bệnh nhân mắc ung thư cổ tử cung, bàng quang, gan, ruột, phổi hoặc ung thư đầu cổ đã được dùng thuốc thử nghiệm GRWD5769 kết hợp liệu pháp miễn dịch cemiplimab. Tất cả những người tham gia trước đó đều không đáp ứng với điều trị, kể cả liệu pháp miễn dịch, và hầu như không còn lựa chọn nào khác khi tham gia nghiên cứu. 

Theo các chuyên gia, các khối u có thể né tránh hệ miễn dịch bằng cách biến đổi một loại enzyme gọi là ERAP1, giúp tế bào ung thư có thể “qua mặt” T-cell, tức tế bào miễn dịch của con người. Tuy nhiên, thuốc GRWD5769 có khả năng loại bỏ “lớp áo tàng hình” của các tế bào khối u, khiến chúng lộ diện và cho phép liệu pháp miễn dịch cemiplimab tiêu diệt hiệu quả. Thuốc mới, có thể uống tại nhà, được phát triển bởi công ty công nghệ sinh học Greywolf Therapeutics tại Oxford và được bệnh nhân dung nạp tốt. Nhóm nghiên cứu phát hiện khối u teo nhỏ ở 26 bệnh nhân, với 15 người có khối u giảm ít nhất 30%. 

Cũng tại ASCO, một loại thuốc tiêm thử nghiệm có tên amivantamab được chứng minh có thể “xoá sạch” khối u ung thư ở bệnh nhân ung thư di căn hoặc tái phát và không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Kevin Harrington, Giáo sư về liệu pháp sinh học điều trị ung thư tại Viện Nghiên cứu ung thư Luân Đôn (ICR - Anh), cho biết: “Đây là phản ứng mạnh mẽ chưa từng có ở những bệnh nhân đã kháng cả hóa trị và liệu pháp miễn dịch”.

Trong thử nghiệm tiến hành với 102 bệnh nhân mắc ung thư đầu cổ, loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới, thuốc đã làm khối u teo nhỏ đáng kể ở 28 bệnh nhân và 15 bệnh nhân có khối u biến mất hoàn toàn. 

Amivantamab, do Johnson & Johnson phát triển, hiện đang được đánh giá trong khoảng 60 thử nghiệm lâm sàng đối với ung thư phổi, đại trực tràng, não và dạ dày. Khác với nhiều phương pháp điều trị ung thư khác, amivantamab được tiêm một mũi nhỏ dưới da thay vì truyền tĩnh mạch, giúp việc điều trị nhanh chóng và thuận tiện hơn cho bệnh nhân, đồng thời dễ dàng thực hiện hơn tại các phòng khám ngoại trú.

Thuốc nhắm vào ung thư theo 3 cách. Đó là ngăn chặn EGFR (thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì), một loại prôtêin giúp khối u phát triển, và MET, một con đường mà tế bào ung thư thường sử dụng để né điều trị; giúp kích hoạt hệ miễn dịch tấn công khối u.

Trong khi đó, các nhà khoa học tại Đại học California (Mỹ) cũng công bố loại thuốc thử nghiệm có tên daraxonrasib, có khả năng giúp bệnh nhân ung thư tụy di căn sống lâu hơn gần gấp đôi thời gian so với khi dùng hoá trị.

Tiến sĩ Zev Wainberg cho biết thuốc daraxonrasib giúp ngăn chặn một loại prôtêin đột biến thúc đẩy sự phát triển khối u trong hơn 90% trường hợp ung thư tuyến tụy. Kết quả, được công bố trên Tạp chí Y học New England trước khi trình bày tại ASCO, cho thấy những bệnh nhân dùng daraxonrasib sống trung bình 13,2 tháng so với 6,7 tháng ở người sử dụng phương pháp hóa trị. Họ cũng báo cáo ít đau hơn và chất lượng sống tốt hơn khi khối u dần teo nhỏ lại. Thử nghiệm trên 500 bệnh nhân cũng cho thấy daraxonrasib có ít tác dụng phụ hơn so với hóa trị. Đây là loại thuốc đầu tiên cho thấy lợi thế đáng kể so với hóa trị.   

THANH TRÚC (Tổng hợp)