* Sau một năm nhìn lại, ông có thể khái quát về những thành tựu, kết quả nổi bật vùng Tây Nam Bộ đã đạt được năm qua?

- Trong những năm qua, tình hình kinh tế tuy có những diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội đất nước nói chung và vùng ĐBSCL nói riêng, nhưng được sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí Thư; sự điều hành năng động, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự quan tâm hỗ trợ, phối hợp của các bộ, ban, ngành Trung ương và sự nỗ lực phấn đấu của các tỉnh, thành phố trong vùng, nên kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL có bước phát triển đáng kể. Năm 2014, tốc độ tăng trưởng kinh tế của vùng ước đạt 8,98%; sản lượng lúa ước đạt trên 25,4 triệu tấn, tăng 832.416 tấn so với năm 2013. Về thủy sản, sản lượng cá tra ước đạt trên 800 ngàn tấn, giảm 8,7% so với 2013, tôm ước đạt gần 448,9 ngàn tấn. Sản xuất công nghiệp tăng 11,9% so với năm 2013; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 15,2 tỉ USD, tăng 16,9% so với cùng kỳ 2013, (trong đó xuất khẩu đạt 10,3 tỉ USD và nhập khẩu 4,9 tỉ USD). Tổng vốn đầu tư toàn xã hội ước đạt 232,35 ngàn tỉ đồng; tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ ước đạt trên 561 ngàn tỉ đồng; thu ngân sách ước đạt 37,9 ngàn tỉ đồng; chi ngân sách 68,75 ngàn tỉ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 39 triệu đồng/người/năm; giải quyết việc làm cho 387,2 ngàn lao động. Kinh tế - xã hội phát triển cùng với việc triển khai kịp thời các giải pháp an sinh xã hội đã góp phần nâng cao chất lượng đời sống của người dân, tỷ lệ hộ nghèo trong vùng tiếp tục giảm, hiện còn 5,6%.

Trong năm qua, ngoài những nhiệm vụ thường xuyên, cơ quan Thường trực BCĐ TNB đã chủ động thực hiện các nhiệm vụ do Bộ Chính trị giao. Cụ thể, đã chủ động nắm tình hình, góp ý và đề xuất Trung ương giải quyết những vấn đề khó khăn, vướng mắc nổi lên trên địa bàn, nhất là về Đề án liên kết vùng trên lĩnh vực nông nghiệp (với 3 sản phẩm chủ lực: lúa gạo, thủy sản, trái cây) và vấn đề người di cư tự do từ Campuchia về Việt Nam; phối hợp với các viện, trường đào tạo nguồn nhân lực cho vùng trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, kiến trúc, y khoa… Ban cũng đã phối hợp tổ chức thành công Diễn đàn Hợp tác kinh tế đồng bằng sông Cửu Long (MDEC) 2014 tại tỉnh Sóc Trăng; phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỉnh Kiên Giang xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển đảo Phú Quốc, quyết định thành lập khu kinh tế Phú Quốc và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về công nhận huyện đảo Phú Quốc là đô thị loại 2; Đề án xây dựng đặc khu kinh tế Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang…

Ngoài ra, công tác an sinh xã hội và thực hiện chính sách an sinh xã hội được BCĐ TNB quan tâm thực hiện, đạt được nhiều kết quả tích cực, thiết thực, góp phần phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo cho nhân dân trong vùng. Điển hình như đã phối hợp với tỉnh Đồng Tháp và các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, Kiểm ngư Việt Nam tổ chức chương trình "Nghĩa tình biên giới, biển đảo quê hương", cùng các địa phương trong vùng vận động hỗ trợ cán bộ, chiến sĩ, người dân có hoàn cảnh khó khăn nơi biên giới, hải đảo. Cùng với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ ngành có liên quan vận động an sinh xã hội cho vùng thông qua MDEC- Sóc Trăng 2014, trong đó, đã khởi công xây dựng Trường Dân tộc Nội trú tỉnh Trà Vinh tại huyện Tiểu Cần và tổ chức khởi công xây dựng bệnh viện Đa khoa huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng từ nguồn vốn do BCĐ TNB vận động an sinh xã hội.

* Nhiều nhà đầu tư khẳng định ĐBSCL là vùng đất đầy tiềm năng, tuy nhiên thực tế thu hút đầu tư trong vùng các năm qua vẫn không mấy tiến triển. Theo ông, vì sao các nhà đầu tư trong và ngoài nước vẫn còn "ngại" đầu tư nhiều vào vùng ĐBSCL?

- ĐBSCL sản xuất hơn 50% tổng sản lượng lương thực, đóng góp hơn 90% lượng gạo xuất khẩu; cung cấp 70% sản lượng trái cây, 52% sản lượng thủy sản của cả nước. ĐBSCL không chỉ là "Vùng nông sản lớn trong mạng lưới sản xuất toàn cầu"* mà còn là "Vùng có tiềm năng, thế mạnh phát triển công nghiệp năng lượng, công nghiệp thực phẩm, phát triển du lịch và là vùng sản xuất lương thực trọng điểm quốc gia"**.

Hàng năm, BCĐ TNB phối hợp với các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương tổ chức các cuộc hội nghị, hội thảo trong khuôn khổ MDEC theo Quyết định 388 của Thủ tướng Chính phủ nhằm tập hợp các sáng kiến, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển cho vùng ĐBSCL trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định. Đồng thời tăng cường tính liên kết, hợp tác giữa các địa phương trong vùng, giữa ĐBSCL với TP HCM, các bộ, ngành Trung ương, các vùng, miền trong cả nước, các tổ chức quốc tế, nhằm để kêu gọi xúc tiến đầu tư, thu hút nguồn vốn đầu tư vào vùng ĐBSCL, khai thác tiềm năng, tạo nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân trong vùng.

Tuy nhiên, những khó khăn trong việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào vùng ĐBSCL phải nói đến đó là vấn đề về cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư cho vùng, nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, hạ tầng giao thông, thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp còn hạn chế. Sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu chưa mang lại giá trị gia tăng cao và tạo được thương hiệu mạnh cạnh tranh trên thị trường quốc tế; khả năng thu hồi vốn đầu tư và sinh lợi trong lĩnh vực nông nghiệp còn chậm. Công tác dự báo thị trường gắn với sản xuất, chế biến và tiêu thụ còn hạn chế dẫn đến giá cả các mặt hàng nông sản còn gặp khó khăn. Việc tổ chức ứng dụng khoa học công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế; sự hợp tác giữa ĐBSCL và các nhà đầu tư lớn trên thế giới thời gian qua chưa nhiều và chưa đi vào chiều sâu.

* Thưa ông, để kinh tế vùng ĐBSCL ngày càng phát triển nhanh, bền vững, thì năm 2015 và những năm tiếp theo chúng ta cần phải chung tay làm những gì?

- Để kinh tế vùng ĐBSCL ngày càng phát triển nhanh, bền vững, theo tôi các địa phương phải thực hiện đồng bộ nhiều yếu tố theo chức năng, nhiệm vụ của mình. Nhân đây, tôi xin đề xuất, ngoài việc năng động sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, thì các địa phương nên phối hợp chặt chẽ trong công tác quy hoạch, thực hiện quy hoạch mang tính liên kết vùng, liên địa phương, tránh làm cục bộ địa phương theo đơn vị hành chính; triển khai thực hiện Quy chế thí điểm liên kết vùng sau khi được Thủ tướng Chính phủ ban hành; để cùng phối hợp chia sẻ thông tin hỗ trợ lẫn nhau để thực hiện tốt liên kết vùng ngày càng phát triển; tạo nên sức mạnh và nguồn lực lớn để phát triển vùng ĐBSCL nhanh, bền vững trong thời gian tới.

* Ngoài việc phát huy nội lực tự thân, theo ông Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương cần có những hỗ trợ gì để những kế hoạch phát triển của ĐBSCL sớm thành hiện thực?

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có những chủ trương, cơ chế chính sách định hướng và giải pháp để khắc phục yếu kém của ngành nông nghiệp Việt Nam nói chung, cũng như ngành nông nghiệp của ĐBSCL nói riêng để phát triển nhanh và bền vững. Từ những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, BCĐ TNB phát huy vai trò đầu mối tổ chức liên kết vùng ĐBSCL trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; cùng với các tỉnh, thành phố trong vùng tăng cường hợp tác liên kết, xúc tiến đầu tư, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; thực hiện 3 lĩnh vực đột phá của vùng là tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội; đầu tư hạ tầng thủy lợi, gắn với trồng bảo vệ rừng ven biển trong điều kiện biến đổi khí hậu, nước biển dâng và đào tạo nguồn nhân lực và thực hiện chính sách an sinh xã hội vùng ĐBSCL.

Tuy nhiên, so với những mục tiêu, kỳ vọng của chúng ta thì sự phát triển của ĐBSCL vẫn chưa đủ, chưa xứng với tiềm năng. BCĐ TNB sẽ tiếp tục đề xuất, kiến nghị với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sớm ban hành quy chế thí điểm liên kết vùng ĐBSCL giai đoạn 2014-2019; Đề án liên kết vùng ĐBSCL với 3 sản phẩm chủ lực là lúa gạo, cá tra -tôm, trái cây và đào tạo nghề cho nông dân. Cùng với tỉnh Kiên Giang, Tổ Công tác Phú Quốc sẽ trình Ban Cán sự Đảng Chính phủ xem xét để trình Bộ Chính trị Đề án Đặc khu Kinh tế Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang. Triển khai xây dựng đường cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ và các công tình trọng điểm quốc gia về giao thông, thủy lợi trong vùng; ưu tiên bố trí vốn xây dựng các công trình đê biển, kè sông, chống ngập úng trong vùng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng; vận động kinh phí ủng hộ cho an sinh xã hội, góp phần phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân trong vùng; tiếp tục nghiên cứu, đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu ban hành cơ chế chính sách đặc thù về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới vùng ĐBSCL và Cơ chế chính sách cho đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.

* Xin cảm ơn ông!

BÍCH LIÊN

(*) Quyết định số 1581/QĐ-TTg ngày 09-10-2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Qui hoạch xây dựng vùng ĐBSCL đến năm 2020, tầm nhìn đến 2050.

(**) Kết luận số 28-KL/TW ngày 14-8-2012 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh - quốc phòng vùng ĐBSCL, thời kỳ 2011-2020.