* Ghi chép: Thu Hà

Cuối năm 2008, người dân Tiền Giang và xứ dừa Bến Tre nôn nao với nhiều tin vui như: cầu Rạch Miễu hợp long rồi thông xe kỹ thuật, đến giáp Tết khánh thành và đưa vào sử dụng. Một Đồng Khởi mới đang hòa mình kết nối hành lang giao thông phía đông Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) để cùng khơi thông đại lộ đồng bằng.

ĐÒN BẨY NÂNG XỨ DỪA

Cầu Rạch Miễu tạo động lực phát triển mới cho xứ dừa Bến Tre. Ảnh: T.H

Ngày 30-4-2002, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã phát lệnh khởi công cầu Rạch Miễu. Ngày hợp long, khánh thành cầu Rạch Miễu bao lần lỗi hẹn và giờ đây khúc hoan ca bên dòng sông Tiền đã được cất lên với những cung bậc rộn ràng. Một ngày mới đang bắt đầu, cầu Rạch Miễu đưa xứ dừa Bến Tre xích lại gần hơn với các tỉnh trong khu vực ĐBSCL và vùng miền cả nước…

Từ năm 2006 đến nay, hàng năm có không dưới 100 đoàn doanh nghiệp (DN) trong, ngoài nước đến Bến Tre tìm hiểu cơ hội đầu tư. Khi chưa khởi công cầu Rạch Miễu, nhà đầu tư đến rồi không trở lại nên việc thu hút 3- 5 triệu USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được xem là thành công của vùng đất còn cách trở này. Bây giờ, dự án hàng chục triệu đô là chuyện thường ở xứ dừa. Đặc biệt, năm 2008, hàng loạt nhà đầu tư trong và ngoài nước đã đánh tiếng đầu tư tại Bến Tre. Tỉnh đã tiếp nhận 20 tờ trình xin chủ trương đầu tư trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: hạ tầng khu công nghiệp (KCN), cảng, công nghiệp chế biến, vận tải, thiết bị công nghiệp nặng, khu nghỉ dưỡng, dân cư cao cấp, vui chơi giải trí… của các DN Thái Lan, Hàn Quốc, Bỉ, Nhật Bản và một số DN trong nước. Huyện Châu Thành - nơi cầu Rạch Miễu đi qua- trở thành địa bàn nóng nhất. Công ty Cổ phần Đầu tư - kinh doanh bất động sản Phước Kiển (TP Hồ Chí Minh) đã được UBND tỉnh đồng ý về chủ trương cho đầu tư khu đô thị mới An Phú tại xã An Khánh, quy mô 100 ha. Ngoài ra, 6 DN đang hoạt động ở các lĩnh vực xăng dầu, phân sinh học, lau bóng gạo… tại xã An Khánh. Vậy là thanh niên sẽ có cơ hội làm việc tại quê nhà, không phải ly hương đến những thành phố xa xôi tìm kế sinh nhai.

Đón đầu cơ hội thu hút đầu tư, Bến Tre đã nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, nên nguồn vốn FDI vào tỉnh ngày càng nhiều. Nếu như năm 2004 chỉ được 5 triệu USD, thì hiện tại Bến Tre có 19 dự án FDI còn hiệu lực, với vốn đăng ký 120 triệu USD; dẫn đầu là các DN Thái Lan, kế đến là Sri Lanka, Malaysia… Sáu năm trước, giá dừa khô chỉ 500 đồng/trái, khi DN Sri Lanka đầu tư nhà máy sản xuất cơm dừa nạo sấy, giá trị trái dừa dần được nâng lên và nay Việt Nam đang xếp thứ 4 trên thế giới về xuất khẩu cơm dừa. Ngoài sản phẩm cơm dừa nạo sấy, một DN Thái Lan đang xây dựng nhà máy sản xuất sữa từ dừa, nước dừa đóng hộp, dự kiến tháng 5-2009 sẽ đi vào hoạt động. Bến Tre có chủ trương ổn định 35.000- 45.000 ha trồng dừa đáp ứng nhu cầu của DN. Ngoài cây dừa, tỉnh đang kêu gọi DN đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch đối với bưởi da xanh, măng cụt, chôm chôm… để góp phần đưa trái ngon ĐBSCL xuất ngoại theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. “DN và nhà đầu tư đến Bến Tre sẽ được tạo điều kiện tối đa trong việc hoàn tất các thủ tục đầu tư, đăng ký kinh doanh… Dự án ngoài KCN nộp hồ sơ tại Trung tâm Xúc tiến Đầu tư Bến Tre, trong KCN do Ban Quản lý KCN Bến Tre đảm nhận hoàn tất các thủ tục. DN chỉ đến nhận giấy đầu tư, đăng ký kinh doanh”- Đó là những thông điệp từ Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư Bến Tre - Nguyễn Trúc Sơn.

Tạo điều kiện tối đa cho DN, chú trọng vào giá trị tăng thêm, hiệu quả sử dụng đất, nguồn nhân lực và tác động môi trường của dự án để cấp phép đầu tư đang là cách làm của Bến Tre. Vì lẽ đó, trong chương trình xúc tiến đầu tư, tỉnh luôn cố gắng tìm kiếm DN có công nghệ sạch. Tháng 10-2008, tỉnh vừa chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà máy sản xuất vải và dệt nhuộm tại KCN Giao Long của Công ty TNHH Tong Siang - Thái Lan, với nguồn vốn khoảng 20 triệu USD. Dự án sử dụng kỹ thuật công nghệ nhuộm không sử dụng nước (chỉ sử dụng lò hơi) mới nhất của thế giới và không tác động xấu cho môi trường này sẽ khởi động trong năm 2009.

Nghĩ về sức bật mới trên quê hương Đồng Khởi, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre Nguyễn Quốc Bảo lạc quan: “Nhà đầu tư đến Bến Tre càng nhiều sẽ mở ra cơ hội việc làm cho người lao động, đời sống của người dân sẽ cải thiện, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội cho tỉnh nhà. Tỉnh có chương trình mời gọi đầu tư trên từng lĩnh vực cụ thể và chú trọng ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, thương mại- du lịch để phát huy tiềm năng và lợi thế về nông sản của địa phương”. Song song đó, Bến Tre đang nỗ lực tìm kiếm nhà đầu tư để hợp tác xây dựng các trường trung học chuyên nghiệp, trường đại học tại địa phương để phục vụ công tác đào tạo nguồn nhân lực chuẩn bị cho thành phố Bến Tre vào năm 2010.

KHƠI THÔNG ĐẠI LỘ ĐỒNG BẰNG

Một góc KCN Mỹ Tho nằm cạnh chân cầu Rạch Miễu. Ảnh: T.H

Không chỉ khơi đường băng cho xứ dừa, công trình cầu Rạch Miễu còn kết nối một hệ thống giao thông quan trọng của vùng ĐBSCL. Trung bình một ngày có hơn hai vạn lượt xe các loại qua phà Rạch Miễu và đây là điểm xung yếu nhất trên tuyến Quốc lộ (QL) 60. Do vậy, những công trình trên QL 60 sẽ là tuyến huyết mạch của vùng duyên hải phía đông ĐBSCL nối kết Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh và Sóc Trăng. Tuyến QL60 đang được nâng cấp (trong đó, phà Cổ Chiên nối Bến Tre - Trà Vinh đã đưa vào khai thác cuối năm 2007); cuối năm 2009 cầu Hàm Luông bắc qua sông Hàm Luông sẽ hoàn thành, ý tưởng xây dựng cầu Cổ Chiên thay phà Cổ Chiên đang trong quá trình khảo sát và lập dự án. Mặt khác, QL 57 nối Bến Tre - Vĩnh Long với hàng chục cây cầu bê tông thay cầu ván đang khẩn trương hoàn thành… sẽ mở ra những con đường tương lai cho các tỉnh vùng duyên hải xích lại gần nhau. Những nhà máy chế biến thủy sản ở Bến Tre, Tiền Giang không cần lặn lội xa xôi xuống Cà Mau, Kiên Giang hay Bạc Liêu… để mua nguyên liệu mà Sóc Trăng, Trà Vinh có thể đáp ứng nhu cầu.

Khi tuyến QL60 được khai thông, nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa sẽ tăng, tạo cơ hội để các tỉnh duyên hải phát triển thêm nhiều dịch vụ mới. Theo tính toán của Phó Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải tỉnh Bến Tre Lê Văn Hoàng: “Cuối năm 2009, cầu Hàm Luông hoàn thành. Từ TP Hồ Chí Minh đi Trà Vinh theo QL 60 qua cầu Rạch Miễu, cầu Hàm Luông sẽ gần hơn QL 1A khoảng 60 km. Phà Rạch Miễu cho phép xe tải trọng 25 tấn qua, cầu Rạch Miễu đến 30 tấn và cho cả xe container qua cầu sẽ thuận lợi hơn cho DN trong việc vận chuyển hàng hóa. Mặt khác, thời gian qua cầu chỉ 5 đến 10 phút thay vì 30 phút và hàng giờ vào dịp lễ Tết để chờ phà. Phí cũng rẻ hơn, đồng thời còn tiết kiệm được nhiên liệu”. Thêm vào đó, tuyến đường cao tốc TP Hồ Chí Minh- Trung Lương sẽ hoàn thành trong năm 2009 để “chia lửa” với QL 1A. Đến năm 2010, vùng ĐBSCL hoàn chỉnh thêm 4 trục dọc đường bộ chính, gồm: QL 1A, tuyến N2 (ven biển), tuyến N1 (giáp Campuchia) để giải tỏa hàng hóa cụm Kiên Giang, An Giang và tuyến ven biển (QL 50, QL 60, QL 63). Rồi cầu Vàm Cống, Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp), cầu Cổ Chiên (tỉnh Trà Vinh)… cũng được xây mới. Như vậy, bức tranh giao thông ĐBSCL sau năm 2010 sẽ mang một diện mạo mới, thông thoáng và hiện đại.

So với những cây cầu Mỹ Thuận, Bãi Cháy, Cần Thơ, kỹ thuật xây dựng, thiết kế và nguồn vốn đầu tư đều của nước ngoài, còn cầu Rạch Miễu do đôi tay người Việt Nam xây đắp bằng đồng vốn trong nước với sự hỗ trợ kỹ thuật của VSL (Thụy Sĩ). Như lời của Thứ trưởng Bộ GTVT Ngô Thịnh Đức trong ngày hợp long cầu Rạch Miễu (20-8-2008): “Hôm nay, có thể báo cáo với Chính phủ là những người thợ cầu Việt Nam hoàn toàn đủ khả năng thiết kế và thi công cầu dây văng với kỹ thuật hiện đại quốc tế. Đây là thành tựu của ngành cầu đường Việt Nam, những người thợ cầu đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình”.

NGÀY MỚI…

Giờ đây, công trình cầu Rạch Miễu sẽ là biểu tượng của sự trù phú, phát triển cả vùng châu thổ và khép lại chặng đường hơn 100 năm “lụy” phà kể từ khi Hạt tham biện Bến Tre trở thành tỉnh lỵ (1-1-1900). Bến Tre như một cái quạt xòe ra với những nan quạt là những con sông lớn: sông Tiền, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên và mạng lưới sông nhỏ chằng chịt, tạo nên 3 cù lao: Minh, Bảo, An Hóa. Sau 49 năm ngày nhân dân Bến Tre đứng lên “dựng pháo đài Đồng khởi” ở xã Định Thủy (huyện Mỏ Cày), xứ dừa thay đổi từng ngày với những con người kiên trung, bất khuất đã cùng chung tay xây dựng quê hương. Ươm mầm cho con tôm, con nghêu, con cá… của vùng giáp biển và lập nên những vườn nhãn, măng cụt, sầu riêng, chôm chôm, bưởi da xanh… bạt ngàn ở vùng nước ngọt.

Người dân xứ dừa chào đón một năm mới với nỗi niềm khó tả. Chú Lê Tấn Xuân, ấp 6A xã An Khánh, huyện Châu Thành, khoe với tôi: “Chú vừa bàn giao công việc để nghỉ hưu. Sáng nào chú với các anh, các chú trong xã cũng lội bộ lên cầu tập thể dục, ngắm hình hài của cây cầu mong chờ. Sướng lắm! 60 năm trong đời, mới tận mắt nhìn thấy công trình thế kỷ. Nhớ sáu năm trước, ở đây chỉ là con đường đất nhỏ xíu chưa đầy 2 thước. Chớp mắt, cuộc sống đã đổi thay”. Một năm rồi, tôi mới có dịp trở lại nơi này, chú Hai Xuân vẫn vậy, nhưng nụ cười có phần rạng rỡ hơn, chú đang chuẩn bị san lấp mặt bằng để mở quán ăn phục vụ khách tham quan cầu Rạch Miễu. Cạnh nhà chú Hai Xuân, chú Nguyễn Công Thế vừa bỏ ra gần 100 triệu đồng để san lấp mặt bằng mở cửa hàng trang trí nội thất và bán quà lưu niệm…

Mai này, những chuyến xe chở đầy trái cây, con nghêu, con tôm… sẽ “chạy” một mạch qua cầu Rạch Miễu đến khắp vùng miền và không còn hối hả gác tài chờ phà. Câu hỏi bao giờ cầu Rạch Miễu hoàn thành của hành khách mỗi dịp qua phà sẽ ở lại trong ký ức những cán bộ, nhân viên bến phà. Cái tin cầu Rạch Miễu khánh thành, những chuyến phà sẽ không còn, làm cô Nguyễn Thị Kim Nga chạnh lòng. Ba thế hệ gắn bó với bến phà Rạch Miễu, ông nội là thuyền trưởng, ba là máy trưởng và cô hiện là Tổ phó Tổ bán vé cùng 5 người em trai cũng đang công tác tại phà. Gợi câu chuyện về chiếc phà Rạch Miễu, người phụ nữ ngoài 50 ấy nhớ như in trong ký ức tuổi thơ mỗi lần mang cơm cho cha, cô đi 2-3 chuyến phà vượt sông Tiền mới chịu lên bờ. Hay những lần chứng kiến cảnh sóng to, gió lớn cả khách bộ hành, lẫn xe rơi tỏm xuống sông, cùng những giấc ngủ vùi mỗi lần từ bờ Tiền Giang sang Bến Tre đi học… Chuyến phà Rạch Miễu trong ký ức tuổi thơ- từ chiếc phà chùi 25 tấn chỉ có một đầu đến phà 100 tấn trước ngày giải phóng của cô Nga già nua, chậm chạp như ông lão ngoài 70. Vậy mà nó đã cõng biết bao phận người với nhiều câu chuyện buồn vui và cưu mang 3 thế hệ gia đình cô.

Đưa mắt về phía Cồn Cát (Bến Tre), cô Nga nói với tôi: “Cồn Cát này trước đây chỉ là dải đất nhỏ xíu nổi lên giữa vùng sông nước rộng lớn, giờ đã là cù lao với những vườn cây ăn trái bạt ngàn. Xã hội ngày càng phát triển, Bến Tre cũng phải có cây cầu để sánh vai cùng các địa phương và phát huy thế mạnh của xứ dừa. Chứ mỗi dịp lễ, Tết là bến phà kẹt xe chật ních, cô ngồi nghe điện thoại của hành khách hỏi phà đã hết kẹt xe chưa để họ chuẩn bị đi, mà mỏi nhừ hai tay”. Tháng 9-2009 tới, cô Nga đủ tuổi hưu. Hơn 30 năm trước đặt chân vào bến phà, cô đã lỡ giấc mơ sư phạm, nhưng tiếng còi xe, tiếng cười nói của khách bộ hành làm cô “ghiền” hồi nào không hay. Chút buồn, một ít vấn vương với bến phà Rạch Miễu, nhưng trong đôi mắt ấy vẫn ánh lên tia hy vọng về ngày mới trên quê hương Đồng Khởi…

***

Tiếng còi xe, ánh mắt mỏi mệt của những công nhân sau ca chiều với bước chân vội vã từ KCN Mỹ Tho (Tiền Giang) chạy nhanh cho kịp chuyến phà về Bến Tre. Khuôn mặt lạnh của anh nhân viên mỗi lần khép cánh cổng nhà chờ phà, mùi khói khét lẹt của những động cơ… trên phà Rạch Miễu rồi sẽ chìm vào quá khứ. Một ngày mới đang bắt đầu trên quê hương Đồng Khởi. Người dân xứ dừa dâng trào hạnh phúc chào đón “đứa con cầu tự” sau hơn 6 năm đợi chờ. Nói như Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre Huỳnh Văn Be: “Công trình cầu Rạch Miễu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Bến Tre, mở ra cơ hội mới cho Bến Tre và nhiều tỉnh của vùng Tây Nam bộ. Đảng bộ và người dân Bến Tre mong chờ cây cầu hoàn thành từng ngày, có lúc tưởng chừng như không thành. Giờ đây, không chỉ dân xứ dừa mà cả hàng triệu trái tim đồng bằng đã thỏa lòng mong đợi!”