Vay vốn bằng ngoại tệ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản có thêm cơ hội tiếp cận với nguồn vốn lãi suất thấp. Trong ảnh: Chế biến cá tra xuất khẩu tại Công ty TNHH Công nghiệp Thủy sản Miền Nam. Ảnh: M.H

Ngày 8-3-2012, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam ban hành Thông tư số 03/2012/TT-NHNN "Quy định cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng vay là người cư trú" và thay thế Thông tư 07/2011/TT-NHNN ngày 24-3-2011. Theo Thông tư 03, các TCTD chỉ được cho vay bằng ngoại tệ đối với khách hàng có đủ ngoại tệ từ nguồn thu sản xuất-kinh doanh để trả nợ vay. Mặt khác, trong trường hợp khách hàng có nhu cầu vay vốn bằng ngoại tệ để thực hiện phương án sản xuất kinh doanh hàng hóa xuất khẩu qua biên giới thì phải thuộc lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ, phương án kinh doanh phải được TCTD thẩm định là khả thi, hiệu quả và phải được NHNN Việt Nam chấp thuận bằng văn bản. Thông tư 03 có hiệu lực kể từ ngày 2-5-2012.

Trước đây, theo Thông tư 07 thì đối tượng khách hàng vay mở rộng hơn. Các TCTD được cho vay bằng ngoại tệ đối với các nhu cầu thanh toán ra nước ngoài tiền nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ với điều kiện khách hàng có ngoại tệ để trả nợ vay từ nguồn thu sản xuất-kinh doanh, mua của các TCTD cho vay hoặc TCTD khác được cam kết bằng văn bản. Khi Thông tư 03 có hiệu lực, đối tượng được vay vốn bằng ngoại tệ đã thu hẹp. Tuy nhiên, trước tình hình khó khăn về lãi suất cùng với nhu cầu vay vốn bằng ngoại tệ phục vụ xuất khẩu nhằm hoàn thành kế hoạch của năm 2012, các DN đã có nhiều kiến nghị với NHNN về việc gia hạn thời gian thực hiện Thông tư 03. Trước đề nghị này, ngày 2-5-2012, NHNN đã ban hành Quyết định số 857/QĐ-NHNN lùi thời hạn áp dụng Thông tư 03 và đến ngày 31-12-2012 thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành. Hiện nay, thời hạn áp dụng Thông tư 03 đã gần kề và các DN lại tiếp tục kiến nghị NHNN lùi thời hạn thực hiện đến hết năm 2013.

Trong buổi làm việc của lãnh đạo NHNN Việt Nam với lãnh đạo Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ về tín dụng cho ngành thủy sản ở ĐBSCL, ông Trần Thiện Hải, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) phản ánh: "Các DN xuất khẩu thủy sản đều thuộc diện ưu tiên vay vốn, nhưng để thỏa mãn điều kiện vay vốn bằng ngoại tệ và được NHNN chấp thuận là hết sức khó khăn, nhất là khi ngân hàng cho vay phải đệ trình và đề nghị cho vay về NHNN. Thủ tục này sẽ mất nhiều thời gian và lỡ mất nhiều cơ hội của DN". Theo ông Hải, các DN xuất khẩu thủy sản ĐBSCL đang chiếm tỷ trọng cao trong kim ngạch xuất khẩu thủy sản chung của cả nước. Nếu được NHNN gia hạn thêm thời gian vay vốn bằng ngoại tệ theo Thông tư 03 đến hết năm 2013, các DN chế biến, xuất khẩu thủy sản sẽ có thêm cơ hội tiếp cận với nguồn vốn lãi suất thấp phục vụ sản xuất và xuất khẩu, giúp giảm giá thành và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ông Trần Lục Lang, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), cho rằng: "NHNN cần sớm thông tin cho các ngân hàng và DN về việc có gia hạn thời gian triển khai Thông tư 03 trong năm 2013. Vì nếu không chủ động ngay từ bây giờ thì các ngân hàng sẽ không cân đối được nhu cầu ngoại tệ để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh đối với các DN xuất khẩu". Trong giai đoạn hiện nay, vay ngoại tệ lãi suất thấp hơn so với nội tệ, nhưng tại thời điểm trả nợ, nếu tỷ giá biến động, DN lãnh đủ!

Phó Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Đồng Tiến đề nghị các NHTM phải sớm chuyển sang quan hệ mua bán ngoại tệ cho các DN xuất khẩu và sử dụng các hợp đồng mua bán kỳ hạn để phòng ngừa rủi ro tỷ giá, tránh đẩy rủi ro tỷ giá thiên về phía DN. Đối với việc áp dụng Thông tư 03, theo kiến nghị của các DN là cần phải có lộ trình để triển khai nhưng quan điểm của NHNN là không kéo dài thời gian gia hạn hay đặt ra chủ trương rồi không thực hiện. Tuy nhiên, lãnh đạo NHNN ghi nhận đề nghị của VASEP để cân nhắc, xem xét xử lý phù hợp và sẽ có văn bản hướng dẫn cụ thể để kịp thời hỗ trợ cho DN xuất khẩu thủy sản. Các NHTM cần chuẩn bị để làm tốt chức năng mua bán ngoại tệ, chia sẻ rủi ro với DN, giảm áp lực biến động tỷ giá.

MINH HUYỀN