Sáng 19-11, Quốc hội làm việc tại Hội trường thảo luận về dự án Luật Lưu trữ.
Đa số đại biểu Quốc hội tán thành việc cần thiết phải ban hành Luật để góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập trong quy định của Pháp lệnh lưu trữ quốc gia hiện hành sau 9 năm thực hiện; điều chỉnh những quan hệ mới phát sinh trong hoạt động lưu trữ; bổ sung quy định phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với tập quán và thông lệ quốc tế. Các đại biểu Triệu Thị Bình (Yên Bái), Vũ Hồng Anh (Hà Nội), Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang)... cho rằng việc ban hành Luật sẽ giải quyết những bất cập về mặt pháp lý và thực tiễn, góp phần nâng cao hơn nữa nhận thức của toàn xã hội đối với công tác lưu trữ; tiếp tục khẳng định tài liệu lưu trữ là tài sản quý báu của quốc gia, phải được quản lý thống nhất để khai thác, sử dụng lâu dài và phát huy giá trị trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bên cạnh những ý kiến thống nhất về quản lý tài liệu của cá nhân, lập hồ sơ và nộp lưu hồ sơ, tài liệu vào lưu trữ cơ quan, chỉnh lý xác định giá trị tài liệu, thu thập tài liệu vào lưu trữ lịch sử, quản lý, khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ... cũng còn nhiều điều đại biểu băn khoăn và có ý kiến khác nhau.
Các đại biểu Triệu Thị Bình (Yên Bái), Huỳnh Thị Hoài Thu (Đồng Tháp), Nguyễn Viết Lểnh (Bình Định) cho rằng nên có kế hoạch thống nhất Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam và gọi tên chung là Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam. Như vậy, vừa tập trung thống nhất bộ máy quản lý, tránh phân tán, vừa tận dụng được đội ngũ cán bộ công chức vào thu thập và bảo quản các tư liệu lưu trữ, tạo điều kiện cho công tác khai thác tư liệu thuận lợi. Đồng thời, để thống nhất quản lý nhà nước về lưu trữ, cần có các quy định thống nhất về nghiệp vụ lưu trữ, bao gồm các quy định về thu thập, quản lý, khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ giữa các phông lưu trữ hoặc thống nhất được các nguyên tắc cơ bản trong quản lý chuyên môn, nghiệp vụ lưu trữ.
Không tán thành với quan điểm trên, các đại biểu Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang), Vũ Hồng Anh (Hà Nội) cho rằng: Từ khi hình thành, Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam đã tách riêng và hoạt động tốt. Việc ghép buộc cơ học hai Phông lưu trữ này vào Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam là không hợp lý, cần giữ ổn định các cơ quan lưu trữ như hiện nay. Phân tích vấn đề này, đại biểu Vũ Hồng Anh cho rằng các khoản 7 và khoản 8 điều 3 quy định về Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam cho thấy đây là toàn bộ tài liệu gắn với quá trình lịch sử hình thành, hoạt động của cơ quan, tổ chức, tập hợp lại thành Phông lưu trữ. Song khoản 6 điều 3 lại quy định “Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam” là toàn bộ tài liệu lưu trữ của nước Việt Nam. Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam bao gồm Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam. Như vậy, các khái niệm không thống nhất với nhau. Nếu quy định Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam gắn với tài liệu lưu trữ của Đảng, Phông lưu trữ Nhà nước gắn với tài liệu lưu trữ của Nhà nước, Phông lưu trữ quốc gia lại không gắn với cá nhân tổ chức cụ thể nào, không thể có tài liệu lưu trữ của quốc gia Việt Nam. Đồng quan điểm này, đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đề nghị làm rõ khái niệm quốc gia và nhà nước, từ đó mới giải quyết được bài toán Pháp lệnh lưu trữ quốc gia đã có nhưng không thống nhất được lưu trữ của Đảng và Nhà nước. Nếu xác định tồn tại riêng hai hệ thống này, cần phải quy định tài liệu lưu trữ của các ngành kiểm sát, tòa án, tổ chức chính trị xã hội ra sao?
Về lưu trữ lịch sử, các đại biểu tán thành với dự thảo Luật, chỉ tổ chức lưu trữ lịch sử tại Trung ương và cấp tỉnh để phù hợp với thực tế quản lý tài liệu lưu trữ quốc gia; đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm cấp trung gian, góp phần thực hiện cải cách hành chính; có điều kiện tập trung nguồn lực, con người cũng như cơ sở vật chất, hiện đại hóa kho tàng, trang thiết bị làm việc, bảo quản, bảo đảm khai thác và sử dụng có hiệu quả tài liệu lưu trữ.
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu, khẳng định sẽ xem xét, nghiêm túc tiếp thu để phối hợp với Ủy ban Pháp luật của Quốc hội chỉnh sửa dự án Luật trước khi trình Quốc hội trong kỳ họp tới.
* Chiều 19-11, thảo luận về Luật Kiểm toán độc lập, đa số ý kiến của các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tán thành với sự cần thiết phải ban hành Dự luật này.
Kiểm toán độc lập là hoạt động không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường với vai trò làm tăng độ tin cậy cho thông tin tài chính, là cơ sở cho các bên tiến hành các giao dịch kinh tế. Việc ban hành Luật Kiểm toán độc lập sẽ tạo ra một khung pháp lý cao nhất về kiểm toán độc lập, tạo điều kiện cho dịch vụ kiểm toán phát triển; đồng thời nâng cao vai trò của cơ quan quản lý nhà nước thông qua việc cấp giấy phép thành lập và hoạt động doanh nghiệp kiểm toán, cấp chứng chỉ kiểm toán viên và các biện pháp nhằm nâng cao năng lực giám sát, cưỡng chế thực thi, xử lý vi phạm trong lĩnh vực kiểm toán.
Thảo luận về Luật Kiểm toán độc lập, một số ĐBQH đề nghị dự thảo Luật cần đề cao hơn nữa vai trò của tổ chức nghề nghiệp về kiểm toán theo hướng tăng cường xã hội hóa hoạt động nghề nghiệp đặc thù này. ĐB Trần Du Lịch (Đoàn TP.Hồ Chí Minh) nêu ý kiến, kiểm toán là nghề đặc thù, với những yêu cầu rất cao về đạo đức nghề nghiệp. Hoạt động kiểm toán gắn liền với trách nhiệm của con người. Do đó điều kiện về tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp kiểm toán có ý nghĩa rất quan trọng cũng giống như nghề luật sư, tư vấn... ĐB Trần Du Lịch đề nghị dự thảo Luật cần chế định rõ vai trò của Hội kiểm toán Việt Nam theo mô hình như Liên đoàn Luật sư Việt Nam. ĐB Trần Du Lịch cung cấp thông tin, trên thế giới hiện có 3 loại hình kiểm toán: kiểm toán nội bộ (tự doanh nghiệp kiểm toán), kiểm toán Nhà nước và kiểm toán độc lập (do đơn vị kiểm toán bên ngoài thực hiện). Theo quan điểm của ĐB, doanh nghiệp kiểm toán phải được thiết kế theo mô hình công ty hợp danh chứ không nên quy định theo tiêu chí công ty TNHH, bởi đặc thù doanh nghiệp kiểm toán theo nguyên tắc “đối nhân” chứ không phải “đối vốn”. ĐB Trần Du Lịch cũng đề nghị dự thảo Luật nên thiết kế sao cho tăng cường vai trò của Hội Kiểm toán Việt Nam giảm bớt gánh nặng quản lý Nhà nước về hoạt động này cho Bộ Tài chính.
Đồng tình với quan điểm này, ĐB Phạm Quốc Anh (Đồng Nai) góp ý: Trong quy định công tác quản lý Nhà nước về hoạt động kiểm toán, dự thảo Luật nên xây dựng theo tinh thần những vấn đề gì mà Hội Kiểm toán Việt Nam có thể làm được thì nên giao ngay cho Hội. Quy định như vậy sẽ đảm bảo yêu cầu xã hội hóa và phù hợp với tính chất nghề nghiệp của Hội. ĐB Phạm Quốc Anh cho rằng, những việc như: tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ, kiểm tra, kiểm sát hoạt động của Kiểm toán viên (KTV), tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp đối với KTV, kiến nghị với cơ quan Nhà nước về chính sách với hoạt động Kiểm toán độc lập... nên giao cho Hội Kiểm toán Việt Nam đảm nhận.
Cũng có những ý kiến khác cho rằng, năng lực, điều kiện của tổ chức nghề nghiệp về kiểm toán ở nước ta hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu vì vậy, trách nhiệm quản lý Nhà nước về lĩnh vực này nên giao cho Bộ Tài chính. Các ĐB Cao Sỹ Kiêm (Thái Bình) và Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) nêu ý kiến, kiểm toán độc lập là loại hình kinh doanh có điều kiện và còn mới mẻ ở nước ta nên cần được kiểm soát chặt chẽ. Bởi vậy, việc giao cho Bộ Tài chính thẩm quyền cấp, đổi chứng chỉ kiểm toán như trong dự thảo Luật là hợp lý vì hiện nay tổ chức Hội nghề nghiệp kiểm toán ở Việt Nam chưa đáp ứng đủ năng lực và điều kiện đảm nhận công việc này. Ngoài ra, việc cấp, đình chỉ thu hồi giấy phép hoạt động các chi nhánh, các đại diện doanh nghiệp kiểm toán cũng cần giao cho Bộ Tài chính vì đây là lĩnh vực chuyên ngành, cần đảm bảo chất lượng hoạt động.
CHU THANH VÂN-QUANG VŨ (TTXVN)
