Nghị định số 265/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026. Nghị định xác lập hệ thống chế tài nghiêm khắc không chỉ thể hiện tinh thần siết chặt kỷ luật tài chính, tài sản công mà còn đặt ra yêu cầu về nâng cao ý thức thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp, toàn diện của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong bộ máy nhà nước.

Cán bộ, công chức dự triển khai Luật Tiết kiệm, chống lãng phí do Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố tổ chức. 

Đề cao vai trò người đứng đầu

Trong công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, khâu lập kế hoạch, ban hành chương trình hành động và tổ chức triển khai đóng vai trò then chốt, quyết định hiệu quả thực tế. Nghị định số 265/2026/NĐ-CP quy định cụ thể đối tượng áp dụng xử phạt bao gồm cả cá nhân và tổ chức (như cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân).

Đối với hành vi chậm ban hành Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí so với thời hạn quy định dưới 30 ngày, sẽ bị phạt cảnh cáo. Phạt tiền 1-3 triệu đồng đối với hành vi ban hành chương trình không bảo đảm đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật. Nếu không ban hành hoặc ban hành chậm từ 30 ngày trở lên thì mức phạt tăng lên 5-10 triệu đồng. Đi kèm với đó là buộc ban hành Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí theo đúng quy định.

Điều 6 của Nghị định luật hóa trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, chỉ tiêu, giải pháp đã đề ra. Theo đó, hành vi tổ chức thực hiện không đúng tiến độ các nhiệm vụ, chỉ tiêu, yêu cầu, biện pháp, giải pháp tiết kiệm, chống lãng phí sẽ bị xử phạt cảnh cáo. Hành vi tổ chức thực hiện không đầy đủ các nhiệm vụ, chỉ tiêu, giải pháp bị phạt 3-5 triệu đồng. Đặc biệt, người đứng đầu và cán bộ phụ trách sẽ chịu trách nhiệm nghiêm trọng với mức phạt tiền 5-10 triệu đồng nếu không tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, chỉ tiêu, yêu cầu, biện pháp, giải pháp tiết kiệm, chống lãng phí; hoặc không phân công trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ, chỉ tiêu, giải pháp này. Quy định này trực tiếp triệt tiêu tư tưởng buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong phân công nhiệm vụ của lãnh đạo các cấp.

Ngoài ra, tại Điều 11 về tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí, Nghị định phạt cảnh cáo nếu triển khai không đúng hình thức; phạt tiền 1-3 triệu đồng nếu triển khai không đúng nguyên tắc, nội dung theo quy định và phạt tiền 5-10 triệu đồng nếu người có thẩm quyền không ban hành hướng dẫn tổ chức hoặc không triển khai Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí theo quy định.

Xử lý nghiêm hành vi báo cáo không trung thực

Sự minh bạch và chính xác trong thông tin, dữ liệu báo cáo là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá đúng thực trạng công tác tiết kiệm, chống lãng phí. Điều 7 Nghị định quy định phạt cảnh cáo đối với hành vi báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí chậm dưới 15 ngày. Báo cáo chậm từ 15 ngày đến dưới 30 ngày bị phạt tiền 3-5 triệu đồng. Phạt tiền từ 10-15 triệu đồng đối với hành vi không thực hiện báo cáo hoặc báo cáo chậm từ 30 ngày trở lên. Nếu báo cáo không đảm bảo đầy đủ nội dung, yêu cầu, sẽ chịu mức phạt 3-5 triệu đồng. Đáng chú ý, hành vi cố ý báo cáo không chính xác, không trung thực về kết quả, số liệu liên quan đến công tác tiết kiệm, chống lãng phí sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng và buộc cải chính thông tin báo cáo.

Đối với việc cập nhật Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí (Điều 8), vi phạm về thời hạn (dưới 15 ngày) bị phạt cảnh cáo; chậm 15 đến dưới 30 ngày, phạt 1-2 triệu đồng; phạt tiền 2-5 triệu đồng đối với hành vi không cập nhật hoặc chậm từ 30 ngày trở lên. Hành vi cập nhật không đầy đủ dữ liệu bị phạt 1-3 triệu đồng; hành vi cố ý cập nhật dữ liệu không chính xác, không trung thực bị phạt tiền 5-10 triệu đồng và buộc cập nhật lại dữ liệu. Nghị định còn quy định xử phạt 1-10 triệu đồng đối với hành vi công khai chậm hoặc không công khai, cố ý công khai không chính xác, không trung thực về tiết kiệm, chống lãng phí.

Đặc biệt, tại Điều 10 Nghị định thể hiện rõ sự kiên quyết đối với hành vi thiếu trách nhiệm hoặc cản trở hoạt động kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền. Mức phạt tiền 4-6 triệu đồng áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức không cung cấp hoặc cung cấp hồ sơ, tài liệu không đầy đủ, kịp thời, chính xác theo yêu cầu của cơ quan kiểm tra; không bố trí người có trách nhiệm làm việc hoặc không tham gia làm việc hoặc trì hoãn làm việc với cơ quan kiểm tra mà không có lý do chính đáng; không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định, yêu cầu, kết luận kiểm tra; không theo dõi, đôn đốc tình hình thực hiện kết luận kiểm tra. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc cung cấp đầy đủ, chính xác hồ sơ, tài liệu và buộc chấp hành đầy đủ quyết định, kết luận kiểm tra.

Nghị định 265/2026/NĐ-CP là công cụ pháp lý quan trọng nhằm lập lại kỷ cương, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về tiết kiệm, chống lãng phí. Đây chính là đòn bẩy nâng cao ý thức trách nhiệm công vụ, đòi hỏi người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải nêu cao tinh thần gương mẫu, sâu sát trong chỉ đạo, phân công và kiểm tra, góp phần xây dựng nền công vụ kỷ cương, minh bạch và hiệu quả.

Bài, ảnh: SƠN HÀ