Ngày 7-9-2011, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Chỉ thị số 02/CT-NHNN chấn chỉnh việc thực hiện quy định mức lãi suất huy động bằng đồng Việt Nam và bằng đô-la Mỹ của các tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo kết quả kiểm tra của NHNN mới đây, thì thời gian qua, hầu hết các TCTD đều “vượt rào” thực hiện trần lãi suất huy động bằng đồng Việt Nam và đô-la Mỹ cao hơn quy định tại Thông tư 02/2011/TT-NHNN (ngày 3-3-2011) trần lãi suất huy động là 14%/năm và Thông tư 14/2011/TT-NHNN (ngày 1-6-2011) trần 2%/năm. Và hệ lụy tiếp đó là lãi suất cho vay của các ngân hàng đều ở mức 18-25%/năm, doanh nghiệp không tiếp cận được vốn, hoặc không dám vay vì ngại rủi ro, do sản xuất trì trệ, thị trường tiêu thụ sụt giảm.

Theo Chỉ thị số 02, các ngân hàng thương mại (NHTM) phải áp dụng trần lãi suất huy động không vượt quá 14%/năm và NHNN sẽ đình chỉ, cách chức Giám đốc NHTM nếu “vượt rào” trần lãi suất huy động. Đây là động thái quyết liệt của NHNN nhằm kéo giảm lãi suất cho vay về mức 17- 19%/năm, tạo điều kiện khơi dòng vốn cho doanh nghiệp sản xuất vào các tháng cuối năm. Các chuyên gia đầu ngành cho rằng, lãi suất cho vay sẽ giảm và các NHTM sẽ thực hiện trần lãi suất huy động VND theo Chỉ thị 02. Bởi vốn của nhiều NHTM đang thừa và nhu cầu vay hiện không nhiều, do doanh nghiệp đang cân nhắc bài toán kinh doanh cho năm sau.

Thông tin từ NHNN đến cuối tháng 8-2011, một số TCTD đã thông báo giảm lãi suất cho vay đối với một số khoản cho vay sản xuất kinh doanh thông thường trong biên độ 17-19%/năm. Và tại cuộc họp giữa lãnh đạo NHNN với 12 NHTM và cam kết đưa lãi suất cho vay thông thường về mức 17-19%/năm vào giữa tháng 9-2011. Theo thống kê của NHNN, hiện lãi suất thị trường nội tệ liên ngân hàng ổn định ở mức thấp hơn mức điều hành của NHNN, lãi suất qua đêm ở mức 10,5-11%/năm, 1-2 tuần 11-13%/năm. Hiện nay, thanh khoản tiền đồng và ngoại tệ của các TCTD được đảm bảo, tỷ lệ nợ xấu vẫn trong phạm vi kiểm soát của ngân hàng. Bên cạnh đó, chỉ số CPI đang hạ nhiệt so với các tháng trước, đây cũng là cơ sở quan trọng để giảm lãi suất cho vay.

Các chuyên gia kinh tế phân tích, cuộc đua lãi suất huy động của các ngân hàng sẽ được chấn chỉnh nếu Chỉ thị 02 được thực thi một cách bài bản, quyết liệt. Theo Chỉ thị 02, nếu TCTD “vượt rào” trần lãi suất huy động thì người đứng đầu TCTD bị đình chỉ, miễn nhiệm không được đảm nhiệm chức vụ người quản lý, điều hành tại chính TCTD đó trong thời hạn 3 năm kể từ ngày bị đình chỉ, miễn nhiệm. Đồng thời, hạn chế mở rộng phạm vi, qui mô, địa bàn hoạt động của TCTD trong thời hạn 1 năm kể từ ngày bị xử lý; hạn chế hoặc tạm đình chì hoạt động huy động và cho vay của đơn vị vi phạm trực thuộc TCTD vi phạm. Và đây cũng là cơ hội để tái cơ cấu lại hệ thống tín dụng, loại ngân hàng nhỏ, yếu kém.

SONG NGUYÊN