Ngày 3-3-2026, Văn phòng UBND thành phố Cần Thơ ban hành Công văn số 2253/VPUB-TH truyền đạt ý kiến của Chủ tịch UBND thành phố về việc giao các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất thành lập Tổ Tư vấn chính sách của Chủ tịch UBND thành phố nhằm nâng cao chất lượng tham mưu, điều hành phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. Đây được xem là bước đột phá, thể hiện tư duy quản trị hiện đại trên nền tảng quy tụ trí tuệ xã hội, khơi dậy sức mạnh của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhân sĩ, trí thức để góp phần định hình những quyết sách chiến lược cho sự phát triển của thành phố trung tâm vùng ĐBSCL.

Thực tiễn quản trị hiện đại trên thế giới cho thấy, nhiều quốc gia đã thành công trong việc xây dựng những thiết chế tư vấn chính sách chuyên nghiệp nhằm huy động trí tuệ xã hội phục vụ cho việc hoạch định và thực thi chính sách. Tại Hoa Kỳ, các mô hình “Tư vấn chính sách (think tank) độc lập” như những viện nghiên cứu chính sách đóng vai trò cung cấp luận cứ khoa học và phản biện cho các quyết định của chính phủ liên bang và chính quyền địa phương. Ở Đức, các “Hội đồng chuyên gia”, bao gồm các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực, có nhiệm vụ chủ yếu là đánh giá chính sách và dự báo xu hướng phát triển, giúp Chính phủ và chính quyền bang đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng khoa học. Trung Quốc cũng xây dựng hệ thống “Nghị viện trí tuệ” - hay think tank đặc thù - với sự tham gia của nhiều học giả và chuyên gia hàng đầu trong các viện nghiên cứu của nhà nước và các nhóm tư vấn địa phương, nhằm phục vụ chiến lược phát triển của quốc gia, của từng địa phương, đặc biệt là tại các đặc khu kinh tế. Điểm chung của các mô hình này: đều là cầu nối giữa tri thức khoa học với quá trình ra quyết định của bộ máy nhà nước, giúp chính sách vừa có tầm nhìn chiến lược, vừa bám sát thực tiễn.

Đối với TP Cần Thơ, việc nghiên cứu thành lập Tổ Tư vấn chính sách của Chủ tịch UBND thành phố (Tổ Tư vấn) xuất phát từ yêu cầu phát triển mới của đô thị trung tâm vùng ĐBSCL. Thành phố đang đứng trước nhiều cơ hội lớn khi được xác định là hạt nhân phát triển của cả vùng, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, liên kết vùng, hội nhập quốc tế… Những thách thức đó đòi hỏi các quyết sách phải có tầm nhìn dài hạn, dựa trên các luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn. Trong bối cảnh đó, việc quy tụ đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, trí thức vào Tổ Tư vấn chính sách không chỉ giúp lãnh đạo có thêm nguồn tham mưu chất lượng cao mà còn tạo ra một không gian trí tuệ chung cho sự phát triển thành phố; kết nối tri thức của các trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia trong và ngoài nước với quá trình hoạch định và thực thi chính sách của chính quyền địa phương.

Để Tổ Tư vấn thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng trước hết là lựa chọn đúng những con người xứng đáng. Thành viên của Tổ phải là những chuyên gia có uy tín học thuật, kinh nghiệm thực tiễn, có tầm nhìn chiến lược và đặc biệt là tâm huyết với sự phát triển của thành phố. Bên cạnh các nhà khoa học trong lĩnh vực kinh tế, quy hoạch, môi trường, khoa học - công nghệ, cần có sự tham gia của các chuyên gia văn hóa, giáo dục, y tế, những doanh nhân có kinh nghiệm thực tiễn trong quản trị và phát triển thị trường.

Cùng với việc lựa chọn đúng người, thành phố cần xây dựng cơ chế để đội ngũ này có thể phản biện chính sách một cách thẳng thắn, trách nhiệm và kịp thời. Tư vấn chính sách chỉ thực sự có giá trị khi ý kiến của chuyên gia được lắng nghe và được xem như một nguồn tham khảo quan trọng trong quá trình ra quyết định. Một môi trường trao đổi cởi mở, dân chủ, tôn trọng khác biệt, khuyến khích đổi mới sáng tạo sẽ là điều kiện cần thiết để các thành viên Tổ Tư vấn phát huy tối đa năng lực của mình. Song song đó, cần thiết lập các cơ chế kết nối hiệu quả giữa các chuyên gia với nhau và giữa đội ngũ này với lãnh đạo thành phố. Những diễn đàn chính sách định kỳ, các nhóm nghiên cứu chuyên đề, các chương trình tư vấn theo từng lĩnh vực cụ thể… sẽ giúp tạo ra dòng chảy tri thức liên tục, từ đó hình thành các sáng kiến chính sách mang tính đột phá.

Để Tổ Tư vấn thực sự là “nơi hội tụ trí tuệ” và tham mưu đắc lực cho lãnh đạo thành phố, điều cốt yếu là phải xây dựng khung pháp lý rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động của Tổ, bảo đảm Tổ có tính độc lập tương đối trong hoạt động. Trên cơ sở đó, lãnh đạo thành phố thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu chính sách đối với các chuyên gia, nhóm nghiên cứu để giải quyết những vấn đề cụ thể của thành phố gắn với mốc thời gian thực hiện và kết quả cụ thể. Cùng với việc tăng cường liên kết giữa Tổ Tư vấn với các trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức để mở rộng nguồn tri thức phục vụ công tác tham mưu, thành phố cần thiết lập cơ chế đánh giá định kỳ hiệu quả hoạt động của Tổ Tư vấn để kịp thời điều chỉnh, bảo đảm tổ chức này luôn vận hành năng động và thực chất.

Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia, nhiều địa phương cho thấy, những bước ngoặt lớn thường bắt đầu từ việc biết quy tụ, trọng dụng hiền tài. Khi những bộ óc ưu tú cùng chung tay đóng góp cho các quyết sách lớn của thành phố, sức mạnh trí tuệ xã hội sẽ được khơi dậy, chuyển hóa thành nguồn lực và động lực phát triển. Sự hội tụ trí tuệ và tâm huyết đó sẽ giúp Cần Thơ sẽ nâng cao năng lực thể chế. Và chính năng lực thể chế đó sẽ góp phần quan trọng quyết định tốc độ, chất lượng và tầm vóc vươn lên của Cần Thơ trong thời gian tới.

GIA HUY