Khoảng 10 năm trở lại đây, bên cạnh hệ thống trường đại học (ĐH) công lập, các trường ĐH ngoài công lập ở ĐBSCL phát triển khá mạnh. Nếu năm 2000, ĐBSCL chỉ có 1 trường ĐH (ĐH Cửu Long) thì nay đã có 5 trường ĐH. Sự phát triển hệ thống trường ĐH ngoài công lập đã tạo điều kiện học tập cho người dân đồng bằng. Quan trọng hơn các trường đã thực hiện đúng chủ trương xã hội hóa giáo dục, trong điều kiện nguồn lực của Nhà nước có hạn.

Ngày 30-10-2013- Trường ĐH Nam Cần Thơ chính thức hoạt động và khai giảng khóa học đầu tiên. Qua đó, nâng tổng số trường ĐH ngoài công lập ở ĐBSCL lên 5 trường, gồm: ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An, ĐH Cửu Long, ĐH Tây Đô, ĐH Võ Trường Toản và ĐH Nam Cần Thơ. Theo Phó Giáo sư- Tiến sĩ Lê Văn Học, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng - Quốc hội, sự ra đời của các trường ngoài công lập đã minh chứng chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước là chủ trương đúng đắn; làm lợi cho nhà nước hàng nghìn tỉ đồng; góp phần xây dựng nền giáo dục ngày càng phát triển, trong điều kiện nguồn lực của Nhà nước đầu tư cho lĩnh vực này có hạn.

Sinh viên Trường Đại học Võ Trường Toản (tỉnh Hậu Giang) trong giờ học thực hành.

Trường ĐH Nam Cần Thơ là cơ sở đào tạo trình độ ĐH, cao đẳng (CĐ) và trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) hệ chính qui, gồm các ngành: Dược sĩ, kiến trúc, kế toán, quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng, kỹ thuật công trình xây dựng… Ở khóa học đầu tiên, trường có 968 tân sinh viên; trong đó có gần 500 tân sinh viên bậc ĐH. Để đáp ứng nhu cầu xã hội, trường đang liên kết với Trường ĐH Ngân hàng đào tạo thạc sĩ ngành tài chính ngân hàng; liên kết với ĐH Vinh đào tạo đại học văn bằng 2…

Ra đời trước ĐH Nam Cần Thơ, gần 7 năm qua, Trường ĐH Tây Đô đã và đang không ngừng mở rộng qui mô, đa dạng hóa ngành nghề đào tạo. Trường ĐH Tây Đô hiện đang đào tạo 16 chuyên ngành ĐH, 8 chuyên ngành CĐ và 7 chuyên ngành TCCN các lĩnh vực: y - dược, kinh tế, thủy sản,...; với qui mô hơn 15.000 học sinh, sinh viên. Một trong những trường ĐH có "tuổi đời" khá cao là Trường ĐH Cửu Long (tỉnh Vĩnh Long); 14 năm qua, đã đào tạo hơn 13.800 cử nhân, kỹ sư, phục vụ cho ĐBSCL. Qui mô của trường hiện có gần 7.000 sinh viên theo học ở 17 ngành (trong đó, có hơn 1.000 tân sinh viên).

Theo đánh giá của các nhà quản lý giáo dục ở các trường ĐH, năm 2013 được xem là mùa tuyển sinh khó khăn. Một số trường không tuyển hết suất chỉ tiêu giao, như: ĐH Nam Cần Thơ chỉ tuyển được 50%; ĐH Cửu Long tuyển được 75% trong tổng chỉ tiêu tuyển sinh năm 2013… Riêng đối với Trường ĐH Tây Đô, đến cuối tháng 9-2013, Trường ĐH Tây Đô, trừ bậc ĐH tuyển được hơn 80%, bậc CĐ chỉ tuyển được trên 38% và gần 16% bậc TCCN. Nguyên nhân khiến các trường tuyển sinh khó khăn, một phần vì nguồn tuyển gần như bão hòa, hệ thống các trường ĐH, CĐ phát triển khá nhiều; do việc "siết" đào tạo hệ liên thông ở các bậc học… Thế nhưng, theo các chuyên gia giáo dục, lý do các trường ĐH ngoài công lập tuyển sinh khó khăn là vì người học ngày càng "thông thái" hơn, sự quyết định vào học trường nào sẽ dựa vào uy tín xã hội, chi phí vừa phải của những cơ sở đào tạo. Một khi cơ sở đào tạo chưa đảm bảo nguồn lực, chưa tạo được lòng tin cho xã hội, thì sẽ gặp khó khăn vào mỗi mùa tuyển sinh. Phát biểu tại lễ khai giảng Trường ĐH Nam Cần Thơ, ông Đỗ Quốc Anh, Vụ trưởng - Giám đốc Cơ quan đại diện Bộ GD&ĐT tại TP Hồ Chí Minh, nói: "Những năm qua, Bộ GD&ĐT rất hạn chế việc mở mới trường ĐH, nhưng quyết định thành lập ĐH Nam Cần Thơ thể hiện sự quan tâm của Bộ đối với ĐBSCL, bởi khu vực này hiện vẫn bị đánh giá là "vùng trũng" về giáo dục nên rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao, để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương".

Theo Giáo sư- Tiến sĩ Võ - Tòng Xuân, quyền Hiệu trưởng Trường ĐH Nam Cần Thơ, các yếu tố khiến nền giáo dục Việt Nam nói chung, ĐBSCL nói riêng, bị đánh giá đang bị tụt hậu so với những vùng khác trong nước và thế giới là do chất lượng học sinh phổ thông tham dự các cuộc thi tuyển quốc gia vào các trường ĐH chưa được cải tiến đáng kể; chất lượng học sinh và sinh viên tốt nghiệp từ các trường cao đẳng, ĐH phải được cải tiến nhiều hơn nữa mới đảm bảo có việc làm sau khi ra trường. Hiện nay, đất nước ta đang quyết tâm để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Trường ĐH Nam Cần Thơ sẽ vận dụng chính sách đổi mới này hiệu quả nhất. Giáo sư- Tiến sĩ Võ - Tòng Xuân nhấn mạnh: "Bộ GD&ĐT cho phép trường đào tạo đa cấp, đa ngành - một loại hình đào tạo giống như ở Hoa Kỳ là mỗi vùng lớn trong tiểu bang có một trường đại học cộng đồng, phục vụ nhu cầu phát triển nhân lực dài hạn và cấp tốc của vùng. Trước mắt, trường sẽ tập trung thiết kế các phương pháp giảng dạy; sinh viên sẽ có các giáo trình, giáo án, các bài tập được in ra và tải trên mạng Internet của trường". Hiện nay, Trường ĐH Nam Cần Thơ có 116 giảng viên cơ hữu (trong đó có 7 giáo sư, phó giáo sư, 9 tiến sĩ, 1 nghiên cứu sinh, 90 thạc sĩ).

Theo lãnh đạo Trường ĐH Cửu Long, năm học 2013-2014 là năm thứ hai trường đào tạo theo học chế tín chỉ. Vì thế, nhà trường sẽ tăng cường biên soạn giáo trình phục vụ giảng dạy; tập trung hoàn thiện đổi mới công tác quản lý, nâng cao trình độ năng lực đội ngũ giảng viên, tiến tới đảm bảo 25 sinh viên/giảng viên; tăng cường nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, các hoạt động ngoại khóa dành cho sinh viên... Để nâng cao chất lượng đào tạo, trường đẩy mạnh xây dựng cơ bản. Với diện tích hơn 20 ha, trường đã xây dựng khu hiệu bộ, trung tâm nghiên cứu khoa học – hợp tác quốc tế; khu nhà khách, 1 thư viện điện tử (200 máy), phòng họp, phòng hội nghị…

* * *

Không thể phủ nhận sự ra đời của các trường ĐH ngoài công lập đã giúp học sinh vùng ĐBSCL có thể học bậc học cao hơn ngay tại địa phương, thực hiện đúng đường lối, chủ trương xã hội hóa giáo dục của Nhà nước. Thế nhưng, khía cạnh nào đó, chất lượng đào tạo ở các trường ĐH ngoài công lập là điều mà xã hội hiện nay còn e dè, ngần ngại. Theo ông Lê Văn Học, Trường ĐH Nam Cần Thơ nói riêng, ĐH ngoài công lập nói chung cần nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo, để xây dựng "thương hiệu" cho mình và nhất là tạo lòng tin cho xã hội.

Bài, ảnh: B.KIÊN