Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 9-8, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Đại biểu Đào Chí Nghĩa phát biểu trong phiên thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Căn cứ Tờ trình số 362/TTr-CP và dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả đưa pháp luật vào cuộc sống; nội dung điều chỉnh đã bám sát những bất cập đã được Chính  phủ đề cập. Để dự thảo được hoàn thiện hơn, đại biểu góp ý 3 vấn đề sau:

Thứ nhất, về đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Tại Điều 6 quy định nội dung quản lý nhà nước có việc theo dõi, đánh giá hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định tiêu chí đánh giá hiệu quả. Thực tế hiện nay, nhiều địa phương vẫn chủ yếu đánh giá theo số lượng hội nghị, số lượng tài liệu phát hành, trong khi điều quan trọng là mức độ người dân hiểu, tiếp cận và thực hiện pháp luật. Do đó, đề nghị bổ sung: Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; kết hợp tiêu chí định lượng với mức độ hài lòng, khả năng tiếp cận và tỷ lệ tuân thủ pháp luật. Đây sẽ là cơ sở để nâng cao chất lượng quản lý, phân bổ nguồn lực và đánh giá đúng hiệu quả của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.

Thứ hai, về chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật (Điều 13). Thống nhất việc dự thảo đã dành riêng Điều 13 quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, nội dung hiện nay vẫn mang tính nguyên tắc, chưa quy định rõ yêu cầu đối với thông tin pháp luật được tạo lập bằng trí tuệ nhân tạo. Thực tế, đúng là AI có thể hỗ trợ người dân tiếp cận pháp luật rất nhanh nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ cung cấp thông tin chưa đầy đủ hoặc không chính xác các quy định. Do đó, đề nghị bổ sung một khoản quy định: Thông tin pháp luật được cung cấp thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải được kiểm chứng từ nguồn dữ liệu pháp luật chính thống; cơ quan quản lý có trách nhiệm kiểm tra, cập nhật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của nội dung.

Đồng thời cần quy định cụ thể về tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế quản lý và bảo đảm an toàn dữ liệu khi ứng dụng AI trong phổ biến pháp luật. Việc quy định này sẽ bảo đảm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa hạn chế rủi ro sai lệch về thông tin, dữ liệu.

Thứ ba, về chính sách đối với đối tượng đặc thù (Điều 16, 17 và Điều 18). Đại biểu đồng tình với việc mở rộng các nhóm đối tượng đặc thù được ưu tiên tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, theo dự thảo các quy định chủ yếu mới xác định đối tượng và nguyên tắc, trong khi chưa quy định cơ chế bảo đảm nguồn lực và trách nhiệm phối hợp. Đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc người lao động trong các khu công nghiệp, nếu không có kinh phí, nhân lực và hình thức phù hợp thì rất khó đạt hiệu quả. Vì vậy, đề nghị cụ thể việc quy định “bố trí đủ kinh phí” vào Điều 18, cụ thể: “Ưu tiên đủ bố trí kinh phí để thực hiện các chương trình phổ biến pháp luật cho nhóm đối tượng đặc thù”; việc quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan tư pháp, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và chính quyền địa phương là phù hợp, tuy nhiên cần bổ sung cơ chế đánh giá hiệu quả tiếp cận pháp luật của từng nhóm đối tượng. Như vậy sẽ bảo đảm chính sách đi vào thực chất, tránh quy định mang tính hình thức.

PV