Chị N.T.K.P, công nhân Xí nghiệp Môi trường, thuộc Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ đã có đơn phản ánh đến Báo Cần Thơ về việc trong lúc đi thu gom rác trước phòng khám bệnh tư nhân của bác sĩ Phùng Thị Thuấn, đường 30-4, quận Ninh Kiều thì bị kim tiêm đâm vào tay. Sau khi sự việc xảy ra, chủ cơ sở y tế tư nhân tỏ thái độ thiếu trách nhiệm không đưa chị đi xét nghiệm HIV, viêm gan...

Nỗi khổ của công nhân vệ sinh

Tiếp xúc với chúng tôi, chị N.T.K.P trình bày: 23 giờ 30 phút ngày 7-10, chị đang quét rác cùng với chị Vui, chị Loan (công nhân Xí nghiệp Môi trường) trên tuyến đường 30-4, thì thấy một bọc rác màu xanh nằm trước cửa phòng khám bệnh tư nhân của bác sĩ Phùng Thị Thuấn. Khi cầm bọc rác lên định bỏ vào xe rác thì chị bị kim tiêm đâm vào tay. Chị lập tức nặn máu ra. Lúc ấy, chị Vui mới bấm chuông kêu bác sĩ Thuấn xuống, nói với chủ nhà, sao bỏ kim tiêm chung với rác thải sinh hoạt? Bác sĩ Thuấn nói, kim tiêm đã bẻ hết rồi và sau đó sát trùng vết thương cho chị.

Những công nhân đi lấy rác hàng ngày như thế này đang phải đối diện với nỗi lo bị kim tiêm đâm phải khi lượm những bọc rác thải có lẫn rác y tế.

Sau khi bị kim đâm, suốt đêm chị P. không ngủ được vì lo lắng sợ mình nhiễm HIV. Sau khi đến tư vấn và được cấp thuốc dự phòng phơi nhiễm HIV tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ, chị đã bớt hoang mang nhưng cả tuần liền chị luôn trong tâm trạng phập phồng, âu lo, nhiều lúc bưng chén cơm lên ăn mà nước mắt tuôn trào. Chị nhìn chồng (cùng làm chung trong Xí nghiệp Môi trường) rồi nhìn ba đứa con, không biết nếu chị có bề gì, con chị sẽ ra sao? Chị nói: “Với đồng lương của hai vợ chồng, mỗi tháng được hơn 4 triệu đồng, một phần dành để trả tiền ngân hàng (chị vay ngân hàng 10 triệu đồng để cất nhà-PV), sinh hoạt tiện tặn cũng tạm đủ, nhưng nếu tháng nào cha mẹ chồng hoặc con bệnh thì hụt, phải chạy mượn thêm. Tôi chỉ mong mình khỏe mạnh để có sức khỏe nuôi con, phụng dưỡng cha mẹ”.

Do chị P. không thuộc đối tượng được sử dụng miễn phí thuốc dự phòng phơi nhiễm HIV nên các bác sĩ ở Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS chỉ cấp cho chị một số liều thuốc cấp cứu, còn lại bác sĩ kê toa cho chị P. đi mua thuốc. Nhưng toa thuốc đến 720.000 đồng, quá đắt so với thu nhập của một công nhân nên ngày 14-10, chị P. mới đến nhà bác sĩ Thuấn kêu bác sĩ mua thuốc. Chị P. kể lại: “Bác sĩ hẹn tôi chiều quay lại nhà lấy thuốc nhưng chiều quay lại bác sĩ chưa mua thuốc mà cũng không trả lại toa thuốc. Sau đó, tôi quay lại nhà bác sĩ Thuấn nhiều lần để lấy toa thuốc. Đến lần thứ tư, tôi mới lấy lại được toa thuốc và tự bỏ tiền mua thuốc uống”.

Anh H.V.T, công nhân Xí nghiệp Môi trường khi đi gom rác trên tuyến đường Lê Hồng Phong, phường Bình Thủy, quận Bình Thủy cũng bị kim tiêm đâm vào ngón tay thứ ba, trên bàn tay phải, từ cuối năm 2007. Nhưng do không hiểu hết nguy hại của việc bị kim tiêm đâm nên anh T. tiếp tục đi làm. Sáu, bảy ngày sau, vết thương sưng tấy lên đau nhức, anh T. mới đến Trung tâm Chẩn đoán Y khoa TP Cần Thơ để điều trị. Bác sĩ đã nặn mủ và cho toa uống thuốc bảy ngày. Sau đó, ngón tay hết đau và anh T. lại tiếp tục đi làm. Gần 1 năm sau (vào khoảng tháng 10-2008), ngón tay bị kim tiêm đâm lại đau nhức, sưng lên như trái chuối, anh T. mới báo cho cơ quan, rồi đi khám bệnh. Theo chẩn đoán của các bác sĩ ở Bệnh viện đa khoa TP Cần Thơ, anh T. bị nhiễm trùng ngón tay.  Anh T. tâm sự: “Tôi rất lo lắng, sợ mình bị nhiễm HIV. Khi bị kim đâm, do không biết, không hiểu nên tôi không đi xét nghiệm máu, không uống thuốc dự phòng”.

Chị P. nói: “Kim chích của người nghiện ma túy, chích xong, bỏ lộ thiên trên đường, mình thấy còn tránh được, còn kim tiêm ở các phòng khám bệnh tư nhân của bác sĩ bỏ chung với rác sinh hoạt, bọc rác lại có màu tối nên công nhân chúng tôi không biết. Tuyến đường nào tôi và anh em công nhân thu gom rác quen rồi thì biết chỗ nào có phòng khám bệnh tư nhân mà cẩn thận, dè chừng; những tuyến đường lạ (làm thay cho đồng nghiệp ốm-PV) thì biết đường nào mà tránh”.

Việc để rác y tế lẫn rác thải sinh hoạt đã được công nhân nhiều lần báo cáo với lãnh đạo Xí nghiệp Môi trường. Ông Nguyễn Hữu Kim Sơn, Giám đốc Xí nghiệp Môi trường, cho biết: “Trong quận Ninh Kiều có gần 200 phòng khám bệnh tư nhân của các bác sĩ. Đại bộ phận các bác sĩ để rác y tế lẫn rác thải sinh hoạt. Trong quá trình thu gom rác sinh hoạt, nhiều công nhân đã bị kim tiêm đâm vào tay. Nhưng do anh em công nhân thiếu thông tin và hiểu biết nên một số không báo lại cơ quan cũng không đi xét nghiệm. Xí nghiệp qui định, khi công nhân gặp rác y tế không thu gom nhưng do rác y tế, bác sĩ để chung với rác thải sinh hoạt nên công nhân phải thu gom vì họ sợ bị kỷ luật nếu bỏ quên rác. Xí nghiệp Môi trường rất bức xúc trước tình trạng này. Xí nghiệp đã nhiều lần phản ánh với lãnh đạo Sở Y tế nhưng chưa nhận được ý kiến phúc đáp”.

Cần xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm quy chế xử lý rác y tế

Anh Ngô Minh Khôi, cán bộ Phòng Tư vấn Chăm sóc và Điều trị, Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ cho biết: “Ngày 10-10, tôi có trực tiếp tư vấn và cấp 8 viên thuốc dự phòng cấp cứu phơi nhiễm HIV (gọi tắt là thuốc ARV) cho chị P. Sau đó, bác sĩ của Trung tâm cũng kê toa cho chị P. đi mua thuốc uống tiếp vì thuốc dự phòng phải uống liên tục trong 1 tháng. Trung tâm cũng đã tiến hành xét nghiệm HIV cho chị và kết quả ngày 14-10 là âm tính. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm chỉ khẳng định trước đó 3 tháng chị P. không nhiễm HIV. Còn khẳng định chị có bị nhiễm hay không phải căn cứ vào kết quả xét nghiệm sau 1 tháng, sau 3 tháng, 6 tháng và 9 tháng uống thuốc dự phòng. Tuy nhiên, chị uống thuốc dự phòng trong vòng 72 giờ sau khi bị kim đâm nên hiệu quả dự phòng rất cao. Vả lại, trong quá trình lao động, chị có mang găng tay nên cũng giảm nguy cơ lây nhiễm. Nhiều trường hợp bị kim đâm đến Trung tâm, nhờ uống thuốc dự phòng đủ liều, trước 72 giờ sau khi bị tai nạn nên chưa có trường hợp nào dương tính với HIV”.

Trước đây, phòng khám bệnh tư nhân của bác sĩ Thuấn không hề hợp đồng với một đơn vị nào để xử lý rác y tế. Sau khi xảy ra sự việc với chị P., bác sĩ Thuấn mới hợp đồng với Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ xử lý rác y tế. Khi tiếp xúc với phóng viên Báo Cần Thơ, bác sĩ Thuấn cho biết: “Trong khu vực nhà tôi có nhiều bác sĩ mở phòng mạch tư, nhà tôi ở mặt tiền nên rác thường bỏ trước cửa nhà. Tôi không xác định được bọc rác có kim tiêm đâm chị P. là của nhà tôi hay của các bác sĩ khác nhưng trước đây tôi chưa hợp đồng xử lý rác y tế nên tôi có lỗi. Tôi sẵn sàng chịu mọi chi phí thuốc điều trị, dự phòng HIV cho chị P. và hỗ trợ bồi dưỡng những tổn thất tinh thần mà chị Phượng đã chịu”.

Khi chúng tôi đặt vấn đề phòng khám bệnh tư nhân của các bác sĩ để rác y tế lẫn rác thải sinh hoạt, ông Đoàn Anh Luân, Trưởng phòng Nghiệp vụ Y, Sở Y tế TP Cần Thơ cho biết: “Rác y tế theo qui định của pháp luật do người đứng đầu cơ sở y tế chịu trách nhiệm quản lý, từ khi phát sinh đến nơi tiêu hủy cuối cùng. Sở Y tế sẽ kiểm tra nhắc nhở các cơ sở y tế tư nhân thực hiện đúng quy định về việc xử lý chất thải y tế. Sở Y tế yêu cầu Phòng Y tế kiểm tra việc xử lý rác y tế ở các phòng khám bệnh tư nhân và báo cáo kết quả về Sở Y tế. Nếu công nhân của Xí nghiệp Môi trường phát hiện các bác sĩ hành nghề y dược tư nhân để lẫn rác thải sinh hoạt với rác y tế, nên kịp thời báo cáo với Sở Y tế để Sở Y tế xử phạt bác sĩ đó theo Nghị định 45/2005/NĐ-CP ngày 6-4-2005 của Thủ tướng Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế và có thể rút giấy phép hành nghề”.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, sau khi bị kim đâm vào tay, tuyệt đối không nên nặn máu. Người bị tai nạn nên vặn nước xối trực tiếp lên vết thương, để vết thương chảy máu một thời gian ngắn, rửa kỹ bằng xà phòng và nước sạch. Sau đó sát trùng bằng các dung dịch sát khuẩn (Dakin, Javen 1/10 hoặc cồn 70o) trong thời gian ít nhất 5 phút. Tiếp đó, liên hệ với Trung tâm Y tế dự phòng quận, huyện, thành phố để được xét nghiệm và cấp thuốc dự phòng ARV cấp cứu. Sau khi có kết quả xét nghiệm, tùy vào kết quả mà Trung tâm phòng chống HIV/AIDS có hướng tư vấn, điều trị cho người bị tai nạn. NGÔ MINH KHÔI (Cán bộ Phòng Tư vấn, Chăm sóc và Điều trị, Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ)

Thói quen của nhiều người dân hiện nay là để bọc rác trước cửa nhà chờ công nhân của Xí nghiệp Môi trường đi thu gom. Nhưng khi bọc rác nằm đó, những người lượm ve chai lại bới ra để tìm phế liệu. Sau đó, công nhân của Xí nghiệp Môi trường đến thu gom rác lên xe cải tiến (xe rác nhỏ kéo bằng tay-PV). Tiếp đó, rác tiếp tục được chuyên chở đến bãi rác. Tại đây, những người sống bằng nghề bới rác tiếp tục bới rác tìm kiếm phế liệu. Như vậy, sẽ có bao nhiêu người có nguy cơ bị lây nhiễm bệnh từ một bọc rác y tế? Chính vì thế, để giảm thiểu tai nạn lao động cũng như bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất thiết Sở Y tế cần có biện pháp xử lý nghiêm những cơ sở khám bệnh tư nhân cố tình vi phạm để rác y tế lẫn rác thải sinh hoạt gây nguy hiểm cho công nhân vệ sinh, đe dọa sức khỏe nhiều người.

NHÓM PV XHPL