Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025 (Luật XLVPHC sửa đổi) có hiệu lực từ 1-7-2026, với nhiều thay đổi quan trọng. Những điều chỉnh này không chỉ nhằm thắt chặt kỷ cương quản lý nhà nước mà còn gắn liền với tiến trình chuyển đổi số, tạo thuận lợi trong quá trình thực thi pháp luật tại địa phương.

Tăng thời hiệu, mức xử phạt và thời hạn gửi quyết định xử phạt VPHC

Một trong những thay đổi quan trọng của Luật XLVPHC sửa đổi là nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) từ 1 năm lên 2 năm đối với một số lĩnh vực phức tạp: kế toán, thuế, môi trường, đất đai, xây dựng, chứng khoán, sở hữu trí tuệ, năng lượng nguyên tử… Đáng chú ý, thời hiệu xử phạt có thể kéo dài thêm 1 năm nếu cá nhân, tổ chức vi phạm được chuyển từ cơ quan tiến hành tố tụng sang cơ quan xử lý VPHC. Quy định này giúp đảm bảo tính liên thông và không bỏ lọt vi phạm trong quá trình xử lý.

Lực lượng Cảnh sát giao thông Công an TP Cần Thơ lập biên bản xử lý vi phạm hành chính đối với người dân vi phạm về trật tự an toàn giao thông. Ảnh: CTV

Bên cạnh đó, mức xử phạt tiền tối đa đối với cá nhân và tổ chức cũng được nâng lên tương ứng là 500 triệu đồng và 1 tỉ đồng, áp dụng cho những lĩnh vực có tính chất nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến xã hội như bảo vệ môi trường, đất đai, xây dựng và kinh doanh bất động sản.

Ngoài ra, khoản 14, Điều 1, Luật XLVPHC sửa đổi quy định tăng thời hạn gửi quyết định xử phạt VPHC để thi hành từ 2 ngày lên 3 ngày. Theo đó, trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định xử phạt VPHC, người đã ra quyết định xử phạt phải gửi cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt, cơ quan thu tiền phạt, cơ quan liên quan khác (nếu có) để thi hành.

Xử phạt VPHC không lập biên bản

Trong Luật XLVPHC sửa đổi, hạn mức áp dụng hình thức xử phạt VPHC không lập biên bản (Điều 56) được điều chỉnh: đối với cá nhân, mức phạt nâng từ 250.000 đồng lên 500.000 đồng; đối với tổ chức, nâng từ 500.000 đồng lên 1.000.000 đồng.

Quy định này đặc biệt có ý nghĩa thực tiễn đối với các hành vi vi phạm nhỏ, thường xuyên xảy ra trong đời sống xã hội. Thay vì phải làm thủ tục lập biên bản, tạm giữ giấy tờ rồi hẹn ngày đóng phạt, người vi phạm có thể nộp phạt và nhận biên lai ngay tại hiện trường. Việc này giúp tiết kiệm tối đa thời gian cho cả người dân và lực lượng thực thi công vụ, đồng thời giảm áp lực hồ sơ giấy tờ cho các cơ quan hành chính ở cơ sở.

Xử lý VPHC trên môi trường điện tử

Một điểm mới của Luật XLVPHC sửa đổi là cho phép xử phạt VPHC qua phương thức điện tử (nội dung bổ sung Điều 18a) thay thế hình thức giao nhận trực tiếp truyền thống. Theo đó, các quyết định xử phạt có thể được gửi qua email, ứng dụng điện tử hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Việc xử lý VPHC trên môi trường điện tử được thực hiện khi đảm bảo các điều kiện cần thiết về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật và thông tin. Quy định này yêu cầu việc thu thập, lưu trữ, khai thác, sử dụng dữ liệu phải đảm bảo tính toàn vẹn, xác thực, an toàn và đúng mục đích, phạm vi theo quy định của pháp luật. Đồng thời, phải đảm bảo kết nối hệ thống, chia sẻ dữ liệu, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời phục vụ quản lý nhà nước và giám sát của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, cách làm này góp phần nâng cao hiệu quả xử lý VPHC: giảm thiểu giấy tờ, thời gian xử lý; nâng cao tính minh bạch, khả năng giám sát. Bên cạnh đó, việc tích hợp dữ liệu và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ cải thiện sự phối hợp và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu chính xác, kịp thời.

Tăng thẩm quyền cho Công an cấp xã trong xử lý hồ sơ VPHC

Trưởng công an cấp xã sẽ kế thừa thẩm quyền của trưởng công an cấp huyện trước đây. Theo quy định tại khoản 17, 18, 19, 20, Điều 1 Luật XLVPHC sửa đổi, trưởng công an cấp xã có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính như đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở cai nghiện đối với người nghiện ma túy, hoặc đưa vào các cơ sở giáo dục bắt buộc đối với người vi phạm khác khi đủ điều kiện;…

Quy định chặt chẽ hơn với vi phạm có dấu hiệu hình sự

Luật XLVPHC sửa đổi quy định cụ thể hơn về việc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra. Theo đó, nếu trong quá trình xử lý VPHC, phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải chuyển hồ sơ liên quan đến hành vi có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự trong thời hạn 5 ngày làm việc. Trong trường hợp cơ quan điều tra không khởi tố, nếu hành vi có dấu hiệu VPHC thì người có thẩm quyền của cơ quan đang thụ lý vụ án phải xử phạt VPHC theo thẩm quyền. Nếu trường hợp không có thẩm quyền xử phạt, thì phải chuyển hồ sơ cho người có thẩm quyền xử xử phạt trong thời hạn 5 ngày làm việc. Quy định này giúp tránh tình trạng kéo dài, chồng chéo trong quá trình xử lý.

Luật XLVPHC sửa đổi đánh dấu bước tiến rõ rệt trong việc nâng cao hiệu quả xử lý VPHC; tăng tính công bằng, minh bạch và phù hợp với thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

PHI YẾN (tổng hợp)