Sau khi Hội Cựu chiến binh TP Cần Thơ và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố lập bàn thờ Đại tướng đã có hàng chục ngàn đồng bào trong và ngoài thành phố đến thắp nhang. Những ngày cả nước để tang Đại tướng, dòng người đến thắp nhang tại các điểm còn tăng lên gấp bội. Trong số đó, có những cô bác tuổi ngoài 80, sức khỏe yếu vẫn cố gắng đến thắp cho Đại tướng nén hương…

Ông Nguyễn Minh Chiếu (trái) cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Trong dòng người đến thắp nhang cho Đại tướng tại trụ sở Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố sáng ngày 12-10 có ông Trịnh Hoàng Trử (92 tuổi, ngụ tại phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều) - người từng chiến đấu trong chiến dịch Điện Biên Phủ do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Ông Trử tâm sự: "Nghe tin Đại tướng qua đời tôi đau đớn lắm. Đọc báo biết ở đây có lập bàn thờ Đại tướng nên tôi nhờ con trai đưa đến đây để thắp cho Đại tướng nén nhang".

Ông Trử kể, năm 1949, ông tham gia bộ đội. Qua nhiều lần được đưa đi đào tạo, năm 1950, ông giữ chức vụ Trung đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Sư đoàn 306. Trong chiến dịch Điên Biên Phủ, ông chưa gặp được Đại tướng nhưng điều ông nhớ mãi là trong thời khắc lịch sử, Đại tướng có quyết định sáng suốt cho kéo pháo ra sau khi đã đưa vào trận địa, nhằm hạn chế thấp nhất sự hy sinh của bộ đội. Sau chiến dịch Điện Biên Phủ, ông Trử là một trong những người được Đại tướng tạo điều kiện cho đi học đại học ở Trung Quốc rồi về công tác ở Viện Nghiên cứu - Nuôi trồng thủy sản thuộc Bộ Thủy sản. "Sau đó, tôi đi học tiến sĩ ở Liên Xô rồi về lãnh đạo Viện. Chính Đại tướng đã mở ra cho tôi những chân trời mới trong nghiên cứu khoa học, được cống hiến trí tuệ cho nền nông nghiệp nước nhà" - ông Trử cho biết.

Trong phòng khách nhà ông Trịnh Hoàng Trử có tấm ảnh ông chụp cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng năm 1975, tại Hội nghị Khoa học kỹ thuật toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Hà Nội. Suốt 38 năm qua, tấm ảnh đó đã trở thành kỷ vật vô giá. Ông Trữ kể: "Lúc đó là giải lao nên tôi và mọi người có dịp nói chuyện với Đại tướng và Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Đại tướng căn dặn mọi người cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, sáng tạo kỹ thuật để phục vụ sự phát triển của đất nước. Khoa học kỹ thuật phát triển mạnh thì vị thế đất nước mới được khẳng định". Ông Trử mong được chia sẻ tấm ảnh kỷ niệm này với các bảo tàng như một lời tri ân của ông đến hương hồn Đại tướng…

Ngay sau khi hay tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời, ông Nguyễn Minh Chiếu lập bàn thờ tại gia đình và hằng ngày thắp hương tưởng nhớ Đại tướng. Ảnh: QUỐC THÁI

Trong căn nhà ở Khu đô thị Nam Long (quận Cái Răng, TP Cần Thơ), Thiếu tá Nguyễn Minh Chiếu (Tám Chiếu), nguyên Giám đốc Xưởng Thông tin Quân khu 9, dành một nơi trang trọng lập bàn thờ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Khi nghe con trai báo tin Đại tướng qua đời, ông Tám Chiếu sững sờ rơi nước mắt. Ngay sau đó, ông đã làm một bài thơ tiếc thương Đại tướng.

Mân mê tấm ảnh chụp chung với Đại tướng, ký ức về lần gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi ông mới 23 tuổi vụt hiện về như mới hôm qua. Đó là vào tháng 12 - 1954, khi ông cùng với trên 20.000 sĩ quan, bộ đội miền Nam đi tập kết ra Bắc. Đại tướng đã dành một buổi đi thăm các sĩ quan, chiến sĩ miền Nam. Từ trên khán đài, khi Đại tướng phát biểu, hàng ngàn bộ đội phía dưới vỗ tay tung hô Đại tướng. Sau đó, Đại tướng đến thăm hỏi sức khỏe và bắt tay động viên cán bộ, chiến sĩ khiến mọi người như vỡ òa cảm xúc. Trong suốt hành trình từ Thanh Hóa (điểm tập kết) đến Sơn Tây để nhập học tại Trường Cơ yếu Bộ Tổng Tham mưu, với tổng chiều dài hơn 200km, dù phải đi bộ, nhưng ông Tám Chiếu và đồng đội vẫn lâng lâng niềm vui khó tả.

Sau này, ông Tám Chiếu về công tác tại Tổng Cục Chính trị, phụ trách bộ phận truyền thanh và chuẩn bị hệ thống âm thanh trong các hội nghị, ông nhiều lần được gặp Đại tướng. Kỷ niệm sâu sắc nhất là vào năm 1965, trong dịp Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đón đoàn các anh hùng, chiến sĩ thi đua miền Nam ra thăm miền Bắc và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau buổi tiếp đón, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tham gia tiệc chiêu đãi với anh hùng, chiến sĩ thi đua miền Nam. Kết thúc buổi tiệc, do thức ăn nhiều, nhất là món heo sữa nên Đại tướng đích thân chia thức ăn cho mọi người kể cả nhân viên phục vụ, trong đó có ông. Ông Tám Chiếu tâm sự: "Tính Đại tướng tiết kiệm, giản dị và rất mực quan tâm cán bộ, chiến sĩ dù người đó thuộc tầng lớp nào…".

Sau khi đất nước thống nhất, ông Tám Chiếu được gặp lại Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào năm 1982, khi ông là Chuyên viên Ban Khoa giáo Tỉnh ủy Hậu Giang (cũ) được cử tham dự Hội nghị Khoa học - Kỹ thuật (KH-KT) toàn quốc ở Đà Nẵng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến dự và chỉ đạo tại hội nghị. Ông nhớ rõ những trăn trở của Đại tướng về sự yếu kém nền KH-KT của nước nhà và đề ra chủ trương vực dậy lĩnh vực KH-KT để đất nước phát triển. Với tầm vóc của một vị tướng, một trí thức lớn, Đại tướng luôn coi trọng KH-KT, coi trọng giáo dục. Đại tướng nhấn mạnh muốn thúc đẩy đất nước phát triển thì phải chú trọng giáo dục - đào tạo và KH-KT, công nghệ. Một vĩ nhân có tầm hiểu biết uyên bác, nhưng cũng rất hiền, gần gũi là những ấn tượng sâu sắc về vị đại tướng huyền thoại trong tâm trí của ông Tám Chiếu đến tận hôm nay. Giờ giải lao chỉ vỏn vẹn 15 phút, nhưng Đại tướng vẫn dành thời gian gặp gỡ các đại biểu thăm hỏi sức khỏe, chuyện gia đình rồi tìm hiểu về tình hình thực tế của các địa phương.

* * *

Đại tướng đã đi xa, nhưng những ký ức về một vị tướng huyền thoại sẽ không bao giờ phai nhòa trong tâm trí của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước.

VĂN TRUNG - QUỐC THÁI