Ấp Giồng Đình, xã Đại An, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, có làng nghề đan đát của đồng bào Khmer được hình thành hơn 80 năm nhưng trải qua những năm tháng thăng trầm vì sản phẩm làm ra không tiêu thụ được. Tuy nhiên, gần 5 năm nay, đời sống của người dân làng nghề Giồng Đình đã được cải thiện đáng kể nhờ chuyển đổi sang đan đát các mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Người đã có công "mở lối đi mới" cho làng nghề Giồng Đình là chị Diệp Thị Trang, hiện là Tổ trưởng Tổ đan đát hàng thủ công mỹ nghệ Giồng Đình.

Chị Diệp Thị Trang giới thiệu sản phẩm đan đát của làng nghề Giồng Đình.

Đến làng nghề đan đát Giồng Đình bây giờ, đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh đàn ông chẻ tre, vót nan; phụ nữ ngồi quây quần đan đát. Tuy nhiên, các sản phẩm bây giờ thật nhỏ nhắn, xinh xắn dành để trang trí, phục vụ trong các nhà hàng, khách sạn,… chứ không như trước đây chuyên để phục vụ sản xuất, sinh hoạt cuộc sống gia đình.

Cũng như nhiều làng nghề đan đát tre, trúc khác, làng nghề Giồng Đình có quy mô sản xuất gia đình, công cụ thô sơ, nặng về lao động thủ công. Chính vì thế, trong cơ chế kinh tế thị trường, làng nghề đan đát Giồng Đình đã không đứng vững được trước sự cạnh tranh gay gắt của các mặt hàng cùng loại được làm bằng nhựa mẫu mã đẹp, với giá rẻ hơn. Các sản phẩm đan đát bằng tre, trúc truyền thống theo đó không còn thu hút người tiêu dùng, mất dần chỗ đứng trên thị trường. Làng nghề Giồng Đình gần như đã đặt chân đến bờ vực mai một, vì hàng trăm gia đình đã bỏ nghề chuyển sang tìm kế sinh nhai khác.

Cùng cảnh ngộ như bao người thợ ở Giồng Đình, nhưng chị Diệp Thị Trang cố gắng giữ lấy nghề truyền thống của gia đình. Vốn là người tháo vát, nhạy bén, nên chị đã nghĩ ra cách để sống được với nghề là chuyển sang làm những sản phẩm chuyên phục vụ những công việc sinh hoạt gia đình như: vỏ đựng bình trà, rổ đựng kim chỉ, dĩa đựng trái cây,… nhằm giảm giá thành, vừa bắt mắt người tiêu dùng. Làm ra các sản phẩm này, chị không ngại khó đưa lên chợ tỉnh để bán.

Không uổng công khó nhọc của người thợ yêu nghề, năm 2007, "cơ duyên" thành công đã đến với chị Trang khi có người khách Việt kiều Mỹ quê ở ấp Chợ, xã Đại An, huyện Trà Cú, nhìn thấy những sản phẩm xinh xắn do chị làm ra đã tìm đến trao đổi và đặt hàng chị làm các sản phẩm để trang trí trong nhà. Với đơn đặt hàng đầu tiên tuy không nhiều nhưng giá thành cao, giúp chị có thêm hướng đi mới. Chị Trang cho biết: "Qua đơn đặt hàng đầu tiên thành công, sau đó các khách Việt kiều khi về quê đều đến đặt hàng. Cũng từ đó, tôi bắt đầu tập trung làm ra các sản phẩm dành để trang trí rồi đưa đến một số chợ tỉnh lân cận chào hàng để bán. Không ngờ chỉ sau một thời gian ngắn, tôi được một số cơ sở chuyên sản xuất, xuất khẩu các mặt hàng thủ công mỹ nghệ ngoài tỉnh tìm đến đặt hàng. Công việc làm ăn cũng từ đó nở nồi thêm".

Để có đủ sản phẩm cung ứng và cũng nhằm giúp cho những người thợ ở quê mình có cuộc sống ổn định, cuối năm 2008, chị đề xuất với chính quyền địa phương cho phép và hỗ trợ thành lập Tổ đan đát hàng thủ công mỹ nghệ Giồng Đình, với 78 thành viên. Gần 5 năm nay, Tổ đan đát dưới sự quản lý của chị, bình quân mỗi tháng làm ra 1.600 sản phẩm, gồm 12 mặt hàng: rổ, rổ hột xoài, bình hoa, giỏ hoa, cần xé nắp, cần xé hoa, cần xé tàu, ky, lọ tăm tre…trong này có 6 sản phẩm do chị Trang tự nghiên cứu và tạo mẫu. Sản phẩm làm ra đều được doanh nghiêp ở các tỉnh Bạc Liêu, Vũng Tàu đặt hàng bao tiêu sản phẩm xuất khẩu. Nhờ đó, thu nhập của tổ viên đều đạt mức trên 2 triệu đồng/người/tháng. Hơn 40 lao động là những người lớn tuổi, trẻ nhỏ làm các công đoạn cạo vỏ tre, vót nan tre, xử lý mối mọt,… cũng có thu nhập 6 - 7 trăm ngàn đồng/người trên tháng.

Chị Diệp Thị Trang cho biết, hiện nay mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Tổ đan đát hàng thủ công mỹ nghệ Giồng Đình đã có đầu ra ổn định, số đơn đặt hàng đã vượt khả năng cung ứng. Vì vậy, chị đang có ý định thành lập hợp tác xã để tạo việc làm thêm cho nhiều lao động khác ở địa phương.

Bài, ảnh: PHÚC SƠN