Chỉ mới 11 tháng năm 2025, ngành tôm đã tuyên bố: về đích thành công khi cả sản lượng lẫn kim ngạch xuất khẩu đều đạt và vượt kế hoạch năm. Ngành tôm có một năm vượt thắng.

Vượt khó, về đích sớm

Vụ tôm năm 2025, ngành tôm đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức đến từ nội tại lẫn bên ngoài. Trong nước là tình hình dịch bệnh trên tôm nuôi tiếp tục gây khó cho người nuôi trong suốt 5 tháng đầu năm; là tình hình thời tiết cực đoan gây mưa, lũ trên diện rộng và kéo dài… gây thiệt hại cho tôm nuôi và làm giảm sản lượng tôm cục bộ trong thời gian ngắn. Trong khi đó, ở thị trường thế giới, các rào cản thương mại và kỹ thuật ngày càng nhiều, độ khó ngày càng cao, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt… Tuy nhiên, với sự linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), của lãnh đạo các địa phương, ngành chức năng, sự linh hoạt của doanh nghiệp và cùng với đó là giá tôm duy trì ở mức cao xuyên suốt cả năm, tạo thêm niềm tin, kích thích người nuôi đẩy mạnh thả nuôi và áp dụng công nghệ cao, giúp nâng cao sản lượng và lợi nhuận.

Tôm thẻ chân trắng thu hoạch đạt sản lượng, chất lượng cao từ mô hình ứng dụng công nghệ cao của doanh nghiệp tại TP Cần Thơ. Ảnh: VĂN THỨC

Theo báo cáo của Bộ NN&MT, sản lượng tôm cả nước 11 tháng năm 2025 đạt hơn 1,41 triệu tấn, tăng 5,5% so với cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 4,3 tỉ USD. Dự báo, nhiều khả năng, ngành tôm sẽ thiết lập kỷ lục mới với kim ngạch xuất khẩu đạt 4,6 tỉ USD vào cuối năm. Đặc biệt, tại địa phương nuôi tôm trọng điểm vùng ĐBSCL, gồm: Cà Mau, Vĩnh Long, An Giang và Cần Thơ, số liệu báo cáo đều cho thấy, sản lượng tôm năm 2025 đều đạt khá cao. Đơn cử như tỉnh Cà Mau, sau sáp nhập với Bạc Liêu, trở thành địa phương có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn nhất cả nước, với tổng diện tích nuôi tôm 433.532ha và sản lượng tôm nuôi năm 2025 ước đạt 566.000 tấn. Tỉnh Vĩnh Long cũng có sự bứt phá mạnh mẽ sau sáp nhập với tổng sản lượng tôm trên 300.000 tấn vươn lên thành địa phương có sản lượng tôm lớn thứ 2 cả nước. TP Cần Thơ sản lượng thuộc “top 3” cả nước với khoảng 230.000 tấn. Tỉnh An Giang diện tích tôm - lúa chiếm tỷ lệ lớn nhưng sản lượng tôm năm nay cũng ước đạt 155.000 tấn… Tất cả đều là những con số ấn tượng và có ý nghĩa rất lớn trong sự thành công chung của ngành tôm trong năm 2025.

Vẫn chưa hết khó

Ông Lê Văn Quang, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, nhận định khó khăn lớn nhất là quy hoạch vùng nuôi chưa hợp lý, dẫn đến dịch bệnh trên tôm phức tạp, giá thành cao, thậm chí cao hơn 30% so với Ấn Độ và gấp đôi Ecuador, ảnh hưởng năng lực cạnh tranh. Nếu giải quyết được dịch bệnh và quy hoạch vùng nuôi hợp lý, con tôm Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên dẫn đầu thế giới. Còn theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), những bất ổn địa kinh tế, địa chính trị trên thị trường thế giới, cũng như sự cạnh tranh từ Ấn Độ, Ecuador, Indonesia là những thách thức không nhỏ với toàn ngành. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động tái cơ cấu thị trường, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, đầu tư công nghệ chế biến và nâng tiêu chuẩn bền vững để duy trì tăng trưởng dài hạn.

Để khắc phục những hạn chế nội tại ngành tôm, ông Nhữ Văn Cẩn, Phó cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, cho hay ngành thủy sản Việt Nam đang đẩy mạnh tái cấu trúc không gian sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu, rà soát quy hoạch vùng nuôi, điều chỉnh mật độ thả nuôi, hạn chế phát triển tự phát, giảm ô nhiễm và rủi ro thiên tai. Đầu tư hạ tầng vùng nuôi trọng điểm, hệ thống quan trắc tự động, ứng dụng công nghệ số, tự động hóa giám sát môi trường... Bên cạnh đó, phát triển mô hình chuỗi giá trị, tăng liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã và người nuôi, cân đối cung - cầu, chia sẻ rủi ro và nâng cao sức chống chịu toàn chuỗi được xác định là trọng tâm.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến chỉ rõ: “Thiên tai khốc liệt, dịch bệnh dai dẳng đã bộc lộ rõ các điểm yếu trong tổ chức sản xuất thủy sản. Vì vậy, toàn ngành cần duy trì đà tăng trưởng, đồng thời chuẩn bị tốt các giải pháp căn cơ, dài hạn để hướng tới nền sản xuất an toàn, thích ứng và bền vững hơn”.

Gợi mở những hướng đi mới

Ông Võ Văn Phục, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam (Vinacleanfood), cho biết: “Dù vụ nghịch năm nay chưa mấy thành công nhưng cũng có thêm nhiều kinh nghiệm quý giá về chọn đối tượng nuôi, thời điểm thả giống, phòng ngừa dịch bệnh… Năm 2026, Vinacleanfood sẽ đầu tư mạnh vào vùng nuôi để tuân thủ nghiêm ngặt truy xuất nguồn gốc từ các thị trường”. Theo đó, Vinacleanfood xác định 3 đối tượng nuôi chính, gồm: vụ chính tập trung mạnh cho tôm thẻ; vụ nghịch nuôi thêm tôm sú theo mô hình mật độ cao. Riêng cá rô phi sẽ được nuôi ở độ mặn cao (từ 10-20‰) theo quy trình riêng của công ty nhằm vừa nuôi về zise lớn, vừa đạt chất lượng chế biến sushi đáp ứng yêu cầu thị trường khó tính như Nhật, EU…

Tôm sú - đối tượng nuôi hứa hẹn nhiều khả năng bùng nổ về diện tích trong vụ nuôi 2026.

Con cá rô phi tuy có tiềm năng rất lớn, nhưng việc nhân rộng diện tích trước mắt là không dễ do giá tiêu thụ thường biến động lớn. Trái lại, con tôm sú, sau thời gian dài “ngủ đông” đã có sự trở lại ấn tượng ở vụ nuôi 2025 với tỷ lệ thành công rất cao, kể cả nuôi quảng canh cải tiến ao đất hay nuôi thâm canh bằng ao lót bạt, nhờ vào nguồn con giống thế hệ mới có tốc độ tăng trưởng nhanh, sức chống chịu tốt với biến động môi trường, thời tiết, có thể nuôi quảng canh ao đất hay nuôi thâm canh trong ao lót bạt và đặc biệt là khả năng kháng bệnh EHP gần như tuyệt đối. Điều này hứa hẹn nhiều khả năng, xuất hiện sự bùng nổ diện tích nuôi tôm sú ở vụ nuôi năm 2026.

Anh Huỳnh Khánh Lượng, người đang nắm giữ kỷ lục nuôi tôm sú đạt kích cỡ 12 con/kg ở xã Trần Đề, TP Cần Thơ, cho biết: “Đầu năm đến giờ tôi đã nuôi được 2 vụ tôm sú rất thành công trong ao lót bạt mà mấy vụ trước nuôi thẻ hay bị bệnh EHP và phân trắng. Vụ đầu tiên sau 120 ngày nuôi, tôi thu hoạch tôm đạt cỡ 24-26 con/kg. Vụ gần đây sau 144 ngày, tôi thu tôm cỡ 12 con/kg mà không hề có bệnh hoạn gì hết”.

Cùng nuôi thử nghiệm thành công dòng tôm sú thế hệ mới, ông Võ Văn Phục, Tổng Giám đốc Vinacleanfood, khẳng định: “Dòng tôm sú thế hệ mới này có khả năng kháng tốt với EHP, chống chịu tốt biến động môi trường trong mùa mưa, nuôi được mật độ 30 con/m2, về được kích cỡ dưới 20 con/m2 trong ao bạt đáy, nên rất phù hợp với vụ nghịch”.

Bài, ảnh: HOÀNG NHÃ