Hội Nông dân TP Cần Thơ vừa phối hợp các đơn vị tổ chức Hội thảo “Nâng cao giá trị chuỗi sản xuất sầu riêng thích ứng biến đổi khí hậu và tiêu chuẩn xuất khẩu tại TP Cần Thơ”. Sự kiện thu hút nhiều nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân các vùng chuyên canh sầu riêng trọng điểm trên địa bàn xã Trường Long tham dự, nhằm tìm giải pháp bền vững cho ngành hàng “tỉ đô” này.

Đại diện lãnh đạo Hội Nông dân thành phố và các nhà khoa học thảo luận cùng hội viên nông dân xã Trường Long. Ảnh: T.T

Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định, dù sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao, nhưng việc sản xuất tại Cần Thơ đang đối mặt với những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Tình trạng xâm nhập mặn lấn sâu vào nội đồng, những đợt nắng nóng kéo dài và mưa trái mùa đã làm thay đổi chu kỳ sinh trưởng, gây rụng hoa, rụng trái hàng loạt. Đặc biệt, đánh giá về tác động môi trường, các đại biểu đặc biệt lưu ý, việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật quá mức trong nỗ lực xử lý ra hoa nghịch vụ đã làm suy kiệt sức khỏe đất, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và tăng dư lượng chất độc hại Cadimi trong nông sản. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái địa phương mà còn là rào cản lớn khi sầu riêng Việt Nam muốn thâm nhập sâu vào các thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ hay duy trì thị phần tại Trung Quốc.

Chia sẻ về góc độ chuyên môn, Tiến sĩ Trần Hữu Phúc, giảng viên khoa Khoa học cây trồng, Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ), nhấn mạnh: “Để thích ứng với biến đổi khí hậu, nhà nông cần chuyển dịch mạnh mẽ từ canh tác truyền thống sang quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp. Việc xử lý ra hoa sầu riêng phải dựa trên việc hiểu rõ điều kiện sinh thái, kiểm soát tốt chế độ nước và đặc biệt là không lạm dụng hóa chất. Người trồng cần hướng tới quy trình canh tác đạt chuẩn VietGAP, GLOBALGAP để kiểm soát dư lượng kim loại nặng và dịch hại, đảm bảo sầu riêng Cần Thơ đủ điều kiện cấp mã số vùng trồng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm dịch thực vật”.

Hội thảo mang đến nhiều thông tin hữu ích đối với người trồng sầu riêng. Trong ảnh: Cây sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân xã Trường Long. Ảnh: HỒNG VÂN

Bên cạnh các giải pháp về giống và quy trình canh tác hữu cơ, việc ứng dụng công nghệ số được xem là “chìa khóa” giúp nông dân giảm chi phí và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Nhiều mô hình tưới tiết kiệm, quản lý dinh dưỡng tự động đã chứng minh được hiệu quả vượt trội. Là một trong những nông dân tiên phong thay đổi tư duy sản xuất, ông Trần Văn Chiến ở ấp Trường Khương A, xã Trường Long, đang canh tác 3ha sầu riêng Ri6 và Monthong, chia sẻ kinh nghiệm: “Trước đây, việc tưới phân, phun thuốc thủ công vừa tốn nhân công, vừa gây độc hại cho bản thân. Sau khi đầu tư hệ thống tưới phân và thuốc tự động với chi phí khoảng 40 triệu đồng/ha, tôi đã chủ động hoàn toàn việc chăm sóc vườn cây. Hiện tại, khoảng 2,3ha vườn đang cho trái. Dự kiến năm 2026 năng suất có thể đạt hơn 40 tấn”.

Ông Trần Chí Linh ở ấp Trường Thọ 2, cho rằng: “Buổi hội thảo thực sự là giải pháp hữu ích cho nhà vườn trong bối cảnh dịch bệnh xì mủ trên sầu riêng diễn biến phức tạp. Trước đây, chúng tôi cứ thấy cây bệnh là phun thuốc. Nhờ các nhà khoa học hướng dẫn, tôi mới hiểu việc bón vôi để nâng pH đất và hạn chế dùng phân hóa học có hàm lượng Clo cao là cách gốc rễ để ngừa nấm bệnh gây xì mủ. Đặc biệt, kiến thức về việc không sử dụng các loại phân bón không rõ nguồn gốc để tránh nhiễm Cadimi, giúp chúng tôi tự tin hơn trong việc canh tác sạch, đáp ứng đúng yêu cầu của đối tác thu mua sầu riêng xuất khẩu”.

Để các giải pháp kỹ thuật đi vào thực tế, vai trò kết nối của các tổ chức đoàn thể rất quan trọng. Ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ, khẳng định: “Hội Nông dân thành phố luôn xác định vai trò là cầu nối, đồng hành và hỗ trợ tối đa cho nông dân. Chúng tôi không chỉ tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật mà còn tích cực phối hợp với các doanh nghiệp để hình thành chuỗi liên kết từ cung ứng vật tư đến bao tiêu sản phẩm. Mục tiêu là giúp nông dân thay đổi tư duy từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, xây dựng những vùng nguyên liệu sầu riêng chất lượng cao, an toàn môi trường và có sức cạnh tranh lớn trên thị trường xuất khẩu”.

T.T