Nông dân tham gia đánh giá kết quả giống lúa triển vọng tại xã Hòa An, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang.

Mới đây, Khoa Phát triển Nông thôn, Trường Đại học Cần Thơ tổ chức hội thảo “Đánh giá giống lúa vụ đông xuân 2011-2012” tại xã Hòa An, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang. Đây là hội thảo nhằm đánh giá và tuyển chọn các giống lúa triển vọng thích nghi với đất nhiễm phèn, kháng chịu sâu bệnh tốt, phẩm chất gạo trong... bổ sung vào cơ cấu giống lúa của tỉnh Hậu Giang nói riêng và vùng ĐBSCL nói chung trong thời gian tới.

Theo các đại biểu tham gia hội thảo, trong sản xuất lúa ngoài các điều kiện canh tác, khâu chọn giống lúa chất lượng cao có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, phẩm chất gạo trong... quyết định năng suất, lợi nhuận cho người trồng lúa. Chọn giống lúa chất lượng còn góp phần nâng cao giá trị hạt gạo, đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu. Phó Giáo sư, Tiến sĩ (PGS.TS) Nguyễn Ngọc Đệ, Phó Trưởng Khoa Phát triển Nông thôn, Trường Đại học Cần Thơ, cho biết: “Trong các giống lúa trình diễn vụ đông xuân 2011-2012 như: MTL560, MTL547, MNR1, MNR4, OM6162, OM2395, OM5981... đã được tuyển chọn, nông dân cần chọn lựa giống lúa phù hợp với đặc điểm của vùng đất mình canh tác. Đặc biệt, các loại giống MTL480, MTL560, MTL547 được xem là giống lúa chiến lược, thay thế cho giống lúa IR50404 và đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu”. Các giống lúa này có nhiều ưu điểm như: thời gian sinh trưởng ngắn, kháng được sâu bệnh, cứng cây, hạt dài, mềm cơm, gạo trong, sản xuất được cả 2 vụ đông xuân và hè thu, năng suất từ 6-8 tấn/ha, không chỉ thích nghi vùng đất phù sa mà còn có khả năng chống chịu tốt ở vùng đất nhiễm phèn. Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Đệ, với kết quả thực nghiệm giống lúa hiệu quả, Khoa Phát triển Nông thôn, Trường Đại học Cần Thơ phối hợp cùng ngành nông nghiệp và chính quyền các cấp tỉnh Hậu Giang nhanh chóng ứng dựng các giống lúa triển vọng trên để xây dựng mô hình mẫu “Cánh đồng hiệu quả” với diện tích khoảng 60 ha tại xã Hòa An, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang trong thời gian tới.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Sánh, Giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển ĐBSCL, cho biết: “Hiện giống IR50404 chiếm khoảng 40% diện tích gieo sạ toàn vùng ĐBSCL đang gặp khó khăn về đầu ra. Do các nước Ấn Độ, Pakistan... xuất khẩu gạo cấp thấp đi theo chiến lược giá rẻ, khiến thị trường gạo xuất khẩu gạo phẩm cấp thấp của Việt Nam gặp nhiều khó khăn. Vì thế, nhu cầu cần tăng cường liên kết để nhân rộng giống lúa chất lượng cao và giống lúa triển vọng, góp phần nâng cao phẩm chất và giá trị hạt gạo trên thị trường, đáp ứng thị trường xuất khẩu trở nên bứt thiết trong giai đoạn hiện nay”. Tuy nhiên, Tiến sĩ Sánh cho rằng, các giống lúa chủ lực chất lượng cao và một vài giống bổ sung triển vọng được nông dân ứng dụng còn khá hạn chế. Phần lớn, nông dân chọn giống theo nhu cầu thị trường, chỉ một số ít nông dân chọn trồng giống mới canh tác với diện tích nhỏ lẻ. Mặt khác, tỷ lệ nông dân chọn giống lúa xác nhận để gieo sạ còn thấp. Nhiều giống lúa hàng hóa được gieo sạ khi bán ra thị trường được thương lái thu mua giá rẻ, làm giảm giá trị lợi nhuận của nông dân. Thời gian tới, ngành nông nghiệp cần định hướng cho nông dân khi triển khai ứng dụng giống mới vào sản xuất, kết hợp quy hoạch vùng sản xuất tập trung quy mô lớn và xây dựng mối liên kết “4 nhà” để nông dân yên tâm về đầu ra.

Ông Nguyễn Văn Quang, ấp Bình Lợi, xã Long Bình, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang, cho biết: “Trước đây, người trồng lúa theo quan niệm dân gian “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”, yếu tố giống xếp sau cùng. Nhưng hiện nay trong xu hướng sản xuất lúa hàng hóa chuyên canh và hiện đại, nông dân hoàn toàn có thể chủ động với 3 yếu tố đầu. Vì thế, khâu chọn giống lúa chất lượng, giảm chi phí sản xuất, năng suất cao, ổn định đầu ra... đảm bảo lợi nhuận là yếu tố quan trọng hàng đầu của người trồng lúa”. Tuy nhiên, để nông dân tiếp cận và chấp nhận sử dụng các giống mới thay thế giống cũ kém hiệu quả phải đòi hỏi sự vào cuộc của ngành nông nghiệp các địa phương. Theo ông Bùi Văn Chiến, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Hậu Giang, khâu chọn giống để nông dân sản xuất có lợi nhuận cao, ổn định đầu ra, cần có sự can thiệp của các ngành hữu quan trong việc tạo ra sự gắn kết giữa “4 nhà” (nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp). Đặc biệt, giúp nông dân gắn với doanh nghiệp thu mua lúa gạo từ khâu đầu tư vốn, kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm... Ngoài ra, ngành nông nghiệp cần tăng cường mở rộng đầu tư vùng sản xuất lúa như: nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn, cánh đồng hiệu quả... hỗ trợ nông dân áp dụng kỹ thuật sản xuất để hạ giá thành, nâng cao năng suất và lợi nhuận cho người trồng lúa.

Bài, ảnh: M.HOA