 Hội thảo về tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa ở ĐBSCL

(CT)- Đó là vấn đề được nhiều diễn giả và đại biểu quan tâm đặt ra tại Diễn đàn đối thoại chính sách "Rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu, các nguy cơ đối với doanh nghiệp tại vùng ĐBSCL" do Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Doanh nghiệp vừa và nhỏ 2 (SMEDEC 2) và Báo Công thương với sự tài trợ của Quỹ châu Á và USAID tổ chức tại TP Cần Thơ ngày 11-9.

ĐBSCL là vùng được dự đoán sẽ chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (BĐKH) và nước biển dâng. Theo các kịch bản BĐKH được các cơ quan quản lý nhà nước và nhà khoa học đưa ra, đến năm 2100, nước biển có thể dâng từ 0,8-1m làm cho khoảng 39% diện tích vùng ĐBSCL bị ngập gây tác động xấu đến các hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống của nhiều người dân. Đặc biệt, hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trong vùng cũng bị ảnh hưởng nặng, nhất là doanh nghiệp hoạt động trong nhóm ngành nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại-dịch vụ… Tuy nhiên, hiện phần lớn các doanh nghiệp trong vùng chưa quan tâm đề ra giải pháp chủ động ứng phó các nguy cơ và rủi ro đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của họ do BĐKH gây ra. Nhiều doanh nghiệp còn tâm lý thờ ơ hoặc chủ yếu trông chờ vào các hỗ trợ của Nhà nước. Trong khi đó, công tác thông tin, tuyên truyền về ảnh hưởng BĐKH đối với doanh nghiệp của ngành chức năng còn hạn chế. Từ thực tế đó và trước tác động của BĐKH ngày càng lớn và diễn ra nhanh so với dự đoán, nhiều diễn giả và đại biểu tham dự diễn đàn, khuyến nghị các doanh nghiệp vùng ĐBSCL cần quan tâm nâng cao khả năng ứng phó với BĐKH, chủ động xây dựng các kế hoạch đối phó với các nguy cơ và rủi ro gắn với chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của mình cả trong ngắn-trung và dài hạn. Đặc biệt, các cấp, các ngành chức năng cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, tập huấn về ảnh hưởng của BĐKH cho doanh nghiệp ĐBSCL. Chính phủ cần cụ thể định hướng giải pháp ứng phó BĐKH cho doanh nghiệp bằng chính sách cụ thể; xây dựng lộ trình (kịch bản) khả thi nhất để doanh nghiệp tham gia; xây dựng chương trình phát triển kinh tế vùng gắn với sự tham gia của các bên có liên quan trong ứng phó BĐKH…

Trên cơ sở các tham luận, trao đổi của các diễn giả và đại biểu tại diễn đàn, đồng chí Nguyễn Quốc Việt, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, đề nghị bộ phận thư ký, ban tổ chức, tổng hợp các vấn đề chính, đặc biệt là những giải pháp, kiến nghị của các diễn giả và đại biểu nhằm phục vụ tốt cho việc kiến nghị, đề xuất với Đảng, Nhà nước về những chủ trương, chính sách kịp thời, thích ứng với vùng ĐBSCL.

 Cùng ngày, Trường Đại học Cần Thơ phối hợp cùng Viện Lúa quốc tế IRRI, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Tổ chức Nghiên cứu khoa học Khối thịnh vượng chung Úc (CSIRO) tổ chức hội thảo "Biến đổi khí hậu và sản xuất lúa ở ĐBSCL: Các thông điệp từ Dự án CLUES".

CLUES là tên gọi tắt của Dự án "Ảnh hưởng của BĐKH đến sử dụng đất ở ĐBSCL: Sự thích ứng của các hệ thống canh tác trên nền lúa" Dự án do Trung tâm nghiên cứu Nông nghiệp quốc tế Úc (ACIAR) tài trợ thực hiện từ năm 2012-2015 tại TP Cần Thơ, 3 tỉnh An Giang, Hậu Giang và Bạc Liêu. Dự án với 6 Hợp phần, gồm: Đánh giá sự tổn thương và các tác động theo vùng do BĐKH; Cải thiện khả năng chịu ngập và chịu mặn của các giống lúa địa phương và các dòng cao sản; Quản lý tổng hợp nguồn tài nguyên và cây trồng thích ứng với sự thay đổi nhanh của môi trường; Phân tích hệ thống canh tác và các điều kiện kinh tế-xã hội tại các nông hộ sản xuất lúa; Đánh giá thích ứng tổng hợp ở Bạc Liêu và phát triển kế hoạch thích ứng tổng thể; Xây dựng nguồn nhân lực đánh giá sự phát thải gây hiệu ứng nhà kính.

Theo các chuyên gia tham gia Dự án, BĐKH và nước biển dâng tác động tiêu cực đến sản xuất lúa ở ĐBSCL. Do đó, đòi hỏi các địa phương trong vùng phải chọn lựa áp dụng các kỹ thuật mới để thích ứng và giảm nhẹ tác động của BĐKH đến hệ thống canh tác trên nền đất lúa ở ĐBSCL. Các giải pháp thích ứng đòi hỏi phải là giải pháp tổng hợp về quản lý đất đai, quản lý nước, cải thiện các giống lúa địa phương thích ứng với BĐKH, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, giảm hiệu ứng nhà kính… Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, các chuyên gia dự án đề xuất các lựa chọn kỹ thuật sao cho phù hợp với chính sách, chiến lược và định hướng ưu tiên đầu tư của Việt Nam để triển khai nhân rộng ra các vùng sản xuất lúa ở ĐBSCL. Song song đó, các chuyên gia, nhà khoa học sẽ hỗ trợ các địa phương tăng cường khả năng thích ứng của các hệ thống sản xuất lúa ở ĐBSCL đối với BĐKH, hỗ trợ kỹ thuật và cung cấp kiến thức canh tác mới cho nông dân. Đồng thời, cung cấp thông tin, các kịch bản BĐKH để phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp của các cơ quan, ban ngành địa phương, hướng đến sản xuất nông nghiệp bền vững cho vùng ĐBSCL trong tương lai.

KHÁNH TRUNG - MINH HUYỀN