Tọa đàm "Sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP và phương pháp tiếp thị nông sản ra thị trường" nằm trong khuôn khổ Phiên chợ Hàng Việt về nông thôn tại huyện Chợ Mới diễn ra từ ngày 7 đến 9-8-2015, do Trung tâm BSA phối hợp cùng Sở Công thương tỉnh An Giang tổ chức, các nhà khoa học, chuyên gia đã định hướng nông dân sản xuất nông sản theo nhu cầu thị trường, áp dụng tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt để nâng cao giá trị hàng hóa nông sản vùng ĐBSCL…

Tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (GAP) nhằm đáp ứng các yêu cầu an toàn cho người tiêu dùng, an toàn cho người sản xuất, an toàn cho môi trường, truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng nông sản… Qua đó, hàng nông sản có thể đáp ứng yêu cầu tiêu thụ tốt ở thị trường nội địa; đồng thời phục vụ xuất khẩu, nhất là đối với các thị trường khó tính... ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước với các sản phẩm chủ lực như: lúa gạo, thủy sản, trái cây... Những năm qua, các địa phương trong vùng cũng đang đẩy mạnh tái cơ cấu nền nông nghiệp phát triển theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP trên lúa, rau màu, cây ăn trái đã hình thành và phát triển; các tiêu chuẩn SQF, ASC áp dụng trên thủy sản…

Theo ông Đoàn Ngọc Phả, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang, hằng năm tỉnh An Giang có sản lượng lúa đạt 4 triệu tấn (xuất khẩu 0,5 triệu tấn gạo), cá tra 300.000 tấn (xuất khẩu 100.000 tấn phi lê), diện tích trồng rau 60.000 ha, đàn bò 110.000 con… An Giang là tỉnh có thế mạnh sản xuất nông nghiệp, nhưng thời gian qua giá bán nông sản trong nước và xuất khẩu thấp, nhất là mặt hàng gạo xuất khẩu đang gặp khó khăn, hiện chỉ bán cho những nước có nhu cầu gạo cấp thấp, thị trường gạo cấp cao có giá trị cao lại khó xuất khẩu vào các thị trường khó tính. Nguyên nhân do chất lượng gạo không đồng đều, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật chưa tốt; qua 25 năm xuất khẩu lúa gạo nước ta chưa có được nhãn hiệu riêng cho quốc gia. Do đó, cần chuyển dịch cơ cấu, chuyển đổi sản xuất đạt hiệu quả cao, có được chất lượng đồng đều và sản xuất ổn định thì sản phẩm mới bán được giá cao. Đồng thời, để nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo cần phải có sự liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà, hướng tới sản xuất theo hợp đồng tiêu thụ, đảm bảo dư lượng thuốc…

Cần áp dụng tiêu chuẩn GAP để nâng cao giá trị hàng nông sản ĐBSCL.

Ông Đoàn Ngọc Phả cho biết thêm: Thực hành nông nghiệp tốt để nâng cao chất lượng, giá trị nông sản thông qua phát triển chuỗi giá trị. Về tình hình thực hiện nông nghiệp tốt (tiêu chuẩn GlobalGAP, ASC) ở An Giang hiện nay với cá tra 150/900 ha nuôi, lúa 100 ha, đậu nành 5 ha, hỗ trợ áp dụng trên 7,5 ha xoài cho nông dân. Về chính sách hỗ trợ cho nông dân, UBND tỉnh có Quyết định 848 triển khai thực hiện thí điểm 50 mô hình (gồm rau ăn lá, cây ăn trái, lúa, tôm càng xanh, cá tra) trong giai đoạn 2015-2016, kinh phí 2,25 tỉ đồng. Khó khăn trong áp dụng tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt là chưa có nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị sản phẩm GAP, nông dân chưa quen ghi chép sổ sách quy trình sản xuất, chi phí chứng nhận, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ…

Ông Lê Văn Phước, nông dân xã Tấn Mỹ, huyện Chợ Mới, cho biết: Nông dân cần có người định hướng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Vùng này, nông dân trồng lúa nhưng giá cả thị trường không ổn định, không khá lên được. Tôi đã chuyển qua trồng xoài, cóc cho giá trị kinh tế cao hơn. Để áp dụng được tiêu chuẩn VietGAP nông dân có được sản phẩm nông sản giá trị cao hơn, Nhà nước cũng nên hỗ trợ hướng dẫn tập huấn cho nông dân áp dụng quy trình sản xuất… Còn theo nông dân Huỳnh Văn Hùng, cũng ở xã Tấn Mỹ, đang chuyển đổi 6.000 m2 đất lúa sang trồng xoài, Nhà nước nên có chủ trương hỗ trợ cho nông dân vay vốn để chuyển đổi mô hình, hướng dẫn làm nông nghiệp theo cách mới, không được tự ý phun xịt thuốc sâu, xài thuốc bảo vệ thực vật phải đúng quy định thì thị trường mới ưa chuộng, sản phẩm mới bán được giá. Ở xã Tấn Mỹ có cơ sở thu mua, chế biến xoài, cóc xuất khẩu nên đầu ra không bị gặp khó…

Các chuyên gia thị trường cho rằng, trước đây cung ít hơn cầu, nông sản làm ra bán được hàng, nhưng hiện nay thị trường cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ, hàng hóa khó bán hơn và cần phải đẩy mạnh tiếp thị quảng bá sản phẩm. Nông dân có được sản phẩm tốt, cần bán với giá đảm bảo có lời để tái sản xuất, cần hệ thống phân phối để bán hết sản phẩm làm ra, cần người tiêu dùng biết được sản phẩm (quảng bá sản phẩm)…

Theo ông Trương Cung Nghĩa, chuyên gia thị trường của Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, nông dân cần sản xuất theo nhu cầu thị trường; nhất là phải xác định được sản phẩm của mình có gì độc đáo so với các sản phẩm khác, sản phẩm có mang lợi lợi ích gì cho người tiêu dùng, ai là đối tượng mua… Sản phẩm độc đáo nông dân mới có quyền định giá sản phẩm ở mức cao, nếu không phải bán theo giá cạnh tranh. Nông dân cũng cần đặt tên thương hiệu sản phẩm nông sản sao cho dễ nhớ, nông sản vẫn có thể đặt thương hiệu riêng nếu nó có sự khác biệt so với những nông sản khác cùng loại. Sau khi đặt tên phải đăng ký sở hữu trí tuệ. Bao bì cho sản phẩm cũng rất quan trọng đối với sản phẩm nông sản. Nông dân có thể tiếp cận khách hàng qua nhiều kênh khác nhau, có thể sử dụng Internet để quảng bá sản phẩm đến nhà phân phối, người tiêu dùng…

Hiện nay, việc áp dụng tiêu chuẩn GAP, cho ra nông sản sạch không chỉ đáp ứng cho yêu cầu xuất khẩu mà còn có thể hướng đến tiêu thụ tại thị trường trong nước. Bởi người tiêu dùng trong nước đã có ý thức hơn trong vấn đề sử dụng sản phẩm sạch (đảm bảo dư lượng phân, thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh…) để đảm bảo sức khỏe của mình cho dù sản phẩm sạch thường có giá đắt hơn. Do đó, đây là cơ hội để người nông dân có thể đẩy mạnh áp dụng GAP trong sản xuất hàng nông sản.

Bài, ảnh: HỒNG BẢO