TP Cần Thơ đang phấn đấu trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020. Mặc dù ngành công nghiệp (CN) thành phố đã đạt được những thành tựu nhất định, giá trị sản xuất công nghiệp trong tốp đầu của vùng ĐBSCL. Nhưng trong bối cảnh khó khăn chung, để hoàn thành mục tiêu đề ra, TP Cần Thơ xác định phải tái cấu trúc lại ngành CN theo hướng tăng hàm lượng giá trị gia tăng cho các sản phẩm CN; thúc đẩy hoạt động trung tâm phân phối hàng hóa, phục vụ tốt nhu cầu phát triển của thành phố và vùng ĐBSCL.

 

Bước chuyển mới...

Chế biến thủy sản là một trong những ngành CN chủ lực của TP Cần Thơ.

Trong giai đoạn 2006-2010, theo số liệu thống kê của Sở Công thương TP Cần Thơ, giá trị sản xuất CN thành phố đạt khoảng 74.057 tỉ đồng, ngành CN đóng góp xấp xỉ 35% vào GDP của thành phố hằng năm. Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ thu ngoại tệ giai đoạn này đạt hơn 3.690 triệu USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 3.560 triệu USD, tăng bình quân 20,4%/năm. Hạ tầng công nghiệp, thương mại dịch vụ của thành phố được đầu tư, nâng cấp nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển. Ngành CN thành phố bước đầu hình thành các ngành CN chủ lực, mũi nhọn trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh và tập trung đầu tư có trọng điểm.

Ngoài ra, TP Cần Thơ đã hình thành mạng lưới khu CN, cụm CN nhằm thu hút đầu tư sản xuất CN, tạo điều kiện di dời các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nằm trong nội ô vào khu CN tập trung. Ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, nói: “Trước đây, cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư thỏa đáng, nên mời gọi doanh nghiệp vào hoạt động trong các khu CN thiếu sự chọn lọc. Còn hiện nay với hệ thống cảng, cầu Cần Thơ, sân bay... được đầu tư đồng bộ, TP Cần Thơ sẽ thu hút thêm DN vào hoạt động. Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống siêu thị, thành phố đã vạch ra hướng phát triển đồng bộ, hài hòa giữa chợ truyền thống và siêu thị”. Năm 2011, giá trị sản xuất CN thành phố đạt khoảng 22.682 tỉ đồng và nằm trong tốp đầu của vùng ĐBSCL.

Mới đây, tại cuộc họp bàn về mục tiêu, giải pháp phát triển CN và thương mại TP Cần Thơ đến năm 2015, định hướng đến năm 2020, Sở Công thương TP Cần Thơ đề ra mục tiêu phát triển ngành CN và thương mại với tốc độ nhanh, bền vững và xứng với vị thế thành phố trung tâm động lực của vùng ĐBSCL. Phấn đấu đến năm 2015 giá trị sản xuất công nghiệp đạt 45.000 tỉ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân 18%/năm. Giai đoạn 2011-2015, thành phố sẽ quy hoạch phát triển thêm 6 khu CN gồm: khu CN Thốt Nốt (600ha), khu CN Bắc Ô Môn (400ha), khu CN điện lực Ô Môn (170ha), khu công nghệ thông tin tập trung (100ha), trung tâm CN tập trung (2.380ha)... Về thương mại, tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu dịch vụ trên địa bàn vào năm 2015 đạt khoảng 170.000 tỉ đồng; kim ngạch xuất khẩu đạt 1.940 triệu USD; kim ngạch nhập khẩu 1.600 triệu USD... Đến năm 2020, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ là 195.500 tỉ đồng. Phấn đấu kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 4.100 triệu USD (tăng 16,1%/năm), kim ngạch nhập khẩu đạt 4.100 triệu USD (tăng 20,7%/năm)...

Song để đạt các mục tiêu trên, ngành công thương thành phố cần đưa ra nhiều giải pháp căn cơ phù hợp trong tình hình mới. Bởi giá trị sản xuất CN tuy có tăng trưởng nhưng chưa bền vững. Công nghệ sản xuất còn lạc hậu và thiếu đồng bộ nên sản phẩm làm ra có hàm lượng công nghệ thấp, khả năng cạnh tranh yếu. Đó là chưa kể một số sản phẩm CN xuất khẩu chủ lực như: may mặc, da, giày dép... đa phần chỉ gia công cho nước ngoài. Mặt khác, cơ sở hạ tầng thương mại yếu, nhất là các chợ truyền thống ở nông thôn cũng là lực cản cho sự phát triển.

Cần tăng đầu tư chiều sâu

Hiện nay, CN chế biến gạo và thủy sản là 2 ngành công nghiệp chủ lực của thành phố, chiếm hơn 70% giá trị xuất khẩu hằng năm, nhưng nguồn nguyên liệu cho chế biến lại thiếu ổn định, khiến doanh nghiệp gặp không ít khó khăn. “Bản thân hạt gạo Việt chất lượng đã không đồng đều; lúa, gạo vụ đông xuân khác xa so với vụ hè thu và thu đông. Đó là chưa kể khâu bảo quản, xử lý sau thu hoạch chưa tốt đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng gạo. Để khắc phục nhược điểm này, không ít doanh nghiệp trữ thật nhiều lúa ở vụ đông xuân để trộn với lúa vụ hè thu và thu đông. Về mặt cảm quan không có sự khác biệt lớn nhưng khi so sánh chất lượng, phẩm chất hạt gạo thì có sự chênh lệch rất lớn so với gạo Thái Lan” - ông Lê Việt Hải, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mekong phân tích.

Một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp tại TP Cần Thơ cho rằng, nguồn vốn đầu tư cho ngành CN thời gian qua còn hạn chế và chỉ tập trung vào các dự án quy mô nhỏ và vừa, chưa đầu tư cho các dự án lớn, công nghệ hiện đại. Các ngân hàng thương mại đóng trên địa bàn ưu tiên cho vốn vay lưu động, chưa mạnh dạn cho DN vay vốn trung và dài hạn để đầu tư công nghệ. Thời gian qua, lãi suất cho vay ở mức cao, đầu ra giảm đã làm không ít doanh nghiệp bị đuối sức khi gia nhập thị trường. Thêm vào đó các thông tin dự báo về thị trường của các ngành chức năng chưa kịp thời và chưa thể giúp doanh nghiệp định hướng tốt về đầu ra.

Theo ông Tăng Hồng, Giám đốc DNTN Cơ khí Sông Hậu, doanh nghiệp nhỏ và vừa rất khó tiếp cận vốn ngân hàng, bởi vay theo cơ chế thông thường, doanh nghiệp không đủ tài sản thế chấp. Hiện lãi suất cho vay đã giảm, nhưng doanh nghiệp đã chịu đựng khó khăn trong thời gian dài và trước mắt nhiều DN rất ngại vay vốn, bởi đầu ra sản phẩm đang khó khăn, lượng hàng hóa tồn kho lớn trong khi DN chưa thể dự đoán được sức tiêu thụ trong thời gian tới.

Theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, ngành CN thành phố đang phát triển chủ yếu dựa vào nguồn lao động dồi dào, giá rẻ và khai thác tối đa tài nguyên. Thời gian tới, phải tái cấu trúc lại ngành theo hướng tăng dần chiều sâu, tăng hàm lượng giá trị gia tăng cho các sản phẩm CN. Trong định hướng phát triển, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư công nghệ mới cho khâu chế biến, tạo ra những sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao ở những ngành công nghiệp chủ lực như: chế biến nông-thủy sản, dệt may, giày da, đồ uống... Song song đó, tăng cường mời gọi đầu tư xây mới các trung tâm thương mại, cải tạo và nâng cấp mạng lưới chợ truyền thống theo hướng văn minh, hiện đại... góp phần đưa Cần Thơ trở thành trung tâm động lực vùng ĐBSCL.

Bài, ảnh: MỸ THANH