Theo ông Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ, TP Cần Thơ nằm trong vùng có mức sinh thấp, do đó, cần chuyển hướng mục tiêu chiến lược dân số nâng mức sinh đạt mức sinh thay thế với phương châm vận động: Mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ hai con. Đồng thời tập trung nâng cao chất lượng dân số thông qua nhiều hoạt động, đặc biệt là chương trình sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh vùng ĐBSCL.

Cuối tháng 12- 2015, tại Bệnh viện (BV) Phụ sản TP Cần Thơ, Tổng cục Dân số - KHHGĐ Việt Nam tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh khu vực ĐBSCL năm 2015.

Trung tâm Sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh BV Phụ sản TP Cần Thơ thực hiện nhiều kỹ thuật cao trong chẩn đoán và sàng lọc, góp phần nâng cao chất lượng giống nòi.

Trung tâm sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh TP Cần Thơ được Tổng cục Dân số - KHHGĐ phối hợp với thành phố đặt nền móng đầu tư quỹ đất trên 1.600m2 , xây dựng trụ sở và trang thiết bị hiện đại từ nguồn kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia hơn 18 tỉ đồng để triển khai hiệu quả việc sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, giúp các cặp vợ chồng sinh ra những đứa con khỏe mạnh. Sau 3 năm thực hiện, hơn 41.000 ca được sàng lọc trước sinh, phát hiện trên 1.000 trường hợp bất thường về hình thái và nhiễm sắc thể, chấm dứt thai kỳ 126 ca dị tật nặng. Tổng số sàng lọc sơ sinh gần 50.000 ca, chẩn đoán gần 300 ca thiếu men G6DP, suy giáp bẩm sinh, tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh, tim bẩm sinh và nguy cơ cao khiếm thính. Năm 2015, Trung tâm sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh triển khai thành công kỹ thuật QF-PCR chẩn đoán di truyền trước sinh, bởi thiết bị hiện đại duy nhất ĐBSCL.

Năm 2015, Tổng cục Dân số - KHHGĐ tiếp tục đầu tư kinh phí từ Chương trình mục tiêu quốc gia cho Trung tâm thực hiện các hoạt động sàng lọc tại 12 tỉnh ĐBSCL. Đây cũng là năm đầu tiên, Trung tâm phụ trách chuyên môn kỹ thuật 12 tỉnh, thành phố thực hiện đề án, kết quả đạt 98% chỉ tiêu trên giao. Bên cạnh đó, Trung tâm còn tổ chức đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế, dân số… Hiệu quả chương trình sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh là triển khai các hoạt động sàng lọc đến cộng đồng; qua đó đánh giá ý thức người dân khi tiếp cận dịch vụ này.

Tại hội nghị, đại diện ngành dân số các tỉnh, thành như: Tiền Giang, Đồng Tháp, Bến Tre, Hậu Giang chia sẻ kinh nghiệm trong việc sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh. Đồng thời kiến nghị những vướng mắc cần tháo gỡ trong chương trình sàng lọc như: chưa có khung giá các dịch vụ sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh; cần tăng chỉ tiêu mẫu giấy thấm lấy máu gót chân; đề nghị bảo hiểm y tế chi trả các dịch vụ sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh cũng như ban hành chủ trương bắt buộc sàng lọc… Ông Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ lần lượt giải đáp, tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị. Về khung giá các dịch vụ sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, trên cơ sở kiến nghị của các BV, Tổng cục đang rà soát để ban hành khung giá dịch vụ y tế hợp lý. Về đề nghị bảo hiểm chi trả các dịch vụ này, Tổng cục Dân số - KHHGĐ và Bộ Y tế đã đề nghị Bảo hiểm xã hội nhưng chưa có kết quả. Hiện nay, quan trọng nhất vẫn là truyền thông tư vấn, nâng cao nhận thức để chuyển đổi hành vi cộng đồng, chớ chưa có chủ trương bắt buộc. Do vậy, nhiệm vụ hàng đầu của ngành dân số, y tế và các đơn vị chức năng là chung tay vận động nâng cao ý thức cộng đồng.

Theo ông Lê Cảnh Nhạc, ĐBSCL cần chuyển hướng chiến lược dân số từ kiểm soát mức sinh sang nâng cao chất lượng dân số. Trước hết phải định hướng tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyền có chủ trương, quan tâm các dự án đầu tư kinh phí cho chương trình về dân số, đặc biệt chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Song song đó, chú trọng truyền thông để người dân nâng cao hiểu biết về lợi ích của hoạt động sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân. Chương trình miễn phí cho đối tượng yếu thế (như hộ nghèo, cận nghèo…), còn chủ yếu hướng đến vận động xã hội hóa để người dân tự nguyện tham gia dịch vụ. Qua đó góp phần chuyển đổi dần nhận thức của cộng đồng, tự chi trả các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - KHHGĐ nói chung, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước.

Trung tâm sàng lọc - chẩn đoán trước sinh và sơ sinh Cần Thơ có đặc thù nằm trong vùng mức sinh thấp. Vì thế, vấn đề nâng cao chất lượng dân số được xem là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong chuyển hướng chiến lược dân số ở khu vực ĐBSCL. Theo ông Lê Cảnh Nhạc, vấn đề sàng lọc trước sinh - sơ sinh được triển khai mang lại hiệu quả thiết thực, rõ ràng và quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng dân số khu vực. Vấn đề đặt ra không còn là giảm sinh nữa mà mỗi cặp vợ chồng phải sinh đủ hai con, những đứa trẻ khỏe mạnh, để vừa đạt mức sinh thay thế, vừa nâng cao chất lượng giống nòi.

Bài, ảnh: Thu Sương