18/11/2026 - 06:04

Mỹ - Trung “tăng nhiệt” cuộc đua AI 

Trước khi xảy ra vụ bê bối liên quan đến nhà đồng sáng lập - CEO Jensen Huang của Nvidia, những con chip tiên tiến do tập đoàn này sản xuất từ lâu đã trở thành tâm điểm trong cuộc đua giành quyền thống trị lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Mỹ và Trung Quốc. Giờ đây, cuộc chiến này đang “tăng nhiệt” khi Bộ Thương mại Mỹ vừa đưa ra biện pháp mới nhằm bịt kẽ hở cho phép Trung Quốc nhập khẩu trái phép chip tiên tiến của các công ty công nghệ Mỹ trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang có chuyến công du châu Á.

Tổng thống Trump trên đường đến Philippines ngày 17-11. Ảnh: AFP

Bộ Thương mại Mỹ hôm 16-11 đã ban hành yêu cầu các hoạt động xuất khẩu, tái xuất hoặc chuyển giao trong nước đối với một số loại chất bán dẫn tiên tiến đến Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Brazil sẽ phải được cấp phép. Bộ trưởng Thương mại Mỹ có thể bổ sung các quốc gia khác sau khi tham khảo ý kiến Ngoại trưởng hoặc Cố vấn An ninh Quốc gia.

Quy định mới hạn chế việc vận chuyển các loại chip tiên tiến đến các trung tâm dữ liệu tại nước ngoài vốn được các công ty Trung Quốc sử dụng để tiếp cận năng lực tính toán phục vụ việc huấn luyện các mô hình AI. Quy định cũng đặt ra các yêu cầu mới đối với những trung tâm dữ liệu ở nước ngoài đang cung cấp “khối lượng tính toán đáng kể” cho các doanh nghiệp có trụ sở chính tại Trung Quốc, Nga, Cuba hoặc các quốc gia khác nằm trong danh sách bị cấm tiếp cận một số loại công nghệ tiên tiến của Mỹ.

Biện pháp mới không áp dụng đối với các công ty Mỹ đang vận hành các trung tâm dữ liệu tại 5 quốc gia nói trên, đồng thời cũng không áp dụng đối với các hệ thống được các nhà bán lẻ trực tuyến và công ty truyền thông xã hội sử dụng.

Quy định mới đánh dấu một sự thay đổi chính sách quan trọng của Bộ Thương mại Mỹ, vốn đã trì hoãn việc bổ sung các hạn chế mới đối với chip trong suốt một năm qua. Sau vụ bê bối của tỉ phú Jensen Huang, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã chỉ trích Bộ Thương mại vì sự ngần ngại trong việc đóng các lỗ hổng kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc.

Theo John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc thuộc Hạ viện Mỹ, quy định mới gửi đi thông điệp rằng “Mỹ thực sự nghiêm túc trong việc đóng lại các lỗ hổng kiểm soát xuất khẩu nguy hiểm mà Trung Quốc đã lợi dụng suốt nhiều năm qua”.  

Ryan Fedasiuk, nghiên cứu viên chuyên về AI tại Tổ chức Đổi mới Mỹ, nhận định biện pháp trên là một bước đi đúng hướng vốn đã được mong đợi từ lâu, nhằm giải quyết vấn đề Trung Quốc truy cập từ xa vào các trung tâm điện toán quy mô lớn tại Đông Nam Á và những khu vực khác. Quyết định này phản ánh việc chính quyền Trump đang nghiêm túc nhìn nhận các rủi ro an ninh quốc gia liên quan đến việc Trung Quốc ngày càng gia tăng khả năng tiếp cận các nguồn lực điện toán.

Cựu CEO Huang, một cố vấn chủ chốt về AI cho Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai, đã thúc đẩy việc nới lỏng các quy định và giảm bớt hạn chế đối với hoạt động bán chip AI cho Trung Quốc. Các nhà sản xuất chip Mỹ nói chung bị thu hút bởi thị trường rộng lớn và đang tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc. Vì thế, vào tháng 12 năm ngoái, chính quyền Trump đã cấp phép cho Nvidia xuất khẩu các dòng chip H200 sang Trung Quốc, với điều kiện phía chính quyền được hưởng 25% doanh thu từ các thương vụ này.

Mặc dù chip H200 không thuộc dòng sản phẩm có hiệu năng cao nhất của Nvidia, nhưng nó vẫn đạt hiệu quả vượt trội đáng kể so với các sản phẩm cạnh tranh từ Trung Quốc, nơi được cho vẫn thiếu các thiết bị sản xuất dành cho những loại chip tối tân nhất.

Trước nguy cơ bị Mỹ siết chặt cấm vận nhập khẩu chip tiên tiến sau vụ bế bối của tỉ phú Huang, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh hôm 13-11 tuyên bố Bắc Kinh luôn phản đối việc lạm dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu gây tổn hại đến sự ổn định của chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp toàn cầu, bởi điều này không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào.

PHÚC NGUYÊN

Chia sẻ bài viết