18/11/2026 - 06:02

5 nước EU lập trung tâm hồi hương người di cư tại Rwanda 

Ngày 16-11, Đan Mạch, Áo, Đức, Hà Lan và Hy Lạp đã công bố quan hệ đối tác với Rwanda nhằm thành lập “trung tâm hồi hương” đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) bên ngoài khối, đánh dấu động thái cứng rắn trong chính sách di cư của châu lục này.

Đại diện các nước châu Âu và Rwanda họp báo sau khi bàn về kế hoạch thành lập trung tâm hồi hương hôm 16-11. Ảnh: AP

Dự án thí điểm

Lãnh đạo 5 quốc gia EU bày tỏ hy vọng từ năm 2027, trung tâm tại Rwanda sẽ bắt đầu tiếp nhận những người có đơn xin tị nạn bị bác bỏ nhưng chưa thể trở về nơi xuất phát. Các nước châu Âu nói trên sẽ chịu toàn bộ chi phí trục xuất người di cư và bố trí chỗ ở cho họ tại Rwanda.

Trung tâm ban đầu sẽ là một dự án thí điểm quy mô nhỏ, tiếp nhận khoảng 100 người. Sau một thời gian, người di cư có thể lựa chọn định cư tại Rwanda, trở về quê hương hoặc đến một nơi khác mà họ có quyền cư trú. Dự kiến sau khi đi vào hoạt động, chương trình sẽ được mở rộng và giảm nguy cơ các vụ trục xuất bị cản trở bởi những thách thức pháp lý.

Đan Mạch, Áo, Đức, Hà Lan và Hy Lạp cho biết kế hoạch tại Rwanda sẽ giúp giảm áp lực lên các chính phủ châu Âu và ngăn chặn những người di cư khác tìm cách đến châu lục này trong tương lai.

Cải thiện hệ thống hồi hương

Thông báo của 5 nước EU đánh dấu đỉnh điểm của nỗ lực đẩy mạnh trục xuất mà khối này khởi động vào năm 2024, trong bối cảnh dư luận ngày càng có cái nhìn tiêu cực về vấn đề di cư.

Số người di cư đến châu Âu đã giảm đều đặn trong 3 năm qua, khi Brussels ký kết các thỏa thuận với hàng loạt quốc gia châu Phi và Trung Đông nhằm ngăn chặn làn sóng tị nạn. Tuy nhiên, vấn đề di cư vẫn là chủ đề gây tranh cãi gay gắt, thúc đẩy lợi thế bầu cử của phe cực hữu trên khắp liên minh gồm 27 nước thành viên này.

Hiện nay, các nhà hoạch định chính sách đã chuyển trọng tâm sang cải thiện hệ thống hồi hương, vốn đưa chưa đến 30% số người bị trục xuất khỏi EU trở về quốc gia xuất xứ. Vào đầu năm nay, EU đã thông qua gói cải cách, trong đó trao quyền rộng hơn cho các cơ quan chức năng trong việc quản lý người di cư và cho phép thành lập các trung tâm hồi hương bên ngoài khối. Luật cũng nêu rõ chỉ những nước ngoài EU - “nơi các tiêu chuẩn và nguyên tắc nhân quyền quốc tế phù hợp với luật pháp quốc tế được tôn trọng” - mới đủ điều kiện lập các trung tâm hồi hương.

Những người ủng hộ cho rằng các cơ sở này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc hồi hương và đóng vai trò răn đe những người đang có ý định di cư bất hợp pháp.

Trong khi đó, phe chỉ trích hoài nghi về hiệu quả của kế hoạch, viện dẫn những trở ngại mà các dự án tương tự đối mặt và ví các trung tâm hồi hương như những “vùng trống pháp lý”, nơi người di cư có thể bị mắc kẹt trong tình trạng bế tắc và mất kiểm soát.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez phê phán kế hoạch của 5 quốc gia EU không có “tương lai cũng như tính nhân văn”.
Việc lựa chọn Rwanda cũng gây quan ngại. Trong một tuyên bố chung, 47 tổ chức viện trợ, công đoàn và nhân quyền đã kêu gọi 5 quốc gia từ bỏ kế hoạch do lo ngại các nước EU không thể bảo đảm quyền của những người di cư sẽ được tôn trọng tại Rwanda.

Phản ứng này tương tự sự chỉ trích đối với kế hoạch của Anh về việc đưa người xin tị nạn sang Rwanda để xử lý hồ sơ vào năm 2022. Năm ngoái, Luân Đôn đã hủy bỏ kế hoạch này sau khi Tòa án Tối cao Anh ra phán quyết bác bỏ tính hợp pháp của thỏa thuận vì Rwanda không được xem là “quốc gia thứ ba an toàn cho người di cư”.

HẠNH NGUYÊN (Theo France24, AP)

Chia sẻ bài viết