Xuất khẩu gạo. Ảnh: cong thuongdientu

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tuy gặp nhiều khó khăn do kinh tế thế giới suy thoái, nhưng nhóm hàng nông - lâm - thủy sản xuất khẩu của nước ta tăng mạnh vào những tháng cuối năm, có thể đạt kim ngạch hơn 15 tỉ USD, vượt kế hoạch đề ra 14 tỉ USD cho năm 2009. Tính đến tháng 11, tổng kim ngạch xuất khẩu nông – lâm - thủy sản cả nước đã đạt hơn 13 tỉ USD, đó là nhờ các doanh nghiệp nỗ lực tìm kiếm và mở rộng thị trường vượt qua khó khăn.

Trong số các mặt hàng nông – lâm – thủy sản có kim ngạch xuất khẩu tăng, gạo đi đầu với khối lượng 5,4 triệu tấn, đạt giá trị hơn 2,4 tỉ USD. Xuất khẩu gạo khởi sắc một phần do nhu cầu nhập khẩu lương thực từ các nước Trung Đông và châu Phi tăng cao. Cụ thể, xuất khẩu gạo sang châu Phi 11 tháng đầu năm nay đạt 1,4 triệu tấn, và sang Trung Đông đạt 250.000 tấn, tăng lần lượt 98% và 65% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo nhận định của các chuyên gia, nhu cầu nhập khẩu gạo trên thế giới đang tăng lên, nhất là Philippines dự kiến nhập tới 2 triệu tấn gạo trong tháng 12-2009 và đầu năm 2010. Vì vậy, năm nay Việt Nam có thể đạt mục tiêu xuất khẩu 6 triệu tấn gạo.

Hầu hết các mặt hàng nông sản đều tăng sản lượng xuất khẩu khoảng 16 - 50% trong 11 tháng đầu năm. Lượng cà phê xuất khẩu đạt gần 940.000 tấn, tăng 16,8%, với kim ngạch 1,4 tỉ USD. Xuất khẩu thủy sản đạt kim ngạch gần 3,5 tỉ USD, và dự báo có thể đạt 4,4 tỉ USD năm 2009. Trong khi đó, giá cao su xuất khẩu gần đây tăng liên tục từ 1.900 USD đến 2.050 USD/tấn, nên nhiều khả năng mặt hàng này sẽ mang về khoảng hơn 1 tỉ USD. Xuất khẩu trà, hạt tiêu và khoai mì cũng khả quan khi tăng cả về lượng và giá trị. Trà là mặt hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất 11 tháng qua, với lượng xuất khẩu đạt trên 11.000 tấn, thu về hơn 145 triệu USD.

Một trong những nguyên nhân giúp xuất khẩu nông – lâm – thủy sản giữ được sự ổn định trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu chủ yếu như Mỹ, EU, Nhật Bản... giảm mạnh, là các doanh nghiệp mở rộng tới các thị trường mới. Các nước Trung Đông, châu Phi và Trung - Đông Âu... được xem là những thị trường đầy tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam. Các thị trường này vẫn duy trì ổn định nhu cầu nhập khẩu và rất ít khi thay đổi chính sách thương mại, không đặt ra nhiều rào cản trong khi yêu cầu chất lượng sản phẩm không quá khắt khe. Tại châu Phi, do đa phần các nước đều đang phát triển hoặc chậm phát triển nên tác động khủng hoảng tài chính toàn cầu không quá lớn. Nhu cầu thị trường ở đây hiện vẫn tăng khá mạnh, với các mặt hàng thiết yếu như dệt may, lương thực, thực phẩm... Hiện các doanh nghiệp Việt Nam từng bước xác định trọng điểm xuất khẩu ở mỗi quốc gia châu Phi như: Algérie tiêu thụ mạnh gạo, cà phê và hạt tiêu; Angola và Kenya nhập khẩu gạo và hàng dệt may; Ai Cập mua hạt tiêu, rau quả và sợi; Nam Phi là thị trường cho các mặt hàng gạo, giày dép, cà phê, sản phẩm gỗ.... Vì vậy, đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, nghiên cứu thị trường là điều cần thiết để hàng nông - lâm - thủy sản của ta thâm nhập toàn diện và mạnh mẽ hơn vào các thị trường như vậy.

Dự báo nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng nông – lâm – thủy sản sẽ tăng nhanh trong thời gian tới, nhất là các mặt hàng cà phê, điều, tiêu, thủy sản và trà. Với việc một số mặt hàng còn lượng dự trữ khá lớn và đang trong vụ thu hoạch như cà phê, cao su... các doanh nghiệp Việt Nam đang có điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh xuất khẩu. Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, nếu chúng ta biết “nuôi dưỡng” thị trường truyền thống và “đột phá vào vùng đất mới” bằng việc khẳng định thương hiệu thì xuất khẩu nông – lâm – thủy sản Việt Nam sẽ gặt hái được nhiều thành tựu lớn.

N. MINH