Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố Thông tư số 39/2016/TT-NHNN (Thông tư 39) quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng. Theo đó, từ ngày 15-3-2017, các tổ chức tín dụng (TCTD) bắt đầu thực hiện quy chế cho vay mới. Thông tư 39 bao gồm nhiều quy định cụ thể về đối tượng được hoặc không được cho vay, nguyên tắc cho vay, điều kiện vay vốn, phí liên quan đến khoản vay, bảo đảm tiền vay, cơ cấu thời hạn trả nợ, thỏa thuận cho vay, cho vay tuần hoàn, cho vay quay vòng… Điểm đặc biệt trong Thông tư 39 là NHNN chính thức quy định và hướng dẫn về lãi suất cho vay giữa TCTD đối với khách hàng. TCTD và khách hàng thỏa thuận về lãi suất cho vay theo cung cầu vốn thị trường, nhu cầu vay vốn và mức độ tín nhiệm của khách hàng, trừ trường hợp áp dụng mức lãi suất tối đa đối với cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam đối với 5 lĩnh vực ưu tiên do Thống đốc NHNN quyết định trong từng thời kỳ. Như vậy, quy định về trần lãi suất chỉ áp dụng đối với các trường hợp cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam thuộc các lĩnh vực ưu tiên (nông nghiệp, nông thôn; xuất khẩu; doanh nghiệp nhỏ và vừa; công nghiệp hỗ trợ; doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao).

Thông tư 39 cũng quy định trường hợp khách hàng không trả đúng hạn tiền lãi thì phải trả chậm theo mức lãi suất do TCTD và khách hàng thỏa thuận nhưng không vượt quá 10%/năm tính trên số dư lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả. Thông tư 39 cũng quy định trường hợp khoản nợ vay bị chuyển nợ quá hạn, thì khách hàng phải trả lãi trên phần dư nợ gốc bị quá hạn tương ứng với thời gian chậm trả; lãi suất áp dụng do các bên thỏa thuận nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn. Thông tư 39 cũng xác định 6 nhóm nhu cầu vốn các TCTD không được cho vay, gồm: nhu cầu vốn để thực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh thuộc ngành, nghề mà pháp luật cấm đầu tư kinh doanh; để thanh toán các chi phí, đáp ứng các nhu cầu tài chính của các giao dịch, hành vi mà pháp luật cấm; để mua, sử dụng các hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành, nghề mà pháp luật cấm đầu tư kinh doanh. Các nhu cầu vốn dùng để mua vàng miếng cũng thuộc diện các TCTD không được cho vay. Các TCTD cũng không được cho vay đối với nhu cầu vốn để trả nợ khoản nợ vay tại chính TCTD cho vay, trừ trường hợp cho vay để thanh toán lãi tiền vay phát sinh trong quá trình thi công xây dựng công trình, mà chi phí lãi tiền vay được tính trong dự toán xây dựng công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật. Các TCTD cũng không được cho vay các nhu cầu vốn để trả nợ khoản nợ vay tại TCTD khác và trả nợ khoản vay nước ngoài, trừ trường hợp cho vay để trả nợ trước hạn khoản vay đáp ứng đầy đủ các điều kiện: là khoản vay phục vụ hoạt động kinh doanh; thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn cho vay còn lại của khoản vay cũ; là khoản vay chưa thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ… Những quy định chặt chẽ của Thông tư 39 nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng, đảm bảo minh bạch thị trường vốn và bảo vệ khách hàng.

Như vậy, từ 15-3-2017, việc NHNN cho vay theo cung- cầu thị trường là phù hợp với xu hướng phát triển thị trường. Các TCTD muốn có khách hàng tốt, đảm bảo hoạt động cho vay và hạn chế rủi ro phải có mức lãi suất tốt nhất cho khách hàng mục tiêu. Đồng thời đây cũng là điều kiện để các TCTD thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nội tại và nâng cao chất lượng dịch vụ, chất lượng sản phẩm phục vụ khách hàng.

Song Nguyên