Liên bang Nga là thị trường tiềm năng đối với hàng nông, thủy sản nhiệt đới của Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà với thị trường này bởi nhiều trở ngại trong thanh toán và gần đây là hàng rào kỹ thuật làm nản lòng doanh nghiệp (DN)...

Ông Nguyễn Ngọc Bình, Phó vụ trưởng Vụ châu Âu- Bộ Ngoại giao, cho biết: “Liên bang Nga đặt quan hệ ngoại với Việt Nam đã 60 năm và hiện đang có sự thay đổi toàn diện từ kinh tế- xã hội đến chính trị, quốc phòng... Nền kinh tế Nga đang thoát dần khỏi dầu mỏ và khí đốt, tiến tới quan hệ hợp tác kinh tế với nhiều nước, nhất là khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Nga đã rất tích cực trong hàng ngàn cuộc đàm phán suốt từ năm 1994 đến nay trên lộ trình gia nhập WTO và sẽ có nhiều thay đổi mạnh mẽ về chính sách trong xuất- nhập khẩu. Việt Nam và Nga đang là hợp tác chiến lược và hiện đẩy mạnh mối quan hệ này. Vì thế, ngoài quan hệ ngoại giao, xúc tiến thương mại vào thị trường này là vấn đề được quan tâm”. Trong Cộng đồng các Quốc gia độc lập (SNG), Nga đang khẳng định vị trí quan trọng về kinh tế- chính trị- xã hội của mình trong khối... Đầu năm 2010, Nga cùng Kazakhstan và Belarus thành lập Liên minh hải quan, hình thành không gian kinh tế chung. Liên minh này sẽ phải giải quyết nhiều vấn đề để hài hòa lợi ích các bên, đến việc thay đổi các chính sách thương mại, kinh tế... Do vậy, khi đưa hàng vào Nga, DN sẽ có cơ hội thâm nhập hai thị trường còn lại và có cuộc chơi bình đẳng hơn.

Mặt hàng chủ lực xuất khẩu sang thị trường Nga của DN ĐBSCL chủ yếu là thủy sản đông lạnh.

Việt Nam và Nga sớm có sự hợp tác kinh tế, đầu tư, nhất là trong lĩnh vực dầu khí. Những năm gần đây, sự hợp tác này tăng trưởng đều đặn. Riêng 10 tháng đầu năm 2010, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt- Nga đạt trên 1,5 tỉ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Nga tăng 85,3% với 643 triệu USD và nhập khẩu từ Nga giảm 25% với 880 triệu USD. Theo số liệu thống kê của Bộ Công Thương, năm 2009, thủy sản Việt Nam chiếm 6% giá trị thủy sản vào nước này với 88 triệu USD; hàng dệt may chiếm 1,5% với 56 triệu USD; giày dép chiếm 2,4% với 29 triệu USD; trà chiếm 5,4% với 27 triệu USD; cà phê 9% với 22 triệu USD... Trong khi, nhu cầu nhập khẩu của Nga là rất lớn. Còn theo Cơ quan Thương mại Liên bang Nga tại Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2010, nước này nhập khẩu nông sản và thực phẩm trị giá 23,3 tỉ USD, hóa chất và cao su 25,9 tỉ USD, hàng may mặc và giày dép 10,5 tỉ USD... Nhìn vào các con số này, các chuyên gia kinh tế, DN Việt Nam cho rằng, các mặt hàng nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn của Nga đều là thế mạnh của Việt Nam nhưng chưa được khai thác đúng mức.

Làm việc tại TP Cần Thơ ngày 21-12 để thảo luận cùng các cơ quan chức năng và doanh nghiệp ĐBSCL về xúc tiến thương mại thị trường Nga, ông Alexandr Kardo-Sysoev, Đại diện Cơ quan Thương mại Liên bang Nga tại Việt Nam, cho biết: “Trong biên bản tổng kết kỳ họp lần thứ 14 của liên Chính phủ Nga- Việt về hợp tác kinh tế thương mại và kỹ thuật (tháng 9-2010 tại Moscow) đã xác định những hướng chủ yếu trong hợp tác đầu tư giữa hai nước, gồm: thăm dò và khai thác dầu khí tại Việt Nam và Nga, xây dựng Nhà máy điện nguyên tử đầu tiên tại Việt Nam, hợp tác thăm dò mỏ than tại Sibiri và vùng Viễn Đông của Nga, thành lập xí nghiệp sản xuất các thiết bị cho ngành năng lượng tại Việt Nam... Đồng thời, thúc đẩy hoạt động trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo”... Thời gian qua, thương mại song phương tăng trưởng đều đặn, nhưng chưa tương xứng với tiềm năng hiện có, chủng loại hàng hóa trao đổi giữa hai nước còn nghèo nàn; chi phí vận chuyển cao. DN Việt Nam xuất khẩu sang Nga chủ yếu là hàng nông sản, nguyên liệu sơ chế, chi phí vận chuyển cao dẫn đến giá thành cao, làm giảm sức cạnh tranh so với hàng cùng loại có xuất xứ từ Trung Quốc và một số nước khác. Do vậy, DN nên tăng tỷ lệ các sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm tinh chế trong danh mục hàng hóa trao đổi. Tăng cường trao đổi thông tin về nhau và xúc tiến thương mại hai chiều...

Theo ông Alexandr Kardo-Sysoev, hiện nay, các DN xuất khẩu Việt Nam phải tự giải quyết hàng loạt các vấn đề về ký hợp đồng, thủ tục kiểm định hàng hóa, xin giấy phép và vận chuyển hàng hóa... Việc thanh toán tiền hàng cũng là vướng mắc lớn trong thời gian qua. Vì thế, để đẩy mạnh thương mại song phương, đưa hàng Việt Nam vào Nga thì DN phải chủ động nguồn hàng, có nhà phân phối tại thị trường Nga. Cơ quan đại diện Thương mại Liên bang Nga đã trình dự án xây dựng kho vận hành lương thực- thực phẩm riêng cho hàng Việt Nam tại Moscow và đã được chính quyền sở tại đồng thuận và chuẩn bị mặt bằng tại Vladimir và Solnechgorsky (ngoại ô Moscow). Ngoài ra, Ngân hàng liên doanh Việt-Nga (VRB) ra đời sẽ giúp việc thanh toán được dễ dàng hơn, đảm bảo việc thu nợ cho DN xuất khẩu.

Trước những vấn đề này, chính phủ hai nước đã bàn nhiều giải pháp thúc đẩy thương mại song phương và xác định Việt Nam và Nga là 2 nền kinh tế bổ sung cho nhau. Dự kiến, kim ngạch này sẽ đạt 3 tỉ USD vào năm 2012 và tăng lên 10 tỉ USD vào năm 2020.

Bài, ảnh: Du Miên