Nói đến sự phát triển của giáo dục mầm non TP Cần Thơ thời gian qua không thể không kể đến vai trò của hệ thống trường lớp ngoài công lập, đặc biệt là nhóm trẻ gia đình (NTGĐ). Nhóm trẻ gia đình phát triển sâu rộng trong các khu dân cư đã góp phần đáng kể trong việc huy động trẻ ra lớp. Tuy nhiên, chất lượng nuôi dạy trẻ ở các NTGĐ đang là vấn đề dư luận quan tâm.

* Giải tỏa áp lực cho trường công

Hiện nay, toàn TP Cần Thơ có 9 trường mầm non tư thục và 79 NTGĐ, nuôi dạy trên 10.000 cháu. So với tổng số trẻ trong độ tuổi ra lớp, số trẻ ra lớp nhà trẻ ngoài công lập chiếm 45,5%, số trẻ ra lớp mẫu giáo ngoài công lập chiếm 19,83%. Theo bà Khưu Thị Hà, Trưởng Phòng Giáo dục Mầm non, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, những năm gần đây, số lượng NTGĐ ngày càng tăng. Sự phát triển này đã góp phần giải tỏa áp lực cho các trường công lập, tạo điều kiện để phụ huynh gởi trẻ, an tâm công tác. Anh Nguyễn Văn Tuấn, nhà ở phường An Hòa, cho biết: “Con tôi được 30 tháng. Vợ chồng tôi làm ở công ty tư nhân, nếu không gởi con ở NTGĐ, tôi chẳng biết gởi ở đâu”. Thực tế cho thấy, nhu cầu gởi trẻ là rất lớn và mô hình NTGĐ sẽ còn phát triển để đáp ứng nhu cầu xã hội.

Các cháu ở nhóm trẻ gia đình Hoa Cúc đang học múa, hát. Ảnh: L.G

Ninh Kiều là địa phương có nhiều NTGĐ nhất TP Cần Thơ. Hiện toàn quận có 8 trường mầm non tư thục và 22 NTGĐ có giấy phép hoạt động. Số lượng trẻ theo học tại các trường tư thục, NTGĐ chiếm trên 40% tổng số trẻ trong độ tuổi ra lớp. Các NTGĐ hoạt động ngày càng qui củ hơn, có kế hoạch, định hướng phát triển, mở rộng về qui mô. Trong quá trình hoạt động, nhiều NTGĐ đã dần được đầu tư nâng cấp thành trường tư thục, như: Trường Mầm non Tư thục Mai Anh, Trường Mầm non Tư thục Hoàng Sơn, Trường Mầm non Tư thục Sao Mai...

Bình Thủy cũng là địa phương loại hình NTGĐ phát triển mạnh. Toàn quận hiện có 14 NTGĐ, với 1.537 cháu theo học. Con số này chiếm khoảng 50% tổng số trẻ trong độ tuổi mầm non ra lớp của quận. Cuối học kỳ I năm học 2007-2008, ngành giáo dục quận Bình Thủy đã kiểm tra các NTGĐ trên địa bàn. Kết quả cho thấy các NTGĐ trang bị đầy đủ đồ dùng cá nhân cho trẻ, chú ý tạo cảnh quan môi trường, phòng học thoáng mát đủ ánh sáng... Một số NTGĐ có làm hợp đồng mua thực phẩm tại siêu thị, chuẩn bị đầy đủ các loại sổ sách theo qui định.

Ngoài sự tự thân vận động, các NTGĐ cũng được ngành giáo dục hỗ trợ bằng cách bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, trang bị đồ dùng, đồ chơi cho các nhóm. Thời gian qua, trên 180 giáo viên của các NTGĐ ở quận Ninh Kiều đã tham gia lớp sơ cấp sư phạm mầm non tại quận và được cấp chứng chỉ. Ngành giáo dục quận Bình Thủy cũng vừa kết hợp với Trường Cao đẳng Sư phạm Cần Thơ mở lớp trung cấp sư phạm mầm non cho 74 giáo viên ở các NTGĐ.

Mặc dù ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu xã hội nhưng thực tế cho thấy để nâng cao chất lượng nuôi dạy trẻ, các NTGĐ cần được hỗ trợ nhiều hơn.

* Quá tải, đầu tư chưa thỏa đáng

Hiện nay, hầu hết các NTGĐ đều “quá tải”, bởi chủ nhóm thu nhiều trẻ để giảm chi phí, tăng lợi nhuận. NTGĐ H.H, nằm trong con hẻm trên đường Nguyễn Văn Cừ, là căn nhà cấp 4, bề ngang chỉ hơn 3 mét, lót gạch, thấp và tối. Nhóm có hơn 30 cháu theo học. NTGĐ A.D, ở khu vực Thạnh Mỹ, phường Lê Bình, quận Cái Răng, cũng là một căn nhà cấp 4. Gần 11 giờ trưa ngày 14-2-2008, khi chúng tôi đến nhóm trẻ A.D, hơn 30 cháu đang nằm ngủ. Ngoài một số cháu có nệm, gối cha mẹ mang đến, các cháu phải nằm chiếu trải trên nền gạch, không có cả gối để gối đầu.

Các NTGĐ gần khu công nghiệp Trà Nóc 1, cũng trong tình trạng thấp, tối, rất đông trẻ... Dù vậy nhưng khi hỏi thăm thì hầu như nhóm nào cũng sẵn sàng nhận thêm cháu. Qua kiểm tra, ngành giáo dục quận Bình Thủy cũng nhận thấy một số NTGĐ thu nhận trẻ quá tải so với diện tích phòng ốc; đồ dùng cá nhân của trẻ còn sử dụng đồ nhựa... Ông Nguyễn Văn Xuân, Phó Trưởng Phòng Giáo dục quận Bình Thủy, cho biết: “Năm 2008, ngành giáo dục quận Bình Thủy dành trang bị mỗi NTGĐ 1 triệu đồng tiền đồ chơi. Kinh phí của ngành hạn hẹp nên Phòng Giáo dục chỉ hỗ trợ được một phần nhỏ giúp các NTGĐ”.

Bà Khưu Thị Hà, Trưởng Phòng Giáo dục Mầm non, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, phân tích: “Chất lượng nuôi dạy trẻ của các NTGĐ thấp là tất yếu do trình độ đội ngũ giáo viên hạn chế, cơ sở vật chất thiếu thốn...”. Thực tế, giáo viên mầm non sau khi ra trường thường chọn về các trường công lập, tư thục bởi chế độ đãi ngộ thỏa đáng hơn. Về chuyên môn, hiệu trưởng các trường mầm non, mẫu giáo trên địa bàn có trách nhiệm quản lý các NTGĐ thế nhưng vẫn chưa có qui định cụ thể về quyền hạn cũng như chế độ bồi dưỡng thỏa đáng cho họ. Vì vậy, không tránh khỏi tình trạng nhiều nơi chỉ thực hiện qua loa, đại khái.

Phần lớn NTGĐ chỉ chú ý đến việc giữ trẻ là chính, công tác giáo dục trẻ chưa được quan tâm đúng mức. Đây là điều hiển nhiên khi các NTGĐ chủ yếu lấy công làm lời, không có kinh phí để đầu tư chiều sâu. Chẳng hạn, NTGĐ A.V, ở quận Cái Răng, hoạt động ngay tại nhà, chồng là người nấu bếp, vợ là người giữ trẻ chính, con gái đang học THCS, một buổi đi học, một buổi phụ mẹ giữ trẻ... Ngày nhiều nhất có 30 trẻ gởi tại đây, hầu hết là con những người mua bán nhỏ ở chợ Cái Răng. Chủ nhóm thu 12.000 đồng/ ngày/ trẻ. Đây là nguồn thu chính của gia đình nên hầu như chủ nhóm chẳng đầu tư gì về đồ chơi, đồ dùng cho trẻ.

Điều đáng lo nhất là các điểm giữ trẻ tự phát, không có giấy phép hoạt động. Sự tồn tại của các nhóm trẻ này là nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nuôi dạy trẻ, sức khỏe, sự an toàn của trẻ. Vì thế, sự phối hợp giữa ngành giáo dục và chính quyền các địa phương nhằm kiểm tra để hỗ trợ đối với các điểm đạt tiêu chuẩn hoặc yêu cầu ngưng hoạt động đối với các điểm không đạt tiêu chuẩn là rất cần thiết.

* * *

Sự tồn tại và phát triển của các NTGĐ là tất yếu trong quá trình xã hội hóa giáo dục, góp phần giảm “gánh nặng” cho kinh phí nhà nước. Tuy nhiên, để các NTGĐ đảm bảo chất lượng nuôi dạy trẻ và phát triển mạnh mẽ hơn, bên cạnh tăng cường các biện pháp kiểm tra, quản lý chặt chẽ, Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ, ưu đãi về kinh phí đầu tư, đào tạo giáo viên. Đó cũng là động lực để thúc đẩy phong trào xã hội hóa giáo dục phát triển đi đôi với bảo đảm về chất lượng.

HÀ THANH